Gün: 16 Kasım 2015

Yayım tarihi

Projeni yaz, desteği kap

Kapalım tabii. Araştırma projelerini desteklemek için dünya kadar kaynak ayrılmış durumda. Avrupa Birliği fonlarını düşünün mesela. Türkiye payına düşeni tıkır tıkır yatırıyor. Gel gör ki, diğer ülkelere göre bizden yapılan başvuru sayısı çok az. Hadi Avrupa’yı bir anlığına geçelim. Ya TÜBİTAK? Orada da durum istenilen düzeyde değil. Oysa pek çok farklı destek var. Ne duruyoruz hocalar?

…

Sabah kalkınca ilk işim üstteki paragrafı yazmak oldu. O an fena halde gazı almış durumdaydım. Saldırdım ekrana. Destekleri bir bir inceledim… inceledim… inceledim… Gözlerim ağır ağır kapandı.

Destek pazarı koca bir yumakmış meğer. Saatler sonra bir kedi gibi sakinleşmiş durumdaydım. Neyse allem ettim kallem ettim, sonunda bir liste yaptım.  Tipik bir Bol Bilim yazarı olarak aklımın bir köşesinde akademiye yeni başlayanlar ya da Türkiye’ye dönmeyi planlayanlar vardı. Haliyle liste de ona göre şekillendi.

Araştırma Desteği Bulma Algoritması

Yalnız liste biraz uzadı. Ben de bir tane algoritma yazmaya çalıştım. Algoritmada kısaltmalarını gördüğünüz desteklerin açıklamaları aşağıda. Ayrıca bu açıklamaların en sonuna, benim listeme girmeyen diğer destekleri de ekledim. Onlara da bir göz atarsınız belki.

Artık gönül rahatlığıyla sabahki sorumu tekrar edebilirim: “Ne duruyoruz hocalar?”

(Bizim üniversiteden Başak Tetiköz ve Didem Kılıçoğlu olmasa desteklerin kısa açıklamalarını yazamazdım. İkisine de çok teşekkürler. )

TÜBİTAK Destekleri

TÜB-1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı

  • Programın Amacı: Özgün katkısı olan genel araştırma projeleri desteklenmektedir.
  • Süresi: En fazla 36 aydır.
  • Bütçesi: 2015 yılı için, Araştırma projeleri destek üst limiti (burs dahil, proje teşvik ikramiyesi (PTİ), kurum hissesi ve yurtdışı araştırmacı giderleri hariç) 360.000 TL‘dir.
  • Burs Miktarları:
    • Lisans öğrencisi: 500 TL
    • Yüksek Lisans öğrencisi: 2.200 TL
    • Doktora öğrencisi: 2.500 TL
    • Doktora sonrası araştırmacı: 2.800TL
  • Başvuru Tarihleri: Her yıl mart-eylül dönemleridir.
  • Kimler Başvurabilir: Proje yürütücüsü, projeyi öneren kuruluşun kadrolu personeli olmak zorundadır. Özel kuruluşlarda çalışılıyorsa en az dört yıllık üniversite eğitimi almış olmalıdır.

TÜB-1002 Hızlı Destek Programı

  • Programın Amacı: Üniversitelerde, araştırma hastanelerinde ve araştırma enstitülerinde/istasyonlarında yürütülecek acil, kısa süreli, küçük bütçeli araştırma ve geliştirme projelerine destek sağlamaktır.
  • Süresi: En fazla 12 aydır.
  • Bütçesi: 2015 yılı için, hızlı destek projeleri destek üst limiti (burs dahil) yıllık 30.000 TL’dir. Yurt dışı seyahat gideri karşılanmaz.
  • Burs Miktarı: 1 Ocak 2008 tarihinden sonra yapılan proje başvurularında, yürütücü ve araştırmacılara PTİ ödemesi yapılmamaktadır.
  • Başvuru Tarihleri: Başvurularda herhangi bir zaman kısıtlaması yoktur.
  • Kimler Başvurabilir: Özel şirket çalışanları sadece araştırmacı olabilirler. Proje yürütücüsü, projeyi öneren kuruluşun kadrolu personeli olmak zorundadır. Doktora öğrencileri proje yürütücüsü olabilirler.

