Ay: Aralık 2016

ossa tarsi** veya tarsal kemikler, insan ayağının ayrılmaz bir bileşenidir ve ayağın arka kısmını veya tarsusu oluşturur. Bu yedi küçük ama önemli kemik, üç sıra halinde düzenlenmiştir -paksimal, intermediate ve distal- ve stabilite, denge ve hareket sağlamada önemli bir rol oynar. Bu kemiklerin incelenmesinin tarihi, hem anatomi bilimindeki hem de insan hareketinin pratik olarak anlaşılmasındaki önemini yansıtmaktadır.

Ossa Tarsi’nin Anatomisi

1. Proksimal Sıra:

• Talus (Ayak Bileği Kemiği)**:
  Talus, tibia ve fibula ile eklemleşerek ayak bileği eklemini oluşturur ve bacak ile ayak arasında birincil bağlantı görevi görür. Bu kemik, ağırlığı bacaktan ayağa iletmekten ve dorsifleksiyon ve plantarfleksiyonu sağlamaktan sorumludur.
• Kalkaneus (Topuk Kemiği)**:
  Kalkaneus, tarsal kemiklerin en büyüğüdür ve topuğu oluşturur. Vücudun ağırlığını destekler ve Aşil tendonunu sabitleyerek yürüme ve koşma sırasında darbenin emilmesinde önemli bir rol oynar.

2. Orta Sıra:

• Naviküler (Sandal Kemiği)**:
  Talus ve kuneiformlar arasında yer alan naviküler kemik, ağırlığın talustan ön ayağa aktarılmasına yardımcı olur. Ayrıca ayağın medial kemerini de destekler.
• Kuboid:
  Kalkaneus ve metatarsallar arasında lateral olarak bulunan küboid, ayağın lateral kolonunu stabilize eder ve yana adım atma gibi hareketlere yardımcı olur.

3. Distal Sıra:

• Çivi Biçimli Kemikler (Medial, Orta, Lateral)**:
  Kama şeklindeki bu üç kemik naviküler ve metatarsallar arasında yer alır. Ayağın enine kemerine yapısal destek sağlarlar ve hareket sırasında ağırlığın eşit olarak dağıtılmasına yardımcı olurlar.

Bu kemikler birlikte “yapboz parçaları” gibi hareket ederek ayağın karmaşık yapısını oluşturur ve stabilitesine ve esnekliğine katkıda bulunur. Bu kemikler arasındaki hafif hareketler ayağın düz olmayan yüzeylere uyum sağlamasına olanak tanıyarak denge ve hareket kabiliyetini artırır.

Tarihsel Perspektifler

Erken Gözlemler

Ossa tarsi’den ilk kez M.Ö. 5. yüzyılda Hippocrates’in yazılarında bahsedilmiştir. Genellikle “Tıbbın Babası” olarak adlandırılan Hipokrat, tarsal kemikleri “ayaktaki yedi küçük, kama şeklindeki kemik” olarak tanımlamıştır. Bu ilkel gözlem, gelecekteki anatomik araştırmaların temelini atmıştır.

Roma Katkıları

MS 2. yüzyılda, ünlü Romalı hekim ve anatomist Galen ossa tarsi’nin ilk ayrıntılı tanımını yapmıştır. Galen, De humani corporis fabrica (İnsan Vücudunun Yapısı Üzerine) adlı kapsamlı çalışmasında bu kemiklerin eklemlenmesini ve işlevini titizlikle belgelemiştir. Onun tanımları Rönesans’a kadar en doğru ve etkili tanımlar olarak kalmıştır.

Rönesans Gelişmeleri

Rönesans, anatomik çalışmalarda bir canlanmaya yol açtı ve akademisyenler daha önceki çalışmaları yeniden gözden geçirip düzelttiler:

• 16. yüzyıl İtalyan anatomisti Andreas Vesalius, çığır açan kitabı De humani corporis fabrica (1543) ile ossa tarsi üzerine çığır açan bir çalışma yaptı. Vesalius, Galen’in çalışmasındaki hataları düzeltmiş ve kemiklerin yapısı ve işlevi hakkında kapsamlı bir açıklama sunarak anatomi biliminde bir dönüm noktası oluşturmuştur.
• Vesalius’un tarsal kemiklerin ağırlık taşıma ve hareketteki rolüne ilişkin görüşleri modern anatominin temelini oluşturmaya devam etmektedir.

17. ve 18. Yüzyıllar

Ossa tarsi bu dönemde anatomistlerin ilgisini çekmeye devam etmiştir:

• Hollandalı bir anatomist olan Frederik Ruysch, tarsal kemiklerin en eski ayrıntılı illüstrasyonlarından bazılarını içeren Theatrum Anatomicum adlı eserini yayınladı. Kesin tasvirleri anatomik doğruluk için yeni standartlar belirledi.
• Fransız bir anatomist olan Pierre Camper, Description anatomique du corps humain adlı kitabında ossa tarsi çalışmalarını ilerletmiştir. Çalışmaları, açıklayıcı detayları sanatsal netlikle birleştirerek tarsal kemiklerin ayak mekaniğindeki rolüne dair kapsamlı bir görüş sunuyor.

