Gün: 31 Mart 2015

Açıklanan durum, ileri görüşlülük veya hipermetrop olarak da bilinen Hipermetropi ile ilgilidir. Bu optik durum, gözün optik uzunluğunun, gözün optik sisteminin kırma gücüne göre çok kısa olması durumunda ortaya çıkar ve göze giren ışık ışınlarının doğrudan retinanın üzerine değil, arkasına odaklanmasına neden olur. Bu tutarsızlık yakındaki nesnelerin bulanıklaşmasına, uzaktaki nesnelerin ise daha net görülmesine neden olur. Hipermetropi, göz küresinin çok kısa olması (aksiyel hipermetrop) veya gözün kırma ortamının yetersiz güce sahip olması (kırılma hipermetropu) gibi çeşitli faktörlerden dolayı ortaya çıkabilir.

Hipermetrop terimi, Yunanca’da aşırı veya ötesinde anlamına gelen “hiper”, ölçü anlamına gelen “metron” ve göz anlamına gelen “ops” sözcüklerinden türemiştir ve gözün odağının normal ölçünün ötesinde olduğu bir durumu belirtir. Hipermetropinin bilimsel olarak anlaşılması ve düzeltilmesi yüzyıllar boyunca önemli ölçüde gelişmiştir. Hipermetropluğun erken tanınması, eski bilim adamlarının çalışmalarına kadar uzanır, ancak etkili yönetimin mümkün olması, düzeltici lenslerin icadına kadar mümkün olmamıştır. Hipermetropluğun düzeltilmesi için dışbükey lenslerin geliştirilmesi, Rönesans döneminde optik bilimindeki ilerlemelere atfedilir ve 18. yüzyılda bifokal lensleri icat eden Benjamin Franklin gibi figürlerin önemli katkıları vardır.

• Gözlüklerin Evrimi: Hipermetropiyi düzeltmeye yönelik gözlüklerin evrimi, basit dışbükey merceklerden bireysel ihtiyaçlara göre uyarlanmış daha karmaşık reçetelere geçişi içeriyordu. Bu evrim, gözün optik yapısına ve kırma kusurlarının bireyler arasındaki değişkenliğine ilişkin artan anlayışı yansıtmaktadır.
• Tarihsel Şahsiyetler: Bilime ve sanata önemli katkıları olan birçok tarihi şahsiyetin hipermetrop olduğuna inanılıyordu. Uzaktaki nesneleri yakındakilere göre daha net görebilme yetenekleri, özellikle keskin gözlem becerileri gerektiren alanlarda çalışmalarını etkilemiş olabilir.
• Kültürel Etki: Bazı kültürlerde hipermetropi ve düzeltici gözlük ihtiyacı, zeka ve gelişmişlik algısını etkiledi. Gözlükler bilgeliğin sembolü haline geldi ve sanat ve edebiyatta sıklıkla eğitimli bireylerin nitelikleri olarak tasvir edildi.
• Teknolojik Gelişmeler: 20. yüzyılda kontakt lenslerin geliştirilmesi ve daha sonra LASIK gibi lazer göz cerrahisi seçenekleri, hipermetropiyi düzeltmek için geleneksel gözlüklere alternatifler sunarak kırma kusurlarının tedavisinde önemli kilometre taşlarına işaret etti.

Patofizyoloji

Hipermetropluk esas olarak iki fizyolojik sapmadan kaynaklanır:

• Aksiyal Hipermetrop: Göz küresinin ön-arka uzunluğunun normalden kısa olması, ışık ışınlarının retinanın arkasına odaklanmasına neden olur.
• Refraktif Hipermetrop: Genellikle düşük kırılma indeksi nedeniyle kornea ve merceğin ışığı retinaya odaklanacak kadar bükmemesinden kaynaklanır.

Hipermetropi olan kişiler genellikle yakındaki nesneleri odaklamak için ekstra çaba harcarlar; bu da göz yorgunluğu, baş ağrısı ve bazen yakınsak şaşılığın bir türü olan akomodatif ezotropya gibi ek semptomlara yol açabilir.

Hipermetropluk veya ileri görüşlülüğün görme ve göz sağlığı üzerindeki etkileri çok yönlüdür ve bireyler arasında önemli ölçüde farklılık gösterebilir; öncelikle gözün, uyum yoluyla kırılma hatalarını telafi etme yeteneğinden etkilenir. Konaklama, farklı mesafelerdeki nesnelere net bir şekilde odaklanmayı sürdürmek için gözün optik gücünü değiştirmesi işlemidir; bu, esas olarak gözün içindeki kristal merceğin şeklinin değiştirilmesiyle gerçekleştirilir.

Hipermetropluğun Görme Üzerindeki Etkileri

Yakın Nesnelerde Bulanık Görme: Hipermetropluğun birincil etkisi yakın nesnelere odaklanmanın zorluğudur ve bu da bulanık görmeyle sonuçlanır. Bunun nedeni, hipermetrop göze giren ışık ışınlarının, yakındaki nesnelere bakıldığında retinanın arkasında odaklanarak, odaklanmamış bir görüntünün beyne iletilmesine yol açmasıdır.

Göz Yorgunluğu ve Baş Ağrısı: Hipermetrop olan bireyler, uzun süre yakın çalışma, okuma veya odaklanmış yakın görüş gerektiren herhangi bir aktivite sonrasında sıklıkla göz yorgunluğu veya baş ağrısı yaşarlar. Bunun nedeni, net görmeyi sürdürmek için gözün akomodatif sistemine uygulanan aşırı taleptir.

