Savunma mekanizması
Latince; mechanismi defensifi
Genellikle bilinç dışı gerçekleşen, içsel çatışmayı dindirmek için gerçekleşen psikolojik bir tepki olarak görülür. Bu içsel çatışma içgüdü, dilek, güdülenme ve değerler gibi faktörler etkisinde ruhsal gerçekleşebileceği gibi, iki insan arasındaki çatışma yüzünden de gerçekleşebilir.
Savunma mekanizmaları, kaygı duygularına ve kabul edilemez dürtülere karşı korunmak amacıyla zihnin gerçekliği manipüle etmek, inkar etmek veya çarpıtmak için kullandığı bilinçsiz psikolojik stratejilerdir. İlk olarak Sigmund Freud tarafından açıklanan bu mekanizmalar, psikanalitik teorinin önemli bir parçası olarak kabul edilir.
Her ne kadar savunma mekanizmaları DSM-5’te (Zihinsel Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) açıkça listelenmemiş olsa da, bunların anlaşılması tanı sürecine fayda sağlayabilir. Klinisyenler, hastanın altta yatan zihinsel durumunu daha derinlemesine anlamak için savunma mekanizmalarından elde edilen bilgileri kullanabilir.
Savunma mekanizmaları sıklıkla bilişe dayalı bilinçli ve amaçlı süreçler olan başa çıkma mekanizmalarıyla karşılaştırılmaktadır. Savunma mekanizmaları bireyi algılanan tehditlerden veya kaygıdan otomatik olarak korurken, başa çıkma mekanizmaları kişinin durumunun dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi yoluyla ortaya çıkar.
İnkar belki de bireyin bir gerçeği veya olguyu kabul etmeyi reddettiği en yaygın psikolojik savunma mekanizmasıdır. İnkar örnekleri arasında madde kullanım bozukluğunu veya sevilen birinin ölümünü kabul etmeyi reddetmek yer alır. Diğer savunma mekanizmaları arasında, acı verici bir anının bilinçli farkındalıktan uzaklaştırıldığı bastırma yer alır.
Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve depresyon, kaygı ve duygusal düzenlemeyle ilişkili olmasına rağmen savunma mekanizmaları olarak sınıflandırılmaz. OKB, müdahaleci takıntılar ve tekrarlayan davranışlarla karakterize edilen spesifik bir anksiyete bozukluğudur. Depresyon, inkar, yansıtma ve pasif saldırganlık gibi savunma mekanizmalarını içerebilen ancak kendisi bir savunma mekanizması olmayan bir zihinsel sağlık durumudur.
Ağlama ve acı, duygusal ifade ve fizyolojik tepkiyle bağlantılı olmasına rağmen savunma mekanizmaları olarak kabul edilmez. Ağlamak sosyal bir sinyal olabilir, hassasiyeti veya duygusal durumu iletebilir; acı ise biyolojik bir uyarı sistemi görevi görerek vücuda olası zararın sinyalini verebilir.
