Halk dilinde tüp bebek denir.
In-vitro fertilizasyon, bir test tüpünde (‘imbikte’) suni döllenme yöntemidir. Düzenli, korunmasız cinsel ilişkiye rağmen çift bir yıldan fazla hamile kalmazsa suni döllenme kullanılabilir.
İn vitro fertilizasyon (IVF), yumurtaların çıkarılmasını, sperm örneğinin alınmasını ve ardından yumurtaların vücut dışında bir laboratuvar ortamında döllenmesini içeren önemli bir yardımcı üreme teknolojisidir (ART). “In vitro” terimi Latince “camda” anlamına gelir ve bu da vücudun içinde değil, bir laboratuvar kabında veya bir test tüpünde gerçekleşen süreci ifade eder.
İn Vitro Döllenme (IVF) Açıklaması:
Sürece Genel Bakış:
- Stimülasyon: Başarılı döllenme şansını artırmak amacıyla yumurtalıkları birden fazla yumurta üretmeye teşvik etmek için hormonal ilaçlar kullanılır.
- Yumurtlama İndüksiyonu: Daha fazla ilaç, yumurtaların olgunlaşmasına ve toplanabilmeleri için salınım zamanlamasına yardımcı olur.
- Foliküler Ponksiyon (Yumurta Toplama): Yumurtalar, ultrason kılavuzluğunda vajinal duvardan geçirilen bir iğne aracılığıyla yumurtalıklardan cerrahi olarak alınır.
- Döllenme: Toplanan yumurtalar bir laboratuvarda sperm ile döllenir. Bu, geleneksel tohumlama veya tek bir spermin doğrudan bir yumurtaya enjekte edildiği intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu (ICSI) kullanılarak yapılabilir.
- Embriyo Transferi: Bir veya daha fazla döllenmiş yumurta (embriyo), implantasyonun ve hamileliğin gerçekleşmesi umulan rahme transfer edilir.
- IVF Döngüsünün Süresi: Tipik olarak, stimülasyondan embriyo transferine kadar bir IVF döngüsü yaklaşık 2 ay sürer ve gerçek gebelik testi embriyo transferinden birkaç hafta sonra gerçekleşir.
“In Vitro” ve “IVF” Arasındaki Farklar:
Terimler birbiriyle yakından ilişkili olsa da, “in vitro”, canlı organizmanın dışında, test tüpü veya petri kabı gibi yapay bir ortamda gerçekleşen herhangi bir biyolojik süreci tanımlamak için kullanılan daha geniş bir bilimsel terimdir. “IVF” özellikle kısırlık veya genetik sorunların tedavisinin bir parçası olarak döllenmeyi kolaylaştırmak için insan gametlerinin (yumurta ve sperm) vücut dışında birleştirildiği prosedürü ifade eder.
IVF Uygulanmasının Nedenleri:
İnsanlar çeşitli nedenlerle IVF’yi seçerler:
- Tubal Faktörler: Fallop tüpleri tıkalı veya olmayan kadınlar.
- Erkek Kısırlığı: Düşük sperm sayısı veya sperm hareketliliği sorunları.
- Genetik Bozukluklar: Genetik hastalık geçirme riski olan çiftler, genetik bozukluklardan arınmış embriyoları implante etmek için preimplantasyon genetik tanı (PGD) ile birlikte IVF kullanabilir.
- Açıklanamayan İnfertilite: Birkaç yıl boyunca diğer müdahaleleri denedikten sonra gebelik elde edemeyen çiftler.
Tarih
İlk Başarılı IVF Gebeliği (1978)
İngiltere’de Louise Brown’ın doğumu ilk başarılı IVF gebeliğine işaret ediyordu. Bu buluş, döllenmenin insan vücudu dışında gerçekleşebileceğini ve canlı bir gebeliğe yol açabileceğini göstermiştir.
Steptoe, P. C., & Edwards, R. G. (1978). Bir insan embriyosunun reimplantasyonundan sonra doğum. Lancet, 312(8085), 366.
İntrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonunun (ICSI) Gelişimi (1992)
ICSI, tek bir spermin doğrudan bir yumurtaya enjekte edilmesini içerir ve şiddetli erkek faktörü kısırlığı olan çiftler için döllenme oranlarını artırır.
Palermo, G., Joris, H., Devroey, P., & Van Steirteghem, A. C. (1992). Tek bir spermatozoonun bir oosit içine intrasitoplazmik enjeksiyonundan sonra gebelikler. Lancet, 340(8810), 17-18.
Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT) (1990)
PGT, implantasyon öncesinde embriyoların genetik taramasının yapılmasına olanak tanıyarak genetik bozukluk riski taşıyan çiftlere belirli genetik koşullardan arınmış bir çocuk sahibi olma imkanı sunar.
Handyside, A. H., Kontogianni, E. H., Hardy, K., & Winston, R. M. L. (1990). Biyopsi yapılmış insan preimplantasyon embriyolarından elde edilen gebelikler Y-spesifik DNA amplifikasyonu ile cinsiyetlendirilmiştir. Nature, 344(6268), 768-770.
Kriyoprezervasyon Tekniklerinin Optimizasyonu
Dondurma ve çözme protokollerindeki gelişmeler, dondurulmuş embriyo ve yumurtaların hayatta kalma oranlarını önemli ölçüde artırarak daha esnek ve başarılı IVF döngülerine katkıda bulunmuştur.
Rall, W. F., & Fahy, G. M. (1985). Fare embriyolarının vitrifikasyon yoluyla -196 derecede buzsuz dondurulması. Nature, 313(6003), 573-575.
Embriyo İzleme için Zaman Atlamalı Görüntülemenin Tanıtımı
Embriyo kültüründe hızlandırılmış mikroskopinin benimsenmesi, klinisyenlerin kültür ortamını bozmadan embriyo gelişimini sürekli olarak izlemelerine olanak tanıyarak embriyo transferi için seçim kriterlerini iyileştirir.
Meseguer, M., Herrero, J., Tejera, A., Hilligsøe, K. M., Ramsing, N. B., & Remohi, J. (2011). Embriyo implantasyonunun bir öngörücüsü olarak morfokinetiğin kullanımı. Human Reproduction, 26(10), 2658-2671.
Mitokondriyal Donasyon Tekniklerinin Kullanımı (2015)
Bazen “üç ebeveynli IVF” olarak da adlandırılan bu teknik, mitokondriyal hastalıkları önlemek için bir donörden alınan mitokondriyal DNA’nın dahil edilmesini içerir.
Craven, L., Tuppen, H. A., Greggains, G. D., Harbottle, S. J., Murphy, J. L., Cree, L. M., Murdoch, A. P., Chinnery, P. F., Taylor, R. W., Lightowlers, R. N., Herbert, M., & Turnbull, D. M. (2010). Mitokondriyal DNA hastalığının bulaşmasını önlemek için insan embriyolarında pronükleer transfer. Nature, 465(7294), 82-85.
İleri Okuma
- Zegers-Hochschild, F., Adamson, G. D., de Mouzon, J., Ishihara, O., Mansour, R., Nygren, K., Sullivan, E., & Van der Poel, S. (2009). International Committee for Monitoring Assisted Reproductive Technology (ICMART) and the World Health Organization (WHO) revised glossary of ART terminology, 2009. Fertility and Sterility, 92(5), 1520-1524.
- Van der Poel, S. (2012). Human Reproductive Technologies and the Law. Fertility and Sterility, 48(3), 392-396.
Yorum yazabilmek için oturum açmalısınız.