Telafi Edici Konaklama: Hipermetrop olan genç bireyler, gözün uyum sağlama yeteneği sayesinde başlangıçta yakındaki nesnelerde belirgin bir bulanıklık yaşamayabilirler. Bu telafi edici mekanizma, gözün kristal merceğinin optik gücünü artırarak odak noktasını doğrudan retinaya getirmesini içerir. Ancak bu durum zamanla göz yorgunluğunun artmasına neden olabilir.

Fizyolojik Uzak Görüşlülük (Presbiyopi)

Presbiyopi, yaşlanan gözle ilgili bir durumdur ve genellikle 40’lı yaşların başlarından ortalarına kadar fark edilir hale gelir. Gözün yakındaki nesnelere etkin biçimde uyum sağlama veya odağını ayarlama yeteneğinin kademeli olarak kaybıyla karakterizedir. Sıklıkla hipermetropla karıştırılsa da presbiyopi, kristal merceğin sertleşmesi ve siliyer kasların zayıflamasından kaynaklanması bakımından farklıdır; her ikisi de akomodasyon süreci için çok önemlidir. Doğuştan var olabilen veya çocukluk döneminde gelişebilen hipermetropluğun aksine presbiyopi, doğal yaşlanma sürecinin bir parçası olarak bireyleri etkileyen evrensel bir durumdur.

Klinik yönetimi

Hipermetropiyi düzeltmenin birincil yolu, ışık ışınlarını göze girmeden önce birleştirmek için dışbükey (pozitif) merceklerin kullanılmasını içerir, böylece görüntünün doğrudan retina üzerinde oluşması sağlanır. Bu düzeltici lensler gözlük veya kontakt lens şeklinde reçete edilebilir. Bazı durumlarda korneanın şeklini kalıcı olarak düzeltmek ve gözün kırma durumunu iyileştirmek için LASIK veya PRK gibi refraktif cerrahi seçenekleri düşünülebilir.

Tarih

Kesin belgeleme ve anlayış yüzyıllar boyunca önemli ölçüde gelişmiş olsa da, hipermetropinin tarihsel olarak tanınması ve anlaşılması eski uygarlıklara kadar uzanmaktadır. Aristoteles ve Yaşlı Pliny gibi eski bilim adamlarının görmeyle ilgili temel bilgileri vardı ve muhtemelen kırılma hatalarını fark etmişlerdi, ancak anlayışları büyük ölçüde felsefiydi ve modern standartlara göre bilimsel temellere dayanmıyordu.

Hipermetropinin bilimsel çalışması Orta Çağ ve Rönesans’ta, 11. yüzyılda “Optik Kitabı”nı yazan Alhazen (Ibn al-Heytham) gibi bilim adamlarının önemli katkılarıyla şekillenmeye başladı. Bu çalışma, spesifik olarak hipermetropiyi teşhis etmemesine rağmen, optik prensipleri anlamanın temelini attı.

Geleneksel olarak 13. yüzyılın sonlarında Salvino D’Armate’ye atfedilen İtalya’da gözlüğün icadı, hipermetropi de dahil olmak üzere görmenin düzeltilmesi için çok önemli bir döneme işaret ediyordu. Bununla birlikte, en eski gözlükler presbiyopi (yaşa bağlı ileri görüşlülük) için tasarlanmıştı ve hipermetropinin farklı bir durum olduğu anlayışı daha sonra gelişti.

17. ve 18. yüzyıllarda Johannes Kepler ve René Descartes gibi bilim adamları gözün optik sisteminin anlaşılmasına çığır açıcı katkılarda bulundular. Kepler’in retina görüntüsü üzerine çalışması ve Descartes’ın göz modeli, kırma kusurlarının görmeyi nasıl etkilediğini anlamak açısından çok önemliydi. Hipermetropi için farklı düzeltici önlemlerin daha net anlaşılması ve uygulanması, düzeltilmesi için dışbükey merceklerin geliştirilmesiyle 18. yüzyıla kadar mümkün değildi.

İleri Okuma

1. Grosvenor, T. (2007). Primary Care Optometry. Elsevier Health Sciences.
2. Benjamin, W.J. (2006). Borish’s Clinical Refraction. Butterworth-Heinemann.
3. Morgan, M.W. (1968). “The optical basis of the correction of hyperopia.” American Journal of Optometry and Archives of American Academy of Optometry, 45(12): 945-957.
4. Atchison, D.A., & Smith, G. (2000). Optics of the Human Eye. Butterworth-Heinemann.
5. Rosenfield, M., & Logan, N. (2014). Optometry: Science, Techniques and Clinical Manage ment. Elsevier Health Sciences.
6. Charman, W.N. (2008). “Age, Lens Transmittance, and the Possible Effects on Photopic and Scotopic Vision.” Current Eye Research, 33(1): 61-72.
7. Ibn al-Haytham. (1021). Book of Optics.
8. Kepler, J. (1604). Ad Vitellionem Paralipomena, Quibus Astronomiae Pars Optica Traditur.
9. Descartes, R. (1637). Dioptrique.
10. Ilardi, V. (2007). Renaissance Vision from Spectacles to Telescopes (Philadelphia: American Philosophical Society).