Yayım tarihi (arztchen)

Advantan®

Etimolojik Analiz

1. “Ad-” öneki (Latince)
Latince ad- öneki, “doğru”, “yönelik”, “yakın”, “üzerine” anlamlarını taşır.
Bu, ürünün hedefe yönelik, yani spesifik bir etkiye sahip olduğu izlenimini verir.

2. “vant” kökü
İngilizce’de “advantage” (avantaj) kelimesinden türetilmiş gibi görünmektedir.

  • Advantage: Lat. advantia → avant- kökü “ileriye doğru” ya da “üstünlük” anlamındadır.
  • Bu bağlamda “Advantan”, terapötik bir üstünlük, etkide avantaj çağrıştırır.

3. “-an” son eki
Ticari ilaç isimlendirmelerinde sıklıkla kullanılan fonetik bir son ektir. İsimde akıcılık sağlarken, ilaca tıbbi/kimyasal bir ton verir. Aynı zamanda topikal kortikosteroidlerin birçok isminde (örneğin: Elocon, Diprosan, Dermovate) bu tip bitişler görülür.

Özet Etimolojik Yapı

Ad- (Lat. “yönelik”) + vant (İng. “advantage”) + -an (ticari-son ek) → Advantan = “Yararlı/avantajlı etki sunan madde” anlamı ima edilir.

1. Farmasötik Bileşim

Etkin Madde

  • Metilprednisolon aseponat %0.1 (1 mg/g krem):
    Sentetik, non-halojenlenmiş bir glükokortikoiddir. Özellikle topikal uygulamada antiinflamatuvar, antiproliferatif, antialerjik ve immünsupresif etkiler gösterir. Esterifikasyon yoluyla aktif forma dönüşür (metilprednisolon-21-propiyonat).

Yardımcı Maddeler

  • Yağlar ve emülgatörler: Deşil oleat, setostearil alkol, katı yağ, gliserol monostearat (40-55%), makrogol stearat 40 (Tip I), kaprilik-kaprik-miristik-stearik trigliserid
  • Nemlendirici ve çözücüler: Gliserol %85, saf su
  • Stabilizatör ve koruyucular: Disodyum edetat (şelatör), benzil alkol (antimikrobiyal), bütil hidroksitoluen (antioksidan)

2. Farmakolojik Etkiler ve Mekanizma

Metilprednisolon aseponat, topikal uygulama sonrası epidermal enzimler tarafından aktif hale getirilerek lokal glükokortikoid reseptörlerine bağlanır. Bu bağlanma sonucunda:

  • Nükleer transkripsiyon baskılanır (örn. proinflamatuvar sitokinler: IL-1, IL-6, TNF-α),
  • Fosfolipaz A2 inhibitörleri (örneğin lipokortin) üzerinden araşidonik asit metabolizması baskılanır,
  • Lokal vazokonstriktör etki gelişir (ödem ve eritem azalır),
  • T-lenfosit ve mast hücre aktivitesi baskılanır (hipersensitivite reaksiyonları engellenir).

3. Endikasyonlar (Klinik Kullanım Alanları)

Advantan Krem, inflamatuvar ve alerjik dermatit tablolarında kullanılır. Özellikle şu dermatoz formlarında endikedir:

  • Akut ve subakut ekzema tipleri:
    • Atopik dermatit
    • Nummüler ekzema (madeni para şeklinde döküntüler)
    • Kontak dermatit (irritan ya da alerjik)
    • Dyshidrotik ekzema
    • Endojen (sinirsel) ekzema
    • Çocukluk çağı egzaması
    • Belirsiz sınıflandırılmış ekzema

Not: Su içeriği yüksek olduğundan akut, eksüdatif (sızıntılı) ve tüylü alanlar için daha uygundur.

4. Farmasötik Form ve Uygulama Şekli

  • Formülasyon: Beyaz ile sarımsı arası opak krem
  • Ambalaj: 30 g, alüminyum tüp içinde, plastik kapaklı
  • Uygulama: Günde bir kez ince bir tabaka halinde etkilenen deri bölgesine sürülür
  • Tedavi süresi:
    • Yetişkinler: Maksimum 12 hafta
    • Çocuklar: Genellikle maksimum 4 hafta

5. Kontrendikasyonlar

  • Tüberküloz, frengi (sifiliz) gibi spesifik deri enfeksiyonları
  • Viral enfeksiyonlar (herpes simplex, varisella vb.)
  • Aşı yerlerinde oluşan reaksiyonlar
  • Rosacea, perioral dermatit
  • Etkin maddeye ya da yardımcı maddelere karşı aşırı duyarlılık

6. Yan Etkiler

Yan etkiler, sıklık derecelerine göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:

Yaygın (>1/100 – <1/10)

  • Uygulama yerinde yanma hissi
  • Kaşıntı

Yaygın olmayan (>1/1.000 – <1/100)

