İngiltere’deki bilim insanları, beyindeki belirli bir bağlantı durumu ve bir kişinin olumlu hayat şekli ve davranış özellikleri göstermesi olasılığı arasında güçlü bir bağlantı bulduklarını söyledi.
Beyin taramalarının ortaya çıkardığına göre kelime haznesi, hafıza, hayattan duyulan memnuniyet, gelir ve eğitim süresi gibi olumlu özellikler, beynin belirli bölgelerindeki yüksek bağlantı sayısı ile bağdaştırılırken, öfke, kural çiğneme, madde kullanımı ve zayıf uyku kalitesi gibi olumsuz özellikler düşük bağlantı sayısı ile bağdaştırıldı.
Oxford Üniversitesi’nin İşlevsel MR Görüntüleme (fMRI) Merkezi’nden baş yazar Stephen Smith, Independent’a şöyle konuştu: “Beyinde gördüklerimizi, farklı insanlarda ölçebildiğimiz davranışsal yeteneklere nasıl bağlayabileceğimizi denedik. Böyle yaparak beynin ‘kaputunun altında’ neler gerçekleştiğini anlayabilmeyi umduk.”
Smith’in takımı, İnsan Konektom Projesi (HCP)’ndeki veriler ile çalıştı. Sara Reardon’un Nature dergisinde söylediğine göre bu proje, 2010 yılında başlatılan 1200 insanın 40 milyon dolarlık bir beyin görüntüleme çalışması ve hedeflerinden biri beyin deaktive haldeyken etkin olan ağları tanımlamak. Bu ağların, bir görev gerçekleştirmeleri gerekirse diye beynin farklı bölgelerini bağlı tuttuğu düşünülüyor.
HCP şimdiye kadar yaşları 22 ile 35 arasında değişen bu deneklerden 461 tanesinin verisini yayınladı ve Smith ile takımı bunların beyinlerindeki bağlantıları çözümledi, ardından bunları yaş, kişilik özellikleri, uyuşturucu kullanımı, sosyoekonomik durum ve farklı zeka testlerindeki verim gibi 280 davranışsal ve demografik ölçümle karşılaştırdı.
Smith bir basın bülteninde şöyle konuştu: “Görüntüleme verisi gerçekten eşi görülmemiş kalitede. Çalıştığımız deneklerin sayısı sadece büyük değil, aynı zamanda fMRI verisinin uzamsal ve zamansal çözünürlüğü, önceki geniş veridizilerinin çok önünde.”
Smith ve iş arkadaşları, kişiselleştirilmiş ‘konektomlara‘ ulaşmak için her katılımcının beynindeki işlemleri nasıl haritaladıklarını Nature Neuroscience‘ta yayınlayarak anlattılar. Bu konektomlar, beyindeki 200 ayrı bölgede sinirler arasındaki bağlantıları işaretliyor ve birbirleriyle ne kadar etkili şekilde iletişim kurduklarını ve meydana gelen sinir sinyali miktarına dayanarak en güçlü bağlantıların nerede yattığını ölçüyor. Smith şöyle konuşuyor: “Bunu, beyin boyunca işlevsel olarak birbirinden farklı olan 200 bölgenin ortalama nüfus haritası olarak düşünebilirsiniz. Sonra tüm katılımcılardaki bütün bu bölgelerin birbirleriyle ne kadar iletişim kurduğuna baktık.”
Ardından, araştırmacılar her denek için 280 farklı davranışsal ve demografik ölçümü aldı ve iki veri dizisi için bir “standart ilişki çözümlemesi” (canonical correlation analysis*) gerçekleştirdi. Bu basit bir biçimde, karmaşık değişkenlerin iki büyük dizisi arasındaki ilişkileri (iletişimi) belirlemek için birçok karmaşık matematik ve bilgisayar desenleri kullandıkları anlamına geliyor.Reardan Nature için şöyle bildiriyor: “Takım, beyinlerin bağlanma şeklinde tek ve kesin bir farklılık bulduklarına şaşırdı. Daha fazla eğitim, daha iyi fiziksel dayanıklılık ve hafıza testlerinde ortalama üstü verim gibi daha ‘olumlu’ özelliklere sahip insanlar aynı dokuları paylaşıyordu. Beyinleri, sigara içmek, saldırgan davranış veya aile geçmişinde alkol bağımlılığı gibi ‘olumsuz’ özelliklere sahip insanların beyinlerinden daha sıkı şekilde bağlı görünüyordu.”
Bu ilişkilerin kişilik ve davranış özellikleri ile beynin fiziksel özellikleri arasındaki fiziksel bir bağlantıyı gerçekten yansıtıp yansıtmadığı henüz açık olmasa da, araştırmacılar onları tanımlamada gelecek girişimlere bu ihtimali doğrulamaları veya yanlışlamalarında yardımcı olabilir.
Smith sözlerini şöyle noktalıyor: “Algılama kabiliyetini ölçen testler yüzlerce farklı beyin bağlantısı ile aslında üst üste gelen farklı bağlantı dizilerini kullanıyor olabilir. Beyin görüntüleme verisine bakarak beyindeki bağlantıları belirli ölçümlerle ilişkilendirebileceğimizi ve bu testlerin hangi çeşitlerinin aslında beynin yapmasını gerektirdiğini çözmeyi umuyoruz.”
canonical correlation analysis* – çapraz kovaryans matrislerini birbirleri ile ve birbirlerine göre çözümlemeye çalışan istatistik yöntemi
Kaynak : Bilimfili, The brains of high achievers are wired differently, study finds, www.sciencealert.com/study-finds-first-link-between-a-person-s-brain-connectivity-and-success-in-life
