Gün: 31 Mart 2015

“Agnosia” terimi, Yunanca “olmayan” anlamına gelen “a-” ve “bilgi” anlamına gelen “gnosis” kelimelerinden türemiştir. Spesifik duyu kusuru yokken veya önemli bir hafıza kaybı olmaksızın nesneleri, kişileri, sesleri, şekilleri veya kokuları tanıma yeteneğinin kaybı anlamına gelir. Bu nörolojik bozukluk tipik olarak tanıma için gerekli duyusal girdilerin işlenmesiyle ilgili belirli beyin bölgelerinin hasar görmesinden kaynaklanır.

Agnozinin tarihsel anlayışı, 19. yüzyılın sonlarında hastaların görebildiği ancak nesneleri tanıyamadığı bir bozukluğu ilk kez tanımlayan Carl Wernicke’nin çalışmasıyla başlar. 1891’de Sigmund Freud, afazi üzerine yaptığı çalışmalar bağlamında agnoziyi tartışarak kavramı daha da detaylandırdı. Bununla birlikte, “agnozi” terimi ilk kez 1891’de Sigmund Freud tarafından, onu beyin hasarıyla ilişkili diğer bilişsel bozukluk türleri olan afazi ve apraksiden ayırmak için icat edildi.

20. yüzyılın sonlarında ve 21. yüzyılın başlarında nörogörüntüleme ve bilişsel nöropsikolojideki ilerlemeler, agnozi türlerinin ve alt türlerinin daha kesin bir şekilde anlaşılmasını sağlamıştır. Bunlar görsel agnozi, işitsel agnozi ve dokunsal agnoziyi içerir ve bunların her biri farklı beyin bölgelerine verilen hasarla ilişkilidir.

Benlik

Duyu organlarının çalışmasına rağmen nesneleri, kişileri, sesleri veya kokuları tanıyamama ile karakterize edilen bir durum olan agnozi, algı, biliş ve bilmenin özü hakkında derin soruları gündeme getirmektedir. Bu kesişme, birçok önemli husus hakkında bir tartışmaya davet ediyor.

Benliğin Doğası ve Kimliği

Felsefe alanında agnozi, algının kimlik ve öz bilgiyle nasıl bağlantılı olduğuna dair geleneksel anlayışa meydan okur. Maurice Merleau-Ponty gibi filozoflar, benlik ile dünya arasındaki temel ilişkinin temelinde algının nasıl yattığını araştırdılar; agnosia bu ilişkiyi bozar ve potansiyel olarak kişinin kendine ve başkalarına ilişkin deneyimini değiştirir. Bu kesinti, dünyayı tanımanın ve tanımanın ne anlama geldiğine ve bu süreçlerin kişinin benlik ve özerklik duygusunun nasıl ayrılmaz bir parçası olduğuna dair sorgulamaları teşvik eder.

Bilişsel Bütünlük ve Kişilik

Agnoziye ilişkin felsefi araştırma aynı zamanda bilişsel süreçlerin bütünlüğüne ve bunların kişiliği tanımlamadaki rolüne de değinmektedir. Eğer tanıma ve algılama tehlikeye girerse, bu durum bireyin gerçeklikle bağlantısı ve kişilerarası ilişkileri açısından ne anlama gelir? Filozoflar ve etikçiler, bu tür duyusal ve tanıma bozukluklarının kişisel kimliğin yanı sıra ahlaki ve etik sorumluluk üzerindeki etkilerini inceleyebilirler.

Etik ve Tedavi Konuları

Psikiyatrik açıdan bakıldığında agnozinin tedavisi yalnızca tıbbi müdahaleleri değil aynı zamanda hasta bakımıyla ilgili etik hususları da içerir. Felsefe, tedavi yöntemlerinin etiğini, hasta özerkliğine saygıyı ve bireyin algısal yeteneklerini potansiyel olarak değiştirmenin sonuçlarını dikkate alarak bu tartışmalara katkıda bulunur. Bu düşünceler, kişinin onurunu ve öznel deneyimini onurlandıran şefkatli ve etkili tedavi planlarının tasarlanması açısından çok önemlidir.

Varoluşsal ve Fenomenolojik Perspektifler

Felsefedeki varoluşsal ve fenomenolojik yaklaşımlar, agnozili bireylerin yaşanmış deneyimlerine dair içgörüler sağlar. Bu perspektifler, bireylerin değişen algısal yeteneklerle nasıl anlam bulduklarını ve dünyada nasıl gezindiklerini araştırıyor; agnoziyi deneyimlemenin öznel doğasını ve bilme ve var olma hakkında ortaya çıkardığı derin varoluşsal soruları vurguluyor.

İleri Okuma

1. Freud, S. (1891). “On Aphasia: A Critical Study.” International Universities Press.
2. Benton, A. L. (1990). “Exploring the History of Neuropsychology: Selected Papers.” Oxford University Press.
3. Bauer, R.M. (2014). “Agnosia.” In K. Heilman & E. Valenstein (Eds.), Clinical Neuropsychology (5th ed., pp. 296-348). Oxford University Press.
4. Merleau-Ponty, M. (1945). “Phenomenology of Perception.” Routledge.
5. Berrios, G. E., & Marková, I. S. (2003). “The construction of hallucinatory experiences.” In Concepts of Neuropsychiatry, 169-182. Ashgate Publishing.
6. Jaspers, K. (1963). “General Psychopathology.” Manchester University Press.
7. Sadler, J. Z. (2005). “Values and Psychiatric Diagnosis.” Oxford University Press.
8. Freud, S. (1891). “On Aphasia: A Critical Study.” International Universities Press.