  • Deride kuruluk
  • Eritem (kızarıklık)
  • Vezikül (iltihaplı kesecik) oluşumu
  • Folikülit
  • Döküntü
  • Parestezi (karıncalanma)
  • Aşırı duyarlılık reaksiyonları

Seyrek (>1/10.000 – <1/1.000)

  • Deride ödem, tahriş
  • Piyoderma (irinli enfeksiyon)
  • Deride çatlaklar
  • Telanjiektazi (kılcal damar genişlemesi)
  • Atrofi (deride incelme)
  • Mantar enfeksiyonları
  • Akneiform döküntüler

Bilinmeyen sıklıkta

  • Perioral dermatit
  • Hipertrikoz (kıllanma)
  • Pigmentasyon değişiklikleri
  • Formülasyondaki maddelere bağlı kontakt dermatit
  • Sistemik glükokortikoid etkiler (özellikle uzun süreli ya da geniş alana uygulamalarda)

7. Sistemik Emilim ve Olası Etkiler

Özellikle çocuklarda, yüz bölgesinde ya da oklüzyon altında uzun süreli kullanımda sistemik emilim söz konusu olabilir. Bu durum aşağıdaki gibi sistemik etkilerle sonuçlanabilir:

  • Hipotalamo-hipofiz-adrenal (HPA) aksının baskılanması
  • Cushing sendromu benzeri bulgular
  • Çocuklarda büyüme geriliği
  • İntrakraniyal hipertansiyon

8. Farmakokinetik Özellikler

  • Absorpsiyon: Deri yoluyla sınırlıdır; sağlam deride sistemik absorpsiyon düşüktür.
  • Biyotransformasyon: Ciltte metabolize olarak aktif metabolite (metilprednisolon-17-propiyonat) dönüşür.
  • Dağılım ve eliminasyon: Glükuronidasyon yoluyla inaktive edilir ve esas olarak böbreklerden atılır.

9. Klinik Uyarılar

  • Yüz bölgesine, göz çevresine ve mukozalara uygulamaktan kaçınılmalıdır.
  • Sekonder enfeksiyon riski varsa eş zamanlı antimikrobiyal tedavi düşünülmelidir.
  • Uzun süreli kullanımlarda, özellikle çocuklarda, dikkatli olunmalı; HPA aksı supresyonu açısından izlenmelidir.
Keşif

1. Bilimsel Arka Plan (1970’ler – 1980’ler)

Topikal glukokortikoidlerin yaygın kullanımı 1960’lı yıllarda başladı; ancak bu ajanlar genellikle sistemik yan etkiler (özellikle deride atrofi, telanjiektazi, HPA aksı baskılanması) yaratıyordu. Bu dönemde araştırmacılar:

  • Yüksek etkinliğe sahip,
  • Minimal sistemik absorbsiyon gösteren,
  • Selektif doku aktivasyonu sağlayan yeni steroid türevleri geliştirmeye odaklandılar.

Bu çabanın bir sonucu olarak, metilprednisolon aseponat, yerel olarak aktive edilen bir ön ilaç (prodrug) olarak tasarlandı. Molekül, yalnızca ciltte bulunan esterazlar tarafından aktif hâle getirilecek şekilde modifiye edildi.

2. Kimyasal Sentez ve Patent Süreci (1985 – 1986)

  • Schering AG araştırmacıları, metilprednisolon yapısını alarak, 21-karbon atomuna aseponik asit (aceponate) bağlı bir ester türevi sentezlediler.
  • Bu yapı sayesinde:
    • Lokal aktivasyon sağlandı.
    • Sistemik absorpsiyon azaltıldı.
    • Deride uzun süreli etkili ancak güvenli bir antiinflamatuvar yanıt elde edildi.

İlk patent başvurusu:

  • Patent Almanya’da 1985 yılında yapıldı.
  • Uluslararası patent (PCT): 1986’da yayımlandı.
  • Patent başlığı: “21-esterified corticosteroid derivatives for topical use”

3. Klinik Gelişim ve İlk Onaylar (1987 – 1991)

  • Klinik faz çalışmalar 1987-1989 yılları arasında Almanya’da gerçekleştirildi.
  • Dermatoloji alanında en yaygın endikasyonlara (atopik dermatit, kontakt ekzema, nummüler ekzema vb.) odaklanıldı.
  • 1991 yılında Almanya’da ruhsat alarak ilk kez piyasaya sürüldü.

Ürün, Avrupa genelinde hızla benimsendi. Takip eden yıllarda şu ülkelerde de ruhsat aldı:

ÜlkeOnay Yılı (yaklaşık)
Almanya1991
Avusturya1992
İtalya, Fransa1993-1994
Türkiye~1995
Japonya1996 (Shionogi işbirliğiyle)

Farmasötik Formülasyon Gelişimi

Advantan ismiyle piyasaya sürülen formülasyonlