Bibliyografya

Sinonim: Bibliography, Bibliografie

Bilim, sanat gibi fikir ürünleri ve kayıtlarla ilgili yayınları bir düzen içerisinde toplayan listedir. Fakat genellikle anlattıkları eserlerin nerede bulunduklarını göstermezler. Bu özellikleriyle kataloglardan ayrılırlar.

Eski Yunancada βιβλιογραφία vasıflandırmak anlamına gelen biblios (kitap) ile grapho (yazma) kelimelerinden türemiştir. “Kitaplar hakkında yazı” anlamında kullanılmıştır. (Bkz; BibliographyKelimenin iki manası vardır:

  1. Belli bir konuda veya muhtelif konulardaki yayınların (kitap, broşür, makale vb.) listesi. Genellikle bu listede yazar (müellif) ile eserin; tercüme ise mütercimin adı, cilt ve baskı kaydı, basıldığı yer, yıl ve yayıncı ile sayfa adedi hakkında bilgi verilir.
  2. Matbu veya yazma eserlerin listelerinin nasıl yapılacağından, nasıl tanımlanacağı ve sınıflandırılacağı, ayrıca bu işi yaparken uyulması gereken kurallardan bahseden bilimin adı.

Okul Çevresindeki Yeşil Alanlar Çocukların Zekalarını Geliştiriyor

Okul çevresindeki devasa yapılar, akan yoğun araç trafiği, korna sesleri, egzos dumanı… Okul çevresindeki havanın normal karbon seviyesinden daha yüksek oranda karbon içermesi… Hiç de yabancı gelmeyen bu tablo; yalnızca astım hastası çocuklar için değil, sağlıklı çocuklar için de tehlike arz ediyor.Öte yandan, doğada zaman geçirmek;mental açıdan daha sağlıklı bir vücutla, daha iyi bir dikkatle ve hem çocuklarda hem de yetişkinlerde daha iyi birduygu durum hali ile ilişkilendiriliyor. Proceedings of the National Academy of Sciences ‘da yayımlanan yeni bir araştırmaya göre; yeşil alanlar havadaki kirlilikten çocukları koruyor ve aynı zamanda da bilişsel yetilerini güçlendiriyor.

yesil-alanlar-beyni-guclendiriyor-bilimfilicom
Dik eksen: İşler bellek Yeşil alan: Okuldaki yeşilliğin fazla olması Sarı alan: Okuldaki yeşilliğin az olması

Barcelona’daki okula giden 2623 çocuk üzerinde yapılan araştırmada, araştırmacılar ilk kez çocukların evleri, okul güzergahları ve okullarının çevresindeki yeşil alan miktarlarını ölçtü. Sonrasında bir dizi test ile çocukların işler bellekleri (kısa süreli hafıza) ve dikkat süreleri ölçüldü.

Bir yılın sonunda; okullarının çevresinde daha fazla yeşil alanın bulunduğu çocukların; işler bellek ve dikkat sürelerinde daha fazla gelişim gösterdikleri görüldü. Bulgu; araştırmacıların sosyo-ekonomik statüyü kontrollü tuttuklarında bile doğruluğunu korudu. (Okula gidiş güzergahı ve ev çevrelerinin yeşil alan olmasının güçlü bir etkisi olmadığı görüldü.)Araştırmacılar; okul çevresindeki yeşilliğin yalnızca aşırı karbonu emmekle kalmadığını, yeşil alanların aynı zamanda ferah bir hareket alanına dair olanakları artırırken şehir gürültüsünü ve buna bağlı stresi de azalttığını söylüyorlar. Araştırma sonuçları; yeşil alanların okul çevreleri için önemli bir faktör olduğunu ortaya koyuyor.


Kaynak:

  1. Bilimfili,
  2. Olga Khazan, “Green Spaces Make Kids Smarter”, 
  3. Payam Dadvand, Mark J. Nieuwenhuijsen, Mikel Esnaola, Joan Forns, Xavier Basagaña, Mar Alvarez-Pedrerol, Ioar Rivas, Mónica López-Vicente, Montserrat De Castro Pascual, Jason Suf, Michael Jerrettg, Xavier Querole, and Jordi Sunyer  Green spaces and cognitive development in primary schoolchildren Proceedings of the National Academy of Sciences May 15, 2015 vol. 112 no. 26 > Payam Dadvand, 7937–7942, doi: 10.1073/pnas.1503402112

Duygusal Beyinler Rasyonel Beyinlerden Fiziksel Olarak Farklı

İletişim kurarken, ilişkiler geliştirirken, çevremizdeki insanlara dair anlayışımızı pekiştirmek için… Çoğu insan sosyal dünyalarını izlerken sıklıkla empati  kurarlar.

Monash University’den araştırmacılar; diğerlerinin hislerine karşı duygusal tepkiler veren insanların, bu hislere karşı rasyonel tepkiler veren insanlarınkine kıyasla beyinlerinde fiziksel farklılık olduğu bulgusuna ulaştı.

NeuroImage ‘da yayımlanan çalışma, beyindeki gri madde yoğunluğu temelinde bilişsel ve duygusal empatiarasında korelasyonlar saptadı. Çalışmada beyninin belli kısımlarında daha fazla beyin hücresine sahip insanların farklı empati türlerinde daha iyi olup olmadıklarına bakıldı.

Araştırmanın yürütücülerinden Robert Eres:

“Duygusal empatisi yüksek olan insanların, genellikle; korku filmi izlerken biraz daha ürkek olduklarını ya dahüzünlü bir sahnede ağlamaya başladıklarını gördük. Bilişsel empatisi yüksek olan insanlar ise daharasyoneller diyor.

Araştırmacılar; 176 katılımcının, bilişsel empati düzeylerini duygusal empati düzeyleriyle karşılaştıran testlerdeki skorlarını; gri madde yoğunluğu ölçeğinde değerlendirmek için voksel-temelli morfometri (VBM) kullandılar.

Sonuçlar; duygusal empati düzeyini ölçen testlerde yüksek skora sahip insanların insulalarında (beynin sağ orta kısmında bulunan bölge) gri madde yoğunluğunun daha fazla olduğunu gösterdi. Bilişsel empatide yüksek skora sahip insanlarda ise korpus kollasum (beynin iki lobunu birbirine bağlar–en.corpus callosum) üzerindeki bölge olan orta-singülat korteksteki yoğunluğun daha fazla olduğu görüldü.

Birlikte ele alındığında, bu sonuçlar; duygusal ve bilişsel empatinin beyin morfometrisinde farklı ifade edildiğini göstererek ve aynı zamanda da empatinin farklı nöral ve yapısal korelasyon ile ifade edildiğine dair yakınsak deliller sağlayarak, empatinin çoklu-bileşen bir yapıda olduğuna dair doğrulama sunuyor.

Bulgular; bazı empati türlerinin eğitim yoluyla artırılıp artırılmayacağı konusunda ya da insanların yeterince empati kurmadıklarında empati kurma kapasitelerini kaybedip kaybetmeyeceğine dair daha fazla soruyu ortaya çıkarıyor. Çünkü eğer insanlar empati kurma konusunda kendilerini eğitirseler, beyindeki empatiden sorumlu bölgeler daha da genişleyebilir ve yeterince empati kurmadıklarında da empati kurma kapasitesini kaybedebilir.

Robert Eres; ileride, insanların empati ilişkili görevlerde kendilerini eğitmelerinin beynin ilgili yapılarında bir değişime sebep olup olmadığını ve beynin empatiyle ilgili yapılarında –örneğin; felç gibi bir durumda– oluşacak hasarın empati kaybına sebep olup olmayacağını araştıracaklarını söylüyor.


Araştırma Referansı: Robert Eres, Jean Decety, Winnifred R. Louis, Pascal Molenberghs.Individual differences in local gray matter density are associated with differences in affective and cognitive empathy. NeuroImage, 2015; 117: 305 DOI: 10.1016/j.neuroimage.2015.05.038
Kaynak: Monash University, “Emotional brains ‘physically different’ to rational ones”, http://monash.edu/news/show/emotional-brains-physically-different-to-rational-ones

 

Voksel-temelli morfometri

Sinonim:  Voxel-based morphometry, Voxel-basierte Morphometrie (VBM)

Istatistiksel parametrik haritalamanın istatistiksel yaklaşımını kullanarak beyin anatomisindeki merkezi (fokal) farklılıkları incelemeye olanak tanıyan bir nörolojik-görüntüleme analiz tekniğidir.

Empati

Sinonim: eşduyum, Empathy, Empathie

Antik Yunan’da fiziksel yakınlık, tutku ve kısmilik anlamına gelen empatheia ‘dan gelir. Empati bir başkasının duygularını, içinde bulunduğu durum ya da davranışlarındaki motivasyonu anlamak ve içselleştirmek demektir. Kendi duygularını başka nesnelere yansıtmak anlamında da kullanılır.