TÜB-1003 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı

  • Programın amacı: Ulusal Bilim Teknoloji ve Yenilik Stratejisi çerçevesinde belirlenecek öncelikli alanlarda sonuç odaklı, izlenebilir hedefleri olan, ilgili bilim/teknoloji alanlarının dinamiklerini gözeten ve yurt içinde yapılan Ar-Ge projelerini desteklemek ve bu projeler arasında eşgüdüm sağlamaktır.
  • Süresi: Küçük ölçekli projelerin süresi en fazla 24 ay, orta ve büyük ölçekli projelerin süresi en fazla 36 aydır.
  • Bütçesi:
    • Küçük ölçekli projeler: 500.000 TL’ye kadar
    • Orta ölçekli projeler: 500.001 – 1.000.000 TL
    • Büyük ölçekli projeler: 1.000.001 – 2.500.000 TL
  • Başvuru Tarihleri: Bu programa başvuru için ilgili çağrı alanlarına bakılmalıdır.
  • Kimler Başvurabilir: Proje yürütücüsü, projeyi öneren kuruluşun kadrolu personeli olmak zorundadır. Özel kuruluşun yer aldığı projelerde proje yürütücüsünün, programın son başvuru tarihinden önce en az altı ay süresince ilgili özel kuruluşta çalışıyor olması gerekir

TÜB-1005 Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı

  • Programın Amacı: Ülkemizde ihtiyaç duyulan, teknolojik dışa bağımlılığımızı azaltacak ve/veya ülkemizin rekabet gücünü artıracak ulusal/uluslararası yeni bir ürün/süreç/yöntem/model geliştirme amacına yönelik uygulamalı araştırma ve/veya deneysel geliştirme projelerinin desteklenmesidir.
  • Süresi: En fazla 18 aydır.
  • Bütçesi: 2015 yılı için, proje destek üst limiti (burs dahil, PTİ, kurum hissesi ve yurtdışı araştırmacı giderleri hariç) 200.000 TL’dir.
  • Başvuru Tarihleri: Her yıl mart-eylül dönemleridir.
  • Kimler Başvurabilir: Proje ekibinde yer alacak yürütücü ve araştırmacıların; üniversite, kamu kuruluşları veya özel kuruluşlarda çalışmaları ve en az dört yıllık üniversite lisans eğitimi almış olmaları yeterlidir.

TÜB-3001 Başlangıç Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı

  • Programın Amacı: Ar-Ge projesi hazırlama ve yürütme kültürünün yaygınlaşmasını sağlamak için, ARDEB tarafından desteklenen projelerde yürütücü olarak görev almamış olan, üniversite, kamu kurum/kuruluşu veya özel kuruluşlardaki araştırmacıların sunacakları Ar-Ge projelerini desteklemektir.
  • Süresi: En fazla 24 aydır.
  • Bütçesi: 2015 yılı için, Başlangıç Ar-Ge Projeleri destek üst limiti (PTİ ve kurum hissesi hariç) yıllık bütçe sınırlaması olmaksızın toplam 60.000 TL’dir.
  • Başvuru Tarihleri: Başvurularda herhangi bir zaman kısıtlaması yoktur.
  • Kimler Başvurabilir: Programdan yürütücü olarak sadece bir kez yararlanılabilir, aynı anda aynı yürütücü birden fazla proje başvurusu yapamaz. Proje yürütücüsü, projenin yürütüleceği kuruluşun kadrolu personeli olmalıdır.

TÜB-3501 Ulusal Genç Araştırmacı Kariyer Geliştirme Programı

  • Programın Amacı: Kariyerlerine yeni başlayan doktoralı bilim insanlarının çalışmalarını proje desteği vererek teşvik etmektir. 21. yüzyılın akademik önderliğini yüklenecek genç araştırmacıların çalışmaları desteklenerek, hem genç bilim insanlarının kariyerlerini araştırmacı ve eğitimci olarak en iyi şekilde sürdürmeleri, hem de bilimsel düzeyimizin geliştirilmesi ve bilimin ülke kalkınmasındaki rolünün artırılması amacına yönelik bir programdır.
  • Süresi: En fazla 36 aydır.
  • Bütçesi: 2015 yılı için, KARİYER projeleri destek üst limiti (Burs dahil, PTİ, kurum hissesi ve yurt dışı araştırmacı giderleri hariç) yıllık bütçe sınırlaması olmaksızın 225.000 TL’dir.
  • Başvuru Tarihleri: Her yıl mart-eylül dönemleridir.
  • Kimler Başvurabilir: Doktora/tıpta uzmanlık/sanatta yeterlilik derecesinin alındığı tarihi izleyen 7 yıl içinde başvuruda bulunulması gerekiyor. Örneğin, 2014 yılında proje yürütücüsü olarak başvuru yapacak kişinin doktora derecesini aldığı tarih 01/01/2007’den daha önce olamaz. Diğer şartlar ise şöyle:
    • Başvuruyu yapanın doktora/sanatta yeterlik/tıpta uzmanlık derecesinin alındığı kurum/kuruluştan farklı ve Türkiye’de yerleşik olan bir kurum/kuruluşta kadrolu olarak çalışıyor olması şartı var.
    • Doçent ve üstü akademik ünvana sahip olanlar başvuramıyorlar.
    • Başvuru sahibinin daha önce TÜBİTAK’tan KARİYER desteği almamış olması gerekli.
    • Başvuru sahibi projeyi öneren kuruluşun kadrolu personeli olmalı.

TÜB-2232 Yurda Dönüş Burs Programı

  • Programın Amacı: Bu program kapsamında yurtdışında yaşayan başarılı Türk araştırmacıların Türkiye’ye dönmelerini teşvik etmek ve çalışmalarını yurt içinde sürdürmeleri için destek verilmektedir.
  • Süresi: En fazla 24 aydır.
  • Bütçesi: Araştırmalarını Üniversite ve/veya Kamu Ar-Ge birimlerinde yürütecek araştırmacılara 30.000 TL’ye kadar araştırma desteği verilmektedir.
  • Başvuru Tarihleri: Her ayın son iş günü başvuru yapılabilmektedir.
  • Kimler Başvurabilir: Üniversiteye dönecek olanlar doktorasını veya tıpta uzmanlığını, özel sektöre dönecekler ise en az lisans eğitimini tamamlamış olmalılar. Doktora mezunu olan araştırmacıların doktora sonrası en az 2 yıl alanlarında yurt dışı araştırma deneyimine sahip olmaları gerekli. Başvuru sahipleri için başvuru döneminin ilk günü itibariyle son 36 ay içinde en az 30 ay yurt dışında ikamet etmiş olma şartı var. Aynı anda TÜBİTAK’ın herhangi bir programından bursiyer olarak desteklenmiyor olmalılar. Bu programdan sadece bir kez destek alınabiliyor.

TÜB-2216 Uluslar Arası Araştırmacılar için Araştırma Burs Programı

  • Programın Amacı: Araştırmalarının bir bölümünü Türkiye’de yapacak, doktorasını almış veya yurt dışında doktora programına kayıtlı yabancı ülke vatandaşı araştırmacılara mali destek sağlayarak ülkemizin bilim ve teknoloji alanında uluslararası işbirliğinin geliştirmektir.
  • Süresi: En fazla 12 aydır.
  • Bütçesi: Araştırmacıya bireysel burs desteği verir.
  • Başvuru Tarihleri: Başvurular mart-eylül tarihlerinde yapılmaktadır.
  • Kimler Başvurabilir: Sadece yabancı ülke vatandaşı olanlar başvurabilirler. Türkiye’deki bir üniversite veya araştırma kurumundan kabul belgesi almış olmaları gerekli. Doktora öğrencileri için yurt dışındaki bir üniversitenin doktora programına kayıtlı olmaları şartı var. Başvuru sahibi, başvuru yılının ilk günü itibariyle yürütücü 35 yaşını doldurmamış olmalı.

TÜB-2218 Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı

  • Programın Amacı: Doktora veya uzmanlığını alan ve doktora/uzmanlık derecesini aldığı üniversitenin bulunduğu ilin dışında bir kurumda doktora/ uzmanlık sonrası araştırma yapacak/yapıyor olan araştırmacılara burs verilmektedir.
  • Süresi: En fazla 24 aydır.
  • Bütçesi: Araştırmacıya bireysel burs desteği verir.
  • Başvuru Tarihleri: Başvurular mart-eylül tarihlerinde yapılmaktadır.

TÜB-2219 Yurt Dışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı

  • Programın Amacı: Doktora veya uzmanlığını alan ve doktora/uzmanlık derecesini almış olan araştırmacılara yurt dışında çalışmalarını yürütmeleri için bu burs verilmektedir.
  • Süresi: En fazla 12 aydır.
  • Bütçesi: Gidilecek ülkeye göre değişen miktarlarda burs verilir.
  • Başvuru Tarihleri: Başvurular mart-eylül tarihlerinde yapılmaktadır.

TÜB-2221 Konuk Bilim İnsanı Destekleme Programı

  • Programın Amacı: Yurt dışındaki araştırmacıların Türkiye’de yapacakları çalışmaları desteklemek amacıyla hazırlanmış bir program. Akademik izinlerini (sabbatical) alan araştırmacılar bu destekten yararlanabilirler.
  • Süresi: En az bir hafta, en çok 12 aylık bir destek verilmektedir.
  • Bütçesi: Davetli gelecek araştırmacının yaşam, seyahat masrafları, sosyal güvenlik ve sağlık sigortaları karşılanmaktadır. Verilecek miktarlar akademik unvan ve kalınacak süreye göre değişmektedir.
  • Başvuru Tarihleri: Başvurular her ayın son iş günü gönderilecek şekilde yılda 12 kez alınmaktadır.

Marie Skłodowska Curie Programları

Bireyse Araştırma Bursları (Individual Fellowships – IF)

  • Programın Amacı: Marie Skłodowska Curie Bireysel Araştırma Bursları çağrısı yılda bir defa açılıp; o yıl için belirlenen çağrı kapanış tarihine kadar başvuruları kabul etmektedir. Bu program kapsamında tüm araştırma alanlarından proje önerileri desteklenmekte ve deneyimli araştırmacıların ülkeler arası dolaşımına olanak sağlanmaktadır. Marie Skłodowska Curie Bireysel Araştırma Bursları’na başvuru yapacak araştırmacıların proje önerilerinin Avrupa Komisyonu’na Participant Portal üzerinden araştırmacının araştırmalarını yürüteceği kurumdan belirlemiş olduğu kurum kontak kişisi (advisor) tarafından sunulması gerekmektedir.
  • Proje Süresi: En fazla 24 aydır.
  • Proje Bütçesi: Başvuru yapılan alt programlara göre değişmektedir.
  • Başvuru Tarihleri: Her yıl eylül ayıdır.
  • Kimler Başvurabilir:
    • Başvuru yapacak araştırmacıların ilgili programın çağrı kapanış tarihi itibari ile doktora derecesini almış ya da en az 4 yıl tam zamanlı araştırma deneyimine sahip olmaları gerekmektedir.
    • Başvuru yapacak araştırmacıların ilgili programın çağrı kapanış tarihi itibari ile geldikleri/gidecekleri ülkede son 3 yıl içerisinde 12 aydan fazla bulunmamış olmaları gerekmektedir.

MC-SEF Standart Avrupa Bursu (Standart European Fellowship – SEF)

Araştırma süresi 12-24 aydır.Her ülke vatandaşı başvuruda bulunabilir. Herhangi bir ülkeden bir AB ya da aday ülkeye (Türkiye gibi) hareket gerektirir.Bu bursa başvuran araştırmacı, son başvuru tarihi itibariyle, gideceği ülkede son 3 yılda 12 aydan fazla bulunmamış olmalıdır.

MC-CAR Kariyerine Geri Dönüş Paneli (Career Restart Panel-CAR)

Araştırma süresi 12-24 aydır. Her ülke vatandaşı başvuruda bulunabilir. Herhangi bir ülkeden bir AB ya da aday ülkeye hareket gerektirir.Bu panele çağrı kapanış tarihi itibariyle son 12 aydır araştırma yapmamış/ara vermiş olan araştırmacılar başvurabilirler.

MC-RI Ülkesine Geri Dönüş Paneli (Reintegration Panel-RI)

Araştırma süresi 12-24 aydır. AB ve aday ülke vatandaşları ile uzun dönem (en az 5 yıl) bu ülkelerde araştırma amaçlı ikamet etmiş kişiler başvuruda bulunabilir. Amerika, Japonya, Kanada gibi Avrupa dışındaki ülkelerden bir Avrupa Birliği (AB) veya aday ülkeye geri dönüş yapmak isteyen araştırmacıların başvurularına uygundur.

Kariyerine (CAR) ve Ülkesine (RI) Geri Dönüş Panellerine başvuran araştırmacıların, çağrı kapanış tarihi itibariyle, son 5 yıl içerisinde 36 aydan fazla gidecekleri ülkede (Türkiye’de) bulunmamış olmaları gerekmektedir.

MC-GF Küresel Araştırma Bursları (Global Fellowship – GF)

Araştırma süresi 12-24 aydır. 12 ay yurda dönüş mecburi olup, araştırmacı dönüşündeki 12 ay süresince de desteklenmektedir AB ve aday ülke vatandaşları ile uzun dönem (en az 5 yıl) bu ülkelerde araştırma amaçlı ikamet etmiş kişiler başvuruda bulunabilir. Herhangi bir ülkeden, üçüncü ülkelerde yer alan partner kurumlara haraket gerektirir.Araştırmacı, son başvuru tarihi itibariyle, gideceği ülkede son 3 yılda 12 aydan fazla bulunmamış olmalıdır.

European Research Council Program (ERC)

ERC-ST Başlangıç Bursu (Starting Grant)

Kariyerinin başlangıcındaki araştırmacıların kendi ekiplerini ve araştırma gruplarını kurarak çığır açacak, daha önce araştırılmamış konularda proje önerisi sundukları bir proje programıdır. Bu programda araştırmacının doktora derecesini aldığı tarihin 2 ila 7 yıl arasında olması gerekmektedir.

ERC-CO Destekleme Bursu (Consolidator Grant)

Kariyerinin ileriki dönemlerinde olan araştırmacıların kendi ekiplerini ve araştırma gruplarını kurarak çığır açacak, daha önce araştırılmamış konularda proje önerisi sundukları bir proje programıdır. Bu programda araştırmacının ilk doktora derecesini aldığı tarihin 7 ila 12 yıl arasında olması gerekmektedir.

ERC-AD İleri Düzey Bursu (Advanced Grant)

Kariyerinin ileriki dönemlerinde olan araştırmacıların kendi ekiplerini ve araştırma gruplarını kurarak çığır açacak, daha önce araştırılmamış konularda proje önerisi sundukları bir proje programıdır.

Diğer Destekler

Kaynak: Bolbilim

Yayım tarihi

Neden Tavuklardan Daha Zekiyiz?

