Euphorbia nicaeensis – Etimoloji
1. Cins Adı: Euphorbia
- Euphorbia ismi, antik çağda yaşamış olan Yunan hekimi Euphorbus’a ithafen verilmiştir.
- Euphorbus, M.Ö. 1. yüzyılda Kuzey Afrika’da Juba II’nin (Numidia ve Mauretania kralı) saray hekimiydi ve tıbbi amaçlarla kullanılan sütlü özlü bitkilerle ilgilenmiştir.
- Bitkinin adlandırılması, antik tıpta bu cinsin lateksinin çeşitli tedavilerde kullanılmasından kaynaklanır.
- Euphorbia adı, ilk defa Carl Linnaeus tarafından 1753 yılında “Species Plantarum” adlı eserinde resmi olarak kullanılmıştır.
2. Tür Adı: nicaeensis
- “Nicaeensis” kelimesi, Latince’de “Nicaea’ya (Nice, Fransa) ait” anlamına gelir.
- Bu isim, bitkinin ilk kez ya da yaygın olarak toplandığı coğrafi bölgeye, yani Fransa’nın Akdeniz kıyısındaki Nice (Nikaia) şehrine işaret eder.
- Tür adlandırmasında bölgesel kökenleri belirtmek için sıklıkla “-ensis” eki kullanılır.
3. Cins ve Tür İsimlerinin Kombinasyonu
- Euphorbia nicaeensis, “Nice kökenli sütleğen” veya “Nice civarına ait Euphorbia” anlamına gelir.
1. Genel Tanım ve Yayılış Alanı
- Euphorbia nicaeensis, Euphorbiaceae familyasına ait, Orta Avrupa ve Akdeniz bölgesine özgü çok yıllık bir bitkidir.
- “Güzel Sütleğen” olarak bilinen bu tür, doğal olarak kıyı bölgeleri, otlaklar ve kayalık yamaçlarda görülür.
2. Büyüme Alışkanlıkları ve Ekolojik Tercihler
- Güneşli ortamlarda gelişmeyi tercih eder.
- Kendi kendine yeten ve uyarlanabilir bir türdür; çeşitli toprak tiplerinde (kumlu, tınlı, killi) yetişebilir.
- Besin açısından fakir topraklarda da varlığını sürdürebilir.
- Kuraklık ve soğuk gibi zorlu çevresel koşullara karşı dayanıklıdır; -20°C’ye kadar düşük sıcaklıklarda hayatta kalabilir.
- İyi drene edilmiş topraklarda en iyi gelişimi gösterir.
3. Çiçeklenme Dönemi ve Gelişim Döngüsü
- Euphorbia nicaeensis, genellikle Nisan’dan Haziran’a kadar çiçek açar.
- Çiçeklenme zamanı yerel iklim koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
4. Besin Değeri ve Tüketim Alışkanlıkları
- Euphorbia cinsi bitkiler, sütlü lateks içerikleri nedeniyle genellikle insanlar için tahriş edici ve toksiktir.
- Euphorbia nicaeensis’in gıda olarak kullanımı yaygın değildir; bu nedenle besin değerine dair veri bulunmamaktadır.
- Bitkinin tüketiminden ve lateksle cilt ya da göz temasından kaçınılmalıdır.
5. Hasat ve Kullanım Alanları
- Gıda olarak tüketilmediği için geleneksel bir hasat zamanı yoktur.
- Bitki, süs bitkisi olarak peyzajda veya nadiren geleneksel tıbbi amaçlarla toplanabilir.
6. Güvenlik ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Bitkinin sütlü özsuyu, cilt ve gözde tahrişe yol açabilir; bu nedenle toplama ve bakım sırasında koruyucu önlemler alınmalıdır.
- Yutulmasından kaçınılmalıdır.
Keşif
İleri Okuma
- Linnaeus, C. (1753). Species Plantarum. Salvius, Stockholm, p. 454.
- Tutin, T.G., Heywood, V.H., Burges, N.A., Moore, D.M., Valentine, D.H., Walters, S.M., & Webb, D.A. (1968). Flora Europaea: Volume 2: Rosaceae to Umbelliferae. Cambridge University Press, pp. 216-217.
- Pignatti, S. (1982). Flora d’Italia. Edagricole, Bologna, Vol. 2, pp. 669-670.
- Radcliffe-Smith, A. (1982). A Revision of Euphorbia subgenus Esula in Europe. Notes from the Royal Botanic Garden Edinburgh, 40(2), 263-347.
- Pignatti, S. (1982). Flora d’Italia. Edagricole, Bologna, Vol. 2, pp. 669-670.
- The European Garden Flora. (1986). Cambridge University Press.
- Flora of Britain and Northern Europe. (1987). Hodder & Stoughton.
- Stearn, W.T. (1992). Botanical Latin. 4th Edition, Timber Press, Portland, pp. 317-319.
- Steinmann, V.W., & Porter, J.M. (2002). Euphorbia (Euphorbiaceae) in the Mediterranean Region: Systematics and Evolution. Annals of the Missouri Botanical Garden, 89(3), 402-420.
- Christodoulakis, N.S. (2004). The genus Euphorbia L. (Euphorbiaceae) in Greece: Taxonomy and Distribution. Willdenowia, 34(1), 85-109.
- Pieroni, A., & Quave, C.L. (2005). Traditional pharmacopoeias and medicines among Albanians and Italians in southern Italy: A comparison. Journal of Ethnopharmacology, 101(1-3), 258-270.
- Petrova, A., & Vladimirov, V. (2007). The Red List of Bulgarian vascular plants. Phytologia Balcanica, 13(2), 229-244.
- Gledhill, D. (2008). The Names of Plants. 4th Edition, Cambridge University Press, pp. 152, 259.
- Petrova, A., & Vladimirov, V. (2010). Contribution to the knowledge of the medicinal plants in Bulgaria. Phytologia Balcanica, 16(2), 261-274.
- Coombes, A.J. (2012). The A to Z of Plant Names: A Quick Reference Guide to 4000 Garden Plants. Timber Press, p. 95.
- Riina, R., Molero, J., & Estelrich, P. (2013). The genus Euphorbia (Euphorbiaceae) in the Balearic Islands (Spain): Taxonomy, Ecology and Distribution. Phytotaxa, 97(1), 1-58.
- Pieroni, A. et al. (2014). Ethnobotanical knowledge of the ethnic Laz people from Eastern Black Sea region (Turkey). Frontiers in Pharmacology, 5, 131.
- Sirotiak, M., Sirotiak, M., & Šalamon, Š. (2021). The occurrence and distribution of selected Euphorbia species in Central Europe. Biologia, 76(4), 1203-1216.
- Motti, R. et al. (2022). Traditional uses of wild plants in the province of Naples (Campania, southern Italy). Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine, 18(1), 27.
- Online Atlas of the British and Irish Flora. (n.d.). Euphorbia nicaeensis (Nice Spurge). Retrieved from: https://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/euphorbia-nicaeensis