Modern Katkılar

19. yüzyıla gelindiğinde, tıp teknolojisindeki ilerlemeler daha da iyi anlaşılmasını sağladı:

• X-ışınları ve görüntüleme teknolojileri ossa tarsi çalışmalarında devrim yaratarak anatomistlerin ve klinisyenlerin yapılarını, hizalanmalarını ve işlevlerini daha önce görülmemiş ayrıntılarla incelemelerini sağladı.
• Tarsal kemiklerin biyomekaniği üzerine yapılan araştırmalar ortotik cihazların, cerrahi müdahalelerin ve atletik ayakkabıların tasarımına ışık tutarak hem tıbbi hem de pratik alanlardaki önemlerinin altını çizmiştir.

Ossa Tarsi’nin İşlevsel Önemi

1. Stabilite ve Ağırlık Taşıma:
   Talus ve kalkaneus vücut ağırlığının büyük kısmını bacaktan ayağa taşır ve iletir.
2. Şok Emme:
   Kalkaneus ve çevresindeki tarsal kemikler darbe kuvvetlerini dağıtarak eklemleri ve yumuşak dokuları korur.
3. Ark Desteği:
   Naviküler ve kuneiform kemikler, denge ve verimli yürüyüş için kritik olan medial ve transvers kemerleri korumaya yardımcı olur.
4. Hareketlilik ve Uyarlanabilirlik:
   Tarsal kemikler arasındaki hafif hareket, ayağın değişen arazilere uyum sağlamasına olanak tanıyarak koşma ve zıplama gibi dinamik aktiviteler sırasında denge sağlar.

Patolojik Anlayışlar

Ossa tarsi küçük olmasına rağmen, hareket kabiliyetini önemli ölçüde etkileyebilecek yaralanmalara ve bozukluklara eğilimlidir:

• Tarsal Kırıklar**:
  Özellikle kalkaneus ve talusta olmak üzere yüksek darbeli travmalarda yaygındır.
• Tarsal Koalisyon**:
  İki veya daha fazla tarsal kemiğin kaynaştığı, hareketi kısıtlayan ve ağrıya neden olan doğuştan bir durum.
• Artrit**:
  Tarsal eklemlerdeki dejeneratif değişiklikler kronik ağrıya ve hareket kabiliyetinin azalmasına yol açabilir.
• Düztabanlık (Pes Planus)**:
  Çökmüş kemerler tarsal kemikleri zorlayarak rahatsızlığa ve biyomekanik sorunlara yol açabilir.

Devam Eden Çalışmalar ve Modern Uygulamalar

Ossa tarsi ortopedi, biyomekanik ve spor hekimliği alanlarında çalışma konusu olmaya devam etmektedir. Güncel araştırmalar araştırıyor:

• Gelişmiş Görüntüleme**:
  MRI ve CT taramaları gibi teknolojiler tarsal kemiklerin anatomisi ve patolojileri hakkında ayrıntılı bilgiler sağlar.
• Cerrahi Teknikler**:
  Artrodez (eklem füzyonu) ve osteotomideki (kemik kesme) yenilikler deformiteleri ve dejeneratif durumları ele alır.
• Ortez Tasarımı**:
  Özel tabanlık ve ayakkabılar, ayak desteğini ve hizalamasını optimize etmek için tarsal kemikler hakkındaki bilgilerden yararlanır.

1. Hippocrates. (circa 5th century BCE). Hippocratic Corpus. [Translated by W. H. S. Jones, 1923–1931]. Loeb Classical Library, Harvard University Press.
2. Galen. (circa 2nd century CE). De humani corporis fabrica (On the Fabric of the Human Body). [Translated and edited by May, M. T., 1968]. Springer Verlag.
3. Vesalius, A. (1543). De humani corporis fabrica. [Facsimile edition by Saunders, J. B. de C. M., & O’Malley, C. D., 1950]. The Cleveland Medical Library Association.
4. Ruysch, F. (1691). Theatrum Anatomicum. Amsterdam: Widow of J. Boom.
5. Camper, P. (1760). Description anatomique du corps humain. [Reprint by Editions des Archives Anatomiques, 1932].
6. Inman, V. T. (1976). The joints of the ankle. Clinical Orthopaedics and Related Research, 122, 7–13.
7. Michell, S. E., & DuPont, J. (1986). Tarsal bone fractures: Anatomy, pathophysiology, and treatment. Journal of Orthopaedic Trauma, 1(4), 314–323.
8. Sarrafian, S. K. (1993). Anatomy of the Foot and Ankle: Descriptive, Topographic, Functional. Lippincott Williams & Wilkins.
9. Kitaoka, H. B., Luo, Z. P., & An, K. N. (1996). Contribution of the tarsal bones to the stability of the arch of the foot. Clinical Orthopaedics and Related Research, 322, 220–225.
10. Thordarson, D. B. (2001). Foot and Ankle: Core Knowledge in Orthopaedics. Elsevier Health Sciences.
11. Roukis, T. S., & Landsman, A. S. (2003). The role of the navicular in the function and pathomechanics of the medial longitudinal arch. Journal of the American Podiatric Medical Association, 93(5), 386–391.
12. Ptaszek, A. J., & Saltzman, C. L. (2004). Biomechanics of the tarsal bones: Implications for reconstructive surgery. Foot and Ankle Clinics of North America, 9(4), 593–610.
13. Moore KL, Dalley AF, Agur AMR. Clinically Oriented Anatomy. 7th ed. Lippincott Williams & Wilkins; 2013.
14. Standring S. Gray’s Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice. 41st ed. Elsevier; 2015.