Science dergisinde yayımlanan çalışmada Toronto’dan araştırmacılar, hücrelerimizde gerçekleşen tek bir moleküler olayın, gezegende yaşayan en zeki canlı olmak üzere nasıl evrimleştiğimizi gösterdiğini keşfettiklerini duyurdular.

 University of Toronto’dan Profesör Benjamin Blencowe ve ekibi,  PTBP1 olarak bilinen bir proteindeki küçük bir değişimin nöronların üretilme sürecini nasıl etkilediğini keşfetti. Bu nöronların gelişmesi, evrimi de insan beyninin omurgalı canlıların içinde en büyük ve en karmaşık beyin yapısına sahip olacak şekilde uyardığı için büyük bir önem taşıyor.

Beyin büyüklüğü ve kompleksitesi (karmaşıklığı) omurgalılar arasında çok farklı halde gözlemlenebilmektedir ancak bu farklılaşmanın sebebi ise tam olarak bilinmemektedir. İnsanlar ve kurbağalar örnek olarak alınacak olursa, iki türün 350 milyon yıldır  farklı evrimleşmekte ve çok farklı beyin kapasitelerine ve şekillerine sahip olduğu görülür.  Buna rağmen bilim insanları vücuttaki farklı organları oluşturan genetik repertuvarın çok benzer olduğunu gösterdiler.

Peki bu kadar benzer olan ve benzer şekillerde on/off mekanizması işleyen genler nasıl oluyor da omurgalı canlılar arasında bu kadar çeşitli beyin yapılarının oluşmasına sebep oluyor?

Sorunun cevabı ise, alternative splicing (AS) olarak bilinen tek bir  genin ürünü olarak birden fazla proteini oluşturacak şekilde aminoasitlerin düzenlenmesi sürecidir.  AS sürecinde, gen parçaları yani egzon (exon)lar farklı şekillerde protein üretmek üzere birbirlerine karışır. Aynen LEGO gibi son ürün olan proteinlerin de belli kısımları eksik olabilmektedir.

AS ile hücreler bir tek gen ile birden fazla protein üretebilmektedir. Bundan dolayı da bir hücre içinde mümkün olan maksimum protein çeşidi gen sayısının çok üstlerinde seyretmektedir. Bir hücrenin protein çeşitliliğini düzenleme ve kontrol etme yeteneği, vücutta farklı roller üstlenebilmesinin de temel belirleyicisi oluyor. Daha önceki çalışmalarda omurgalı türlerin karmaşıklığının, AS mekanizması aktifleştikçe arttığı gözlemlendi.

Beyin de AS’in en yaygın ve geniş ölçüde kullanıldığı organ olarak biliniyor.

Araştırma ekibi AS’in omurgalı türlerinde çok farklı beyin yapılarının ve morfolojisinin oluşmasına sebep olup olmayacağını görmek istiyordu. Ekip daha önce PTBP1 proteinini tanılamış ve tüm omurgalılarda ortak olduğunu ve diğer memeli türlerinde farklı formlarda bulunduğunu tespit etmişti. Memeli  PTBP1 proteininin ikinci formu daha kısa bir yapıdaydı çünkü AS sürecinde küçük bir gen fragmanı sentezde atlanıyor ve protein bu şekilde kısa olarak sentezleniyordu.

Yeni elde edilen bu  PTBP1 proteininin memeli versiyonu, beyinlerimizin nasıl evrimleştiği ile ilgili ipuçları taşıyor olabilir mi?

PTBP1, AS’in hem hedef proteini hem de temel düzenleyicisi olarak biliniyor.  PTBP1’in görevi ise bir hücreyi nöron olmaktan alıkoymak için diğer birçok gende gerçekleşen AS’i durdurmaktır.

Araştırma ekibi ise memeli hücrelerinde PTBP1’in ikinci ve daha kısa versiyonunun varlığını göstererek AS’deki yolları günyüzüne çıkardı ve bir hücrenin nöron olması için gereken protein dengesinin ölçeğinin anlaşılmasını sağladı.

