Döner eklemin (articulatio trochoidea) keşfi doğrudan tek bir tarih ve kişiyle ilişkilendirilmesi zor olan, kademeli olarak gelişmiş bir anatomik bilgidir. Bunun temel nedeni, eklemlerin tanımlanmasının, yüzyıllar boyunca giderek daha detaylı hâle gelen gözlemsel anatomiye dayanmasıdır. Ancak bu bağlamda, özellikle döner (pivot) eklemlerin tanımlanmasında rol oynamış bazı önemli tarihsel aşamalar ve isimler mevcuttur:

1. Antik Dönem – İlk Gözlemler

• Hipokrat (MÖ 5. yy) ve Aristoteles (MÖ 4. yy), insan iskeletine ve eklem yapılarına dair gözlemler yapmış olsalar da, döner eklemler gibi spesifik eklem tiplerini ayırt edebilecek bir sınıflandırma sisteminden bahsetmemişlerdir. Daha çok “oynar” ve “oynamaz” eklemler ayrımı söz konusudur.

2. Galen Dönemi (MS 2. yy)

• Claudius Galenus, hayvan diseksiyonlarına dayalı sistemli anatomi çalışmalarıyla tanınır. Galen’in metinlerinde omurga ve boyun hareketlerine dair ayrıntılar yer alsa da, eklemlerin bugün bildiğimiz şekilde sınıflandırılması henüz yapılmamıştır. Yine de atlas ve axis arasındaki rotasyonel hareketin farkında olduğu düşünülmektedir.

3. Rönesans Anatomisi ve Tanımlayıcı Terminoloji (15.-17. yy)

• Andreas Vesalius (1514–1564), modern anatominin kurucusu kabul edilir. 1543 tarihli eseri “De humani corporis fabrica”, insan anatomisini ilk kez sistemli ve bilimsel biçimde resimlendirmiştir. Atlanto-aksiyal eklem gibi kompleks yapıların ilk kez bu dönemde net biçimde çizildiği görülür. Bu dönem, döner eklem gibi spesifik yapıların da tanınmaya başlandığı dönemdir.
• Giovanni Borelli (1608–1679), biyomekanik prensiplere dayalı olarak eklem hareketlerini analiz eden ilk bilim insanlarından biridir. Borelli’nin çalışmaları, döner hareketlerin matematiksel analizini içeren ilk örneklerdendir.

4. 18. ve 19. Yüzyıl – Sistematik Sınıflandırma

• Xavier Bichat (1771–1802), eklemleri hareketlerine göre sınıflandıran ilk anatomi uzmanlarındandır. “Diarthrosis trochoidea” teriminin ortaya çıkışı da bu dönemdedir.
• Henry Gray (1827–1861), Gray’s Anatomy adlı eserinde döner eklemleri sistematik şekilde tanımlamıştır. Özellikle articulatio atlantoaxialis ve articulatio radioulnaris gibi döner eklem örnekleri, bu eserde detaylı şekilde anlatılmıştır.

5. 20. Yüzyıl – Modern Terminoloji ve Mikroskobik Düzey

• Terminologia Anatomica (1998) ile birlikte “articulatio trochoidea” terimi uluslararası anatomik terminolojiye resmen dâhil edilmiştir.
• Günümüzde döner eklemler, tek eksenli sinovyal eklemler grubunda değerlendirilir ve hem morfolojik hem de fonksiyonel açıdan sistematik olarak tanımlanmıştır.

1. Galen, C. (ca. 170). De Usu Partium Corporis Humani.
2. Vesalius, A. (1543). De humani corporis fabrica libri septem. Basel: Oporinus.
3. Borelli, G. A. (1680). De Motu Animalium. Roma: Angeli Bernabò.
4. Bichat, X. (1801). Anatomie Générale. Paris.
5. Gray, H. (1858). Anatomy: Descriptive and Surgical. London: John W. Parker and Son.
6. Federative Committee on Anatomical Terminology (1998). Terminologia Anatomica. Thieme Verlag.Gray, H. (2005). Gray’s Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice. 39th ed. Elsevier Churchill Livingstone.
7. Standring, S. (2008). Gray’s Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice. 40th ed., Elsevier Churchill Livingstone.
8. Platzer, W. (2010). Sobotta Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Head, Neck, Upper Limb. 14th ed. Elsevier.
9. Neumann, D. A. (2010). Kinesiology of the Musculoskeletal System: Foundations for Rehabilitation. 2nd ed. Mosby.
10. Moore, K. L., Dalley, A. F., & Agur, A. M. R. (2013). Clinically Oriented Anatomy. 7th ed., Lippincott Williams & Wilkins.
11. Doral, M. N., Atay, Ö. A., & Alturfan, A. (2020). Kinesiyoloji ve Biyomekanik. Güneş Tıp Kitabevleri.