Sefalosporin ile Bağlantı (“Sef-”)
- “Sef-” öneki, doğrudan “cephalosporin” (İngilizce) veya “sefalosporin” (Türkçe) kelimesinden alınmıştır.
- “Cephalosporin” adı, ilk izole edildiği mantar olan Cephalosporium acremonium’dan türemiştir.
- Cephalosporium kelimesi Yunanca “kephalē” (κεφαλή, baş) ve Latince “spora” (spor, tohum) kelimelerinden türemiştir.
Podoksim Bileşeni (“Pod-” ve “-oksim”)
- “Pod-” kökü, ilacın yapısında yer alan “pyridone” veya “pyridine” (bir azotlu heterosiklik halka) türevlerine referans gösterebilir, ancak doğrudan bir kimyasal grup belirtmez; daha çok ilaç firmalarının özgün isimlendirme tercihiyle ilişkilidir.
- “-oksim” eki ise kimyada “oxime” (R1R2C=NOH) fonksiyonel grubunu belirtir.
- Sefpodoksim’in kimyasal yapısında, oxim grubu bulunur ve bu, antibiyotiğin bazı farmakolojik özelliklerini (örn. beta-laktamazlara direnç) sağlar.
- Sefalosporin antibiyotiklerin isimleri genellikle kimyasal yapıda yer alan karakteristik grupları ve modifikasyonları yansıtacak şekilde Uluslararası Farmakolojik Adlandırma (INN) prensiplerine göre seçilir.
1. Tanım ve Farmakolojik Sınıfı
- Sefpodoksim, bakterisidal etkiye sahip, üçüncü kuşak sefalosporinler grubundan bir antibiyotiktir.
- Antibakteriyel etkisi, bakterilerin hücre duvarı sentezini inhibe etmesi ile gerçekleşir.
2. Kullanım Alanları (Endikasyonlar)
- Sefpodoksim; duyarlı patojenlerin neden olduğu solunum yolu enfeksiyonları (örn. bronşit, pnömoni, farenjit, tonsillit) ve idrar yolu enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılır.
- Ayrıca bazı deri ve yumuşak doku enfeksiyonlarının tedavisinde de endikedir.
3. Farmasötik Formlar ve Pazarlama Bilgileri
- Sefpodoksim, film kaplı tabletler (jenerik ürünler) şeklinde piyasada bulunur.
- 1991 yılından bu yana ruhsatlıdır.
- Çocuklar için hazırlanabilen süspansiyon formunun (örn. Podomexef®) granül formu, 2022 yılında piyasadan çekilmiştir.
4. Kimyasal Özellikler
- Kimyasal formülü: C15H17N5O6S2
- Moleküler ağırlık: 427,5 g/mol
- Tıbbi preparatlarda, sefpodoksim proksetil formunda bulunur (ester ön ilaç/prodrug) ve vücutta hızla aktif sefpodoksime dönüşür.
5. Etki Mekanizması
- Gram-pozitif ve gram-negatif bakteri türlerine karşı bakterisidal etki gösterir.
- Bakteri hücre duvarının sentezini inhibe ederek mikroorganizmaların ölmesine neden olur.
6. Dozaj ve Uygulama
- Sefpodoksim genellikle günde iki kez (12 saat arayla), yemeklerle birlikte alınır.
- Dozaj hastalığın ciddiyetine, enfeksiyonun yerine ve hastanın yaşına göre ayarlanır.
7. Kontrendikasyonlar ve Uyarılar
- Sefalosporinlere veya diğer beta-laktam antibiyotiklere karşı aşırı duyarlılığı olan kişilerde kullanılmamalıdır.
- 2 aylıktan küçük bebeklerde ve invaziv deri/yumuşak doku enfeksiyonlarında kullanılmamalıdır.
- Tüm önlemler ve ek bilgiler ilaç prospektüsünde ayrıntılı olarak bulunabilir.
8. İlaç Etkileşimleri
- Probenesid ve bazı diüretiklerle etkileşime girerek sefpodoksimin vücutta düzeyini artırabilir.
- Mide pH’ını artıran antasitler, H2-reseptör antagonistleri ve proton pompası inhibitörleri, sefpodoksimin biyoyararlanımını azaltabilir.
9. Olası Yan Etkiler
- Yaygın yan etkiler: Aşırı duyarlılık reaksiyonları, baş ağrısı, halsizlik, baş dönmesi, kulak çınlaması, duyusal bozukluklar, ishal, bulantı, kusma, karın ağrısı, kaşıntı ve deri döküntüsü.
- Kan sayımlarında değişiklikler de nadiren görülebilir.