Dahası ekibin genetik olarak modifiye ettiği tavuk hücrelerinde memeli benzeri PTBP1 proteini (kısa versiyon)sentezletildi ve bunun da memelilerdeki AS olaylarını tetiklediği gözlemlendi.

Bu araştırmanın en ilginç sonuç uygulamalarından biri de şu olacaktır :  PTBP1 versiyonları arasındaki bu küçük değişim gerçekleştirilerek, embriyoda nöronların üretilmesi zamanlamasını etkileyerek, farklı morfoloji, karmaşıklık ve büyüklükte beyin oluşumu sağlanabilecek.

Bilim insanları sayısız moleküler mekanizmanın ve olayın üzerinden geçtikçe ve bunları analiz ettikçe, zamanla hem vücudumuzun hem de zekamızın olduğu şekline nasıl geldiği ile ilgili daha fazla ipucu bulacaklardır.

 

Referans :  University of Toronto. “Why we’re smarter than chickens: Researchers uncover protein part that controls neuron development.” ScienceDaily. ScienceDaily, 20 August 2015. <www.sciencedaily.com/releases/2015/08/150820144840.htm>.

Kaynak: Bilimfili

Yayım tarihi

Kadının da Kalbine Giden Yol Midesinden Geçiyor

“Romantizm yatak odasında değil mutfakta başlar” cümlesini muhtemelen duymuşsunuzdur. Bilim de bu cümleyi destekliyor, fakat sizin düşündüğünüz şekilde değil.

Drexel University ‘den araştırmacılar tarafından yapılan ve Appetite dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada, araştırmacılar; kadınların beyninin romantik çağrışımlara, aç hallerine kıyasla tok olduklarında daha iyi cevap oluşturduğu bulgusuna ulaştılar. Çalışma; daha önce diyet uygulamış ve hiçbir şekilde diyet uygulamamış kadınlar arasında açlık ve tokluk hallerindeki beyin devrelerini araştırdı.

Araştırmacılar; geçmişinde diyet uygulamış ya da uygulamamış genç kadınların romantik görsellere tepki oluşturma konusunda, beyinlerindeki ödül-ilişkili nöral bölgelerinde aç hallerine kıyasla tok iken daha fazla beyin aktivasyonu gerçekleştiği bulgusuna ulaştılar.

Öte yandan; bu çalışmada elde edilen sonuçlar; geçmişte yapılan ve insanların, aç iken ödüllendirici bir uyarana dair (örneğin; yiyecek, para gibi) daha fazla hassaslık gösterdiklerini ileri süren birkaç çalışma ile ters düşüyor.

Makalenin yazarlarından Alice Ely (PhD. Drexel University) şöyle diyor:

“Bu durumda, insanlar beslendiklerinde daha hassas oldular. Bu veri; bir şeyler yemenin; genç kadınları yiyecek dışındaki ödüllere dair hassaslaştırabileceğini gösteriyor. Veri; aynı zamanda da yiyecek ve seks için ortak bir nöral devre olduğunu destekliyor.”

Son bulgu; araştırmacıların beynin yiyecek işaretlerine tepkisinin nasıl değiştiğini irdeleyen ve geçmişte yapılmış küçük bir pilot çalışmalarına dayanıyor. Bu çalışmada, araştırmacılar; özellikle gelecekte obezite riski altında olan (geçmişte diyet uygulamış) kadınları diyet uygulamamış kadınlarla kıyaslayarak beynin yiyeceğe dair ödül tepkisinin farklılaşıp farklılaşmadığına odaklandılar. Çalışmadaki bütün katılımcılar; normal kilolu, genç (üniversite çağında) kadınlardan oluşuyordu.

2014’te Obesity ‘de yayımlanan bu çalışmada, araştırmacılar; geçmişinde diyet uygulamış kadınların beyninin, bir şeyler yediğinde; hiç diyet uygulamamış ya da hali hazırda diyet uygulayan kadınlarınkine kıyasla olumlu yiyecek işaretlerine daha çarpıcı tepkiler oluşturduğu bulguna eriştiler.

