- Latincede(f) : tükürük manasına gelir.
- Tükürük bezlerinen üretilen, exokrin bir salgıdır. Üretiminden, küçük ve büyük ağız salgı bezleri sorumludur. 90% dan fazlasını büyük ağız salgı bezleri(glandula parotis, glandula submandibularis ve glandula sublingualis) üretir. Geri kalan kısmını ağızdaki küçük salgı bezleri mukoza tabakasında dağıtır.
- İnsanda tükürük günlük olarak yaklaşık 500-1.500 mililitre kadar üretilir.iki çeşiti vardır:
mukozamsı tükürük: sempatik sinir sinir sisteminin sayesinde oluşur.
seröz tükürük: parasempatik sinir sisteminin sayesinde oluşur. - 99% oranında su içerir, geri kalan kısmı organik ve anorganik birleşik tamamlar:
protein
mucin 1 (mg1)
mucin 2 (mg2)
sıga
laktoferrin
peroxidasen
amilaz (ptyalin)
carboanhydrasen
prolin-reiche proteine (prps)
lysozyme
statherine
histatine
cystatine
Küçük moleküllü birleşenleri :
elektrolyte(iyonlar9
amonyak
ürik asit
üre. - fonksiyon:bir çok görevi vardır.
-karbonhidratların ön sindirimi.
-yutkunmak için akışkanlığı değiştirmek (viskoelastizitat)
-ağız boşluğunda lubrikation (nemlendirme)
-patojen uyaranlara karşı savunma (viren, bakterien und pilze)
-yerleşik ağız florasının kontrolü
-plak kontrolü
-toxin nötrölizasyonu
-besi asitlerin tamponu
-diş birleşenlerini koruma ve remineral etme
-ağız mukoza tabakasını koruma ve tamir etme. - Klinik: Ağızdaki tükürük salgısının az veya çok olmasına göre rahatsızlık tespit edilebilir. Tükürük ölçüm için sialometrie kullanılır:
-hypersalivation veya hypersialie: fazla tükürük salgısı
-normosalivation veya normosialie: normal tükürük salgısı
-hyposalivation veya hyposialie: az tükürük salgısı
-asialie: devamlı kuruyan tükürük salgısı.