Dünya’nın En Ölümcül Hastalık Taşıyıcıları!

Bu fotoğrafta gördüğünüz hayvanlar, insanlık tarihinin gördüğü en ölümcül hastalık taşıyıcı hayvanlarını göstermektedir. Aslında hiçbiri doğrudan hastalığa neden olmazlar; ancak hepsi ölümcül hastalıkların ana taşıyıcısıdırlar. Öyle ki, insan da dahil olmak üzere bildiğiniz diğer hiçbir hayvan, bu canlıların taşıdığı hastalıkların neden olduğundan daha fazla insanın ölümüne neden olmamıştır. Bildiğimiz tüm savaşların ve katliamların toplamı bile, bu hayvanların taşıdığı hastalıkların toplamda öldürdüğü insanlardan daha fazla insanın canını almamıştır ve muhtemelen hiçbir zaman da alamayacaktır.

Soldan sağa ve yukarıdan aşağı sırasıyla tanımak isterseniz:
  1. Sarı Humma Sivrisineği (Aedes aegypti)
    Hastalıklar: Sarı Humma ve Deng Ateşi
    Etkilediği Kişi Sayısı: Yılda 50-528 Milyon insan
    Ölüm: Yılda 100.000 insan
  2. Güney Ev Sivrisineği (Culex quinquefasciatus)
    Hastalıklar: Batı Nil Virüsü, filariyaz
  3. Sıtma Sivrisineği (Anopheles gambiae)
    Hastalıklar: Sıtma
    Etkilediği Kişi Sayısı: Yılda 220 Milyon insan
    Ölüm: Yılda 1 Milyon insan
  4. Oryantal Sıçan Biti (Xenopsylla cheopis)
    Hastalıklar: Veba, Sıçan Humması
    Etkilediği Kişi Sayısı: Günümüze kadar milyarlarca
    Ölüm: Günümüze kadar yüz milyonlarca
  5. Kara Sinek (Simulium erythrocephalum)
    Hastalıklar: Onkosersiyazis (River-körlüğü)
    Etkilediği Kişi Sayısı: Günümüze kadar 37 milyon insan
    Sonuç: Günümüze kadar 300.000 kalıcı körlük
  6. Kum Sineği (Lutzomyia longipalpis)
    Hastalıklar: Layşmanya
    Etkilediği Kişi Sayısı: Toplamda 22 milyon, her yıl 2 milyon insan
  7. Öpücük Böceği (Rhodnius prolixus)
    Hastalıklar: Chagas hastalığı
    Etkilediği Kişi Sayısı: Toplamda 10 milyon, her yıl 400.000 insan
  8. İnsan Vücut Biti (Pediculus humanus)
    Hastalıklar: Epidemik tifus ve Siper humması
    Ölüm: Her yıl 200.000 insan
  9. Dermacentor variabilis
    Hastalıklar: Rocky Dağları Benekli Ateşi, Tularemi
  10. Siyah Bacaklı Kene (Ixodes scapularis)
    Hastalıklar: Laym hastalığı, babesiyoz, anaplazmozis
    Etkilediği Kişi Sayısı: Her yıl on binlerce insan
  11. Çeçe Sineği (Glossina morsitans)
    Hastalıklar: İnsan Uyku Hastalığı
    Ölüm: Bugüne kadar 2 milyon, her yıl 9000 insan
  12. Asya Kaplan Sivrisineği (Aedes albopictus)
    Hastalıklar: Batı Nil Virüsü, Sarı Humma, St. Louis Ensefaliti, Dang Humması, Chikungunya humması
    Ölüm: Bugüne kadar on milyonlarca insan

Depresyon Bulaşıcı mı?

Çağımızın en yaygın, her kapıyı en az bir kere çalan hastalığı olan depresyonun, insanoğlu arasında bulaşıcı olma ihtimali var. Bizler kendimizi halsiz hissettiğimizde “Depresyondayım” diye düşünür bazen bunun üzerine de şarkılar şiirler yazarız . Ancak aslında bir gün önce yanımızda bir arkadaşımız hapşırmış ve sevgilimizi hasta olmasına rağmen öpmüş olabilir miyiz?

Major depresif bozukluk (MDD)  ‘Depresyon’ , Stony Brook Üniversitesi , Psikoloji ve Radyoloji Bölümü Yardımcı Doçent Doktoru Turhan Canlı’ya göre bulaşıcı bir hastalık olarak tekrar bir  konsept belirleme yapılması gereken  bir hastalık. Biology of Mood & Anxiety Disorders dergisinde yayımlanan çalışmada depresyon; parazitik, viralveya bakteriyel enfeksiyon sonucu oluşabilecek bir hastalık olarak kaydedildi. Çalışmada aynı zamanda bu organizmaların hangi yollarla ve mekanizmalarla depresyon etiyolojisi olduğuna örnekler verildi.

Depresyon, toplam nüfusun yüzde 15 ila 20’sinin bir şekilde tecrübe etmesi dolayısıyla çağın en yaygınhastalıklarından biri. Hastalığın kendini tekrar etmesi çok yaygın ve ilaçla tedavi yöntemleri henüz pek değişmedi. Depresyon sebebi olan bir çok şey henüz bilinmediği için, etiyoloji çalışmaları baş üstünde tutuluyor.

Stony Brook SCAN Merkezi’nin yöneticisi ve aynı zamanda Sinirbilimi Programı’nın üyesi olan Dr. Canlı : “Elimizdeki depresyonu izleme kayıtları ile, depresyon’u bulaşıcı bir hastalık olarak yeniden kavramsallaştırmış oldum” dedi ve ekledi “İleride düzenlenecek ortak araştırmalar depresyon etiyolojisinde nedensel bir rol oynayan virüs, bakteri ve parazitler üzerine kurulmalı.”

Çalışmada Dr. Canlı üç argüman ortaya koyuyor ve bu argümanlarla neden depresyon üzerinde yeniden bir kavramsallaştırma yapılmasının hoş bir çalışma olacağını gösteriyor.

Birincisi argümanda, depresyon hastalarının enerji düşüşü gibi hastalık belirtileri göstermeleri ve depresyon dahilinde bilinen iltihap yapıcı biyogöstergelerin (biomarker) hastalık yapıcı orijinlerinin olması. İkinci argüman, parazit, bakteri ve virüslerin insanların duygu-durumlarında değişiklikler yaratabileceğiini tanımlıyor. Üçüncü argüman ise Dr. Canlı’nın insan vücudunu mikroorganizmalar için bir ekosistem olarak gündeme getirmesi ve tabii ki  genetiğin rolü.

Bu üç temel noktaya dayanarak Dr. Canlı , çok fazla sayıda depresyonlu hastanın katılacağı, kontrol grubunun (depresyon’a yakalanmayanlar) da geniş olduğu, bulaşıcı hastalıklar protokolünün depresyon üzerine doğru bir şekilde uygulanacağı çok geniş bir araştırma öngörüyor.


Araştırma Referansı: Bilimfili, Turhan Canli. Reconceptualizing major depressive disorder as an infectious disease. Biology of Mood & Anxiety Disorders, 2014; 4 (1): 10 DOI: 10.1186/2045-5380-4-10