Ely:

“Tok iken, geçmişinde diyet uygulamış olanların ödül bölgelerinde; çok lezzetli yiyecekler ile nötr ya da orta düzeyde lezzetli yiyeceklerin kıyasında, diğer iki grubunkinden (hiç diyet uygulamayan ya da hali hazırda diyet uygulayan) daha fazla tepki oluşturduklarını gözlemledik” diyor. –Çok lezzetli işaretler; çikolatalı kek gibi yiyecekleri içerirken, nötr işaretler; havuç gibi yiyeceklerden oluşuyor.–

Bu çalışmaya dayanarak, araştırmacılar; geçmişinde diyet uygulamış kimselerin tok iken ödüllere farklı bir hassaslık gösterdiklerini düşündüklerini söylüyorlar. Bu düşüncelerini test etmek için de MRI kullanarak; romantik görseller ile nötr uyaranlara bakan aynı grubun beyin aktivitelerini açlık anında ve tokluk durumunda karşılaştırdılar.

Tok iken; her iki grubun da ödül merkezleri, romantik işaretlere daha fazla cevap oluştururken, geçmişinde diyet uygulamış olanların nöral aktiviteleri; diyet uygulamayanlardan açık bir biçimde farklıydı. Bunun yanı sıra, tepki örgüsü; seks ve yiyeceklere dair beyin temelli tepkinin birbiriyle örtüştüğünü gösteren araştırmalar ile de tutarlı.

Çalışma Referansı: Alice V. Ely, Anna Rose Childress, Kanchana Jagannathan, Michael R. Lowe. The way to her heart? Response to romantic cues is dependent on hunger state and dieting history: An fMRI pilot study.Appetite, 2015; 95: 126 DOI: 10.1016/j.appet.2015.06.022
Kaynak: Bilimfili
Yayım tarihi

Bir dakikada kanı durduran jel geliştirildi

Rusya’nın Nijniy Novgorod şehrinden bilim insanları, kan akışını bir dakikada durdurabilen jel geliştirdi. Jel, kabukluların kabuğundan elde edilen doğal polimer kitosan maddesinden yapıldı.

Proje yöneticisi, Tektum şirketinin direktörü Mihail Gorşenin, halihazırda jelin test aşamasında bulunduğunu belirterek, “Jel, kan hücrelerine bağlanarak hızlı bir şekilde pıhtıyı oluşturuyor, ek bileşenler ise bu süreci önemli ölçüde hızlandırıyor. Örneğin laboratuvar hayvanlarda kan akışını 30 saniyeden kısa bir sürede durdurmayı başardık” dedi.

‘YARADAN SİLİNMESİNE GEREK KALMIYOR’

Benzer ilaçların çoğu, kan akışını 5-7 dakikada durduruyor. Bunun dışında diğer ilaçlardan farklı olarak Rus bilim insanlarının geliştirdiği jel, yaradan silinmesine ihtiyaç kalmadan belli bir süre içinde çözülüyor.

Bilim adamları, ilacın sadece dış kesiklerde değil, iç organ ameliyatlarında da kullanılması olasılığı üzerinde çalışıyor. Gorşenin, “İlacın silinmesine gerek yok, içeride kalabilir, belli bir süre içinde çözülüyor ancak kistlerin oluşumuna yol açan sertleşmelere neden olmuyor” diye konuştu.

‘BİR YIL İÇİNDE PİYASADA OLACAK’

Kabukluların kabuğundan elde edilen doğal polimer kitosan temelinde yapılan jel, sağlık uzmanlarından olumlu eleştiriler aldı.

“Bir yıl içinde, ilacı üretip satmaya izin veren tescil belgelerini almayı planlıyoruz” diyen Gorşenin, seri üretim için her şeyin hazır olduğunu da sözlerine ekledi.

 

WordPress gururla sunar