Kan-Beyin Bariyerini Aşan Devrim: Nükleik Asit Tedavisi Beyne Ulaşıyor

13. Ağustos 2021 · arztchen

Beyni koruyan duvar yıkılıyor. Tokyo Tıp ve Diş Hekimliği Üniversitesi, Takeda ve ABD’li Ionis Pharmaceuticals’tan araştırmacılar, kolesterol ile “giydirilmiş” heterodubleks oligonükleotidlerin (Chol-HDO) damar içi hatta deri altı enjeksiyonla bile kan-beyin bariyerini aşıp merkezi sinir sisteminde terapötik konsantrasyonlara ulaşabildiğini gösterdi. Bu buluş, Alzheimer, ALS, spinal müsküler atrofi ve diğer nörodejeneratif hastalıkların tedavisinde çığır açabilir.

Günümüzde onaylı antisens oligonükleotid (ASO) tedavileri —örneğin spinal müsküler atrofi ilacı Spinraza (nusinersen)— doğrudan omurilik sıvısına enjekte ediliyor. Bu işlem lumbar ponksiyon (belden iğne) gerektiriyor ve skolyozu olan veya kan sulandırıcı kullanan hastalar için riskli. Üstelik tekrarlayan uygulamalar hem zorlayıcı hem de invaziv.

Yeni Chol-HDO platformu ise farklı çalışıyor. DNA/RNA heterodubleks yapısındaki bu moleküller, RNA zincirinin 5′ ucuna bağlanan kolesterol sayesinde lipoproteinlerle etkileşime girip vücudun doğal kolesterol taşıma yollarını kullanıyor. Sonuç? İlaç sadece karaciğere değil, beynin her köşesine —korteks, serebellum, omurilik— ulaşıyor.

Araştırma, Chol-HDO’nun tek başına kolesterol-ASO’ya kıyasla çok daha üstün performans gösterdiğini ortaya koydu. Fare ve sıçan deneylerinde hedef gen ekspresyonu merkezi sinir sisteminde %90’a varan oranda baskılandı. Etki tüm MSS hücre tiplerinde görüldü; özellikle nöronlar ve mikroglial hücrelerde en belirgin düşüş kaydedildi. Bu da Alzheimer ve ALS gibi nöroinflamatuar hastalıklar için umut verici.

Araştırmacılar bu etkinin kan-beyin bariyerinin bütünlüğü pahasına olmadığını doğruladı. Ancak yüksek sistemik dozlarda hafif trombositopeni (kan pulcuklarında azalma) gözlendi. Çözüm basit: Dozu bölmek veya deri altı (subkutan) uygulamaya geçmek. Hatta araştırmacılar, hızlı etki için önce intratekal (omurilik sıvısına) dozla başlanıp ardından intravenöz veya subkutan dozlarla devam edilebilecek bir strateji öneriyor.

Çalışma, miyotonik distrofi tip 1, Alexander hastalığı ve ALS gibi farklı nörodejeneratif hastalık hedeflerinde de doğrulandı. Kıdemli yazar Prof. Takanori Yokota’ya göre bu platform “nörodejeneratif hastalıkların yönetiminde devrim yaratabilir.”

Tokyo Medical and Dental University.
Tetsuya Nagata, Chrissa A. Dwyer, Kie Yoshida-Tanaka, Kensuke Ihara, Masaki Ohyagi, Hidetoshi Kaburagi, Haruka Miyata, Satoe Ebihara, Kotaro Yoshioka, Takashi Ishii, Kanjiro Miyata, Kenichi Miyata, Berit Powers, Tomoko Igari, Syunsuke Yamamoto, Naoto Arimura, Hideki Hirabayashi, Toshiki Uchihara, Rintaro Iwata Hara, Takeshi Wada, C. Frank Bennett, Punit P. Seth, Frank Rigo, Takanori Yokota. Cholesterol-functionalized DNA/RNA heteroduplexes cross the blood–brain barrier and knock down genes in the rodent CNS. Nature Biotechnology, 2021; DOI: 10.1038/s41587-021-00972-x

Makale: Cholesterol-functionalized DNA/RNA heteroduplexes cross the blood–brain barrier and knock down genes in the rodent CNS
Yazarlar: Tetsuya Nagata, Catherine A. Dwyer, Koji Yoshida-Tanaka ve diğerleri
Dergi: Nature Biotechnology (2021)
DOI: 10.1038/s41587-021-00972-x
Kurumlar: Tokyo Medical and Dental University (TMDU), Takeda Pharmaceutical Co., Ltd., Ionis Pharmaceuticals (ABD)

İlgili Yazılar

Hastalık Derecesinde Saplantılı (Marazi) İnsan Kime Denir? Bu Kişilerle Nasıl Başa Çıkılır?

İlk Kez Beyin Kimyasallarını Yiyen Bir Bağırsak Bakterisi Saptandı

Kadının da Kalbine Giden Yol Midesinden Geçiyor

Kanada Çin’e şişelenmiş temiz hava satmaya başladı