Antik Dönem: İlk Açıklamalar
MÖ 5. Yüzyıl (Hindistan)
Sushruta Samhita: Antik Hint hekimi Sushruta, kısmi görüşü geri kazandırmak için opak merceği vitröz boşluğa yerleştirmek için kör bir alet kullanılan kaide olarak bilinen bir tekniği tanımladı.
Couching, opak merceğin (katarakt) gözdeki pozisyonundan çıkarılıp vitreus boşluğuna itildiği ilkel bir katarakt cerrahisi biçimidir. Bu teknik, ışığın engellenmeden göz bebeğinden geçmesine izin vererek geçici olarak görmeyi geri kazandırır.
Hazırlık:
- Hasta, güneşe bakan iyi aydınlatılmış bir odada otururdu.
- İltihabı azaltmak ve dokuları hazırlamak için göze bitkisel ilaçlar ve lapalar uygulanırdı.
- Sushruta, enfeksiyonu önlemek için hijyen ve temizliğe vurgu yaptı.
Alet: İşlem için jabamukhi shalaka (ince bir iğne veya neşter) adı verilen ince, keskin ve steril bir alet kullanıldı.
Teknik:
- Cerrah gözü sabit tutar ve aleti limbus‘tan (kornea ve skleranın birleştiği yer) sokardı.
- İğne, bulanık merceği yerinden çıkarmak ve onu gözün arkasındaki vitreus boşluğuna doğru aşağı doğru itmek için dikkatlice hareket ettirilirdi. Bu, göz bebeğinin açık kalmasını ve ışığın geçmesine izin verirdi.
Ameliyat Sonrası Bakım:
- Hastanın gözüne enfeksiyon önlemek ve iyileşmeyi desteklemek için bandaj uygulandı ve bitkisel ilaçlarla tedavi edildi.
- Hastaya iyileşme sırasında yorucu aktivitelerden ve ışığa maruz kalmaktan kaçınması önerildi.
Etkinlik ve Sınırlamalar
- Kısa Süreli Görme İyileştirme: Teknik genellikle kataraktın neden olduğu tıkanıklığı gidererek kısmi görmeyi geri kazandırdı. Ancak, bir merceğin olmaması düzeltilmemiş refraktif hatalara (örneğin hipermetropi veya hipermetropi) yol açtı.
- Yüksek Komplikasyon Riski:
- Enfeksiyon: İşlem genellikle sınırlı sterilite nedeniyle ciddi enfeksiyonlara yol açtı.
- Retina Dekolmanı: Merceğin vitreus boşluğuna kaydırılması mekanik hasara neden olabilir.
- Uzun Süreli Görme Kaybı: Birçok hasta zamanla görmede kötüleşme yaşadı.
MS 1. Yüzyıl (Roma)
- Celsus: Bir Roma ansiklopedisti, Batı tıbbındaki en eski yazılı kayıtlardan biri olan De Medicina adlı eserinde katarakt için kaide tekniklerini ayrıntılı olarak anlattı.
Orta Çağ’dan Rönesans’a: Anatomik ve İşlevsel İçgörüler
MS 10. Yüzyıl
- Al-Razi (Rhazes): Fars hekimi Al-Razi, kataraktları ve cerrahi olarak çıkarılmasını Kitab al-Hawi (Tıp Üzerine Kapsamlı Kitap) adlı eserinde ele almıştır.
MS 11. Yüzyıl
- İbn Sina (Avicenna): The Canon of Medicine adlı eserinde, İbn Sina kataraktları diğer görme kaybı nedenlerinden ayırmış ve bunların yönetimi için cerrahi teknikleri açıklamıştır.
16. Yüzyıl
- Georg Bartisch: Alman göz doktoru, cerrahi tedavi ve anatomiye vurgu yaparak Ophthalmodouleia (1583) adlı eserinde katarakt anatomisini resmetmiştir.
17.-18. Yüzyıl: Bilimsel Gelişmeler
17. Yüzyıl (1676)
- Jean Mery: Paris’te erken cerrahi aletleri kullanarak katarakt çıkarma işlemlerini gerçekleştirdi ve katarakt tekniklerinin ötesine geçti.
18. Yüzyıl (1748)
- Jacques Daviel: Fransız bir cerrah, katarakt çıkarma ameliyatını değiştirerek ilk modern katarakt çıkarma ameliyatını geliştirdi. Bu, bulanık merceğin tamamen çıkarılmasını içeriyordu.
19. Yüzyıl: Teknolojik Yenilikler
19. Yüzyıl (1815)
- Philip von Walther: Katarakt çıkarma işleminde forseps kullanımını tanıttı ve hassasiyeti artırdı.
- Oftalmoskopik aletler katarakt teşhisine yardımcı olmaya başladı.
1867
- Albrecht von Graefe: Doğrusal kesi tekniğini tanıtarak katarakt cerrahisinde devrim yarattı ve komplikasyonları önemli ölçüde azalttı.
1884
- Carl Koller: Katarakt çıkarma işlemi de dahil olmak üzere göz ameliyatlarında lokal anestezi (kokain) kullanımını tanıttı ve hastanın rahatsızlığını azalttı.
20. Yüzyıl: Modern Cerrahi Gelişmeler
1949
- Sir Harold Ridley: Katarakt çıkarıldıktan sonra ilk göz içi merceğini (GİL) yerleştirdi ve modern katarakt cerrahisinin temelini attı.
1967
- Charles Kelman: Bulanık merceği parçalamak ve çıkarmak için ultrasonik enerji kullanan fakoemülsifikasyon yöntemini tanıttı. Bu minimal invaziv yaklaşım katarakt cerrahisi için altın standart haline geldi.
1980’ler
- Katlanabilir göz içi lenslerin (GİL’ler) geliştirilmesi daha küçük cerrahi kesilere izin vererek iyileşme sürelerini iyileştirdi.
21. Yüzyıl: Lazer ve Genetik İçgörüler
2000’ler
- Daha hassas ve otomatik katarakt çıkarma için femtosaniye lazer destekli katarakt cerrahisinin (FLACS) tanıtımı.
- Presbiyopi ve astigmatizmi düzeltmek için gelişmiş multifokal ve torik göz içi lensler (GİL’ler) geliştirildi.
Genetik Çalışmalar
- Genetikteki gelişmeler konjenital kataraktlarla ilişkili mutasyonları belirleyerek potansiyel önleyici stratejilerin önünü açtı.
