Papüloskuamöz kelimesi Latince sivilce anlamına gelen papula ve ölçek anlamına gelen squama kelimelerinden gelmektedir. Bu terim ilk kez 1889 yılında Fransız dermatolog Ernest Besnier tarafından sedef hastalığının bir türünü tanımlamak için kullanılmıştır.
Papüloskuamöz hastalıklar, hem papüller (küçük, kabarık ve iltihaplı cilt alanları) hem de pullarla (pul pul veya soyulan cilt katmanları) karakterize bir grup cilt hastalığıdır. Vücudun farklı bölgelerini ve her yaştan insanı etkileyen, çeşitli şekillerde ortaya çıkabilen çok çeşitli koşulları kapsarlar.
Yaygın Papüloskuamöz Bozukluklar
Sedef hastalığı: Bu rahatsızlıklardan belki de en iyi bilineni olan sedef hastalığı, genellikle kaşıntılı veya ağrılı olabilen kalın, pullu, kırmızı plaklarla sonuçlanan kronik iltihaplı bir cilt rahatsızlığıdır. Vücudun bağışıklık sisteminin sağlıklı cilt hücrelerine saldırdığı otoimmün bir durum olduğu düşünülmektedir. Sedef hastalığının genetik bir bileşeni vardır ve stres, bazı ilaçlar veya enfeksiyonlar gibi faktörler tarafından tetiklenebilir.
Pityriasis Rosea: Bu durum genellikle tek, büyük pembe, pullu bir lezyon (“herald patch” olarak bilinir) olarak başlar ve bunu birden fazla küçük lezyonun ortaya çıkması izler. Döküntü genellikle ciltteki yarık çizgilerini takip eder ve tipik olarak altı ila sekiz hafta sürer. Pityriasis rosea’nın nedeni hala tam olarak açık değildir, ancak genellikle öncesinde viral bir enfeksiyon görülür.
Liken Planus: Liken planus, cildi, saçı, tırnakları ve mukoza zarlarını etkileyebilen iltihaplı bir cilt rahatsızlığıdır. Kaşıntılı, düz tepeli, mor veya pembe lezyonlarla karakterizedir ve genellikle beyaz çizgiler (Wickham’s striae) içerir. Liken planusun kesin nedeni bilinmemektedir, ancak anormal bir bağışıklık tepkisiyle ilişkili olduğu düşünülmektedir.
Seboreik Dermatit: Bu, esas olarak kafa derisini etkileyen, pullu lekelere, kırmızı cilde ve inatçı kepeğe neden olan yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. Ayrıca yüz, burun kenarları, kaşlar, kulaklar, göz kapakları ve göğüs gibi vücudun yağlı bölgelerini de etkileyebilir. Seboreik dermatit, ciltteki yağ salgısında bulunan bir maya (mantar) veya bağışıklık sisteminin düzensiz bir tepkisi ile ilişkili olabilir.
Papüloskuamöz hastalıkların kesin nedenleri ve mekanizmaları tam olarak anlaşılamamıştır. Epidermisin ana hücreleri olan keratinositlerin büyümesini ve farklılaşmasını etkileyen genetik, çevresel, immünolojik ve hormonal faktörlerin bir kombinasyonunu içerdikleri düşünülmektedir. Keratinositler, cildin koruyucu dış tabakasını oluşturan bir protein olan keratini üretir. Papüloskuamöz hastalıklarda keratinositler anormal şekilde çoğalır ve zamanından önce dökülerek papül ve pul oluşumuna yol açar. Sedef hastalığı ve liken planus gibi bazı papüloskuamöz bozukluklar da enflamasyon ve bağışıklık sistemi disfonksiyonu ile ilişkilidir.
Teşhis ve Tedavi
Papüloskuamöz hastalıkların tanısı tipik olarak döküntünün görünümü ve dağılımına dayanarak klinik olarak konur. Zor vakalarda deri biyopsisi yardımcı olabilir. Tedavi spesifik duruma göre değişir ve topikal kortikosteroidler, D vitamini analogları, ultraviyole ışık tedavisi ve ciddi vakalarda sistemik ilaçları içerebilir.
Tarih
Günümüzde papüloskuamöz hastalıklar olarak sınıflandırılan bazı hastalıklar çok daha önceleri farklı isimlerle tanınmaktaydı. Örneğin sedef hastalığı MÖ 5. yüzyılda Hipokrat tarafından, liken planus 1869’da Wilson tarafından, pityriasis rosea 1860’da Gibert tarafından ve seboreik dermatit 1887’de Unna tarafından tanımlanmıştır.