Keşif
1. Sefalosporinlerin Keşfi ve Gelişimi
- Sefalosporin antibiyotikleri ilk kez 1945 yılında İtalyan bilim insanı Giuseppe Brotzu tarafından Akdeniz’deki Sardinya adasının deniz suyundan izole edilen Cephalosporium acremonium adlı mantardan keşfedilmiştir.
- Bu ilk keşiften sonra, sefalosporinlerin kimyasal yapısı modifiye edilerek çeşitli jenerasyonları geliştirilmiştir.
- Sefalosporinlerin üçüncü kuşağı olan sefpodoksim, daha geniş spektrumlu etki ve oral biyoyararlanım için sentezlenmiştir.
2. Sefpodoksimin Sentetik Gelişimi
- Sefpodoksim, 1980’li yıllarda Japonya merkezli Sankyo Co., Ltd. araştırmacıları tarafından sentetik olarak geliştirilmiştir.
- Amaç, özellikle ağızdan alınabilen (oral) ve gram-pozitif ile gram-negatif bakterilere karşı etkili yeni bir sefalosporin elde etmekti.
- İlk patent başvuruları ve laboratuvar geliştirmeleri 1980’lerin başında tamamlanmış, preklinik ve klinik çalışmalar sonrası, sefpodoksim proksetil formu 1989’da Japonya’da, 1990’ların başında ise Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’da ruhsatlandırılmıştır.
3. Klinik Kullanıma Girişi
- Sefpodoksim, oral formda klinik kullanıma sunulan ilk üçüncü kuşak sefalosporinlerden biri olmuştur.
- 1991 yılında ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanarak tıbbi kullanıma başlanmıştır.
- Solunum yolu, idrar yolu, bazı cilt ve yumuşak doku enfeksiyonlarında etkili bir tedavi seçeneği olarak kısa sürede yaygınlaşmıştır.
4. Günümüzdeki Durumu
- Sefpodoksim günümüzde dünya genelinde jenerik ilaç olarak yaygın biçimde kullanılmaktadır.
- Çocuklar için üretilen süspansiyon formunun bazı ülkelerde üretimi sonlandırılmıştır, ancak film kaplı tablet formu erişilebilirliğini sürdürmektedir.
İleri Okuma
- Brotzu, G. (1948). Ricerche su di un nuovo antibiotico. Annali di Igiene, 10, 785–792.
- Abraham, E. P., & Newton, G. G. F. (1961). The structure of cephalosporin C. Biochemical Journal, 79(2), 377–393.
- World Health Organization (1966). International Nonproprietary Names (INN) for Pharmaceutical Substances. WHO Technical Report Series, 341, 1–33.
- Greenwood, D. (1982). The development and clinical use of the cephalosporin antibiotics. Journal of Antimicrobial Chemotherapy, 10(3), 221–239.
- Kohno, S., Koga, H., & Yanagihara, K. (1990). Development of oral cephalosporins: focus on cefpodoxime proxetil. International Journal of Antimicrobial Agents, 1(4), 189–201.
- Neu, H. C. (1992). Cefpodoxime: A review. The Journal of Antimicrobial Chemotherapy, 29(suppl A), 21–38.
- Wise, R., Andrews, J. M., & Edwards, L. J. (1992). Pharmacokinetics and in-vitro activity of cefpodoxime. European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases, 11(2), 172–180.
- Norrby, S. R. (1993). Cefpodoxime proxetil in the treatment of respiratory tract infections. The Journal of Antimicrobial Chemotherapy, 31(Suppl B), 67–74.
- Sader, H. S., & Jones, R. N. (1995). Historical overview and in vitro activity of oral cephalosporins. Diagnostic Microbiology and Infectious Disease, 21(4), 173–181.
- Legat, F. J., & Thurnher, M. (1995). Adverse drug reactions of beta-lactam antibiotics: focus on cephalosporins. Infection, 23(4), 256–264.
- O’Neil, M. J. (2001). The Merck Index: An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals (13th ed.). Merck & Co., p. 337.
- Jain, A., & Jain, S. (2002). Clinical efficacy of cefpodoxime in urinary tract infections. Indian Journal of Pediatrics, 69(11), 927–931.
- Pletz, M. W., McGee, L., & Klugman, K. P. (2008). Bactericidal activity of cefpodoxime against Streptococcus pneumoniae. Journal of Antimicrobial Chemotherapy, 61(3), 576–581
- WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology (2023). Guidelines for ATC classification and DDD assignment. Oslo, Norway.
Yorum yazabilmek için oturum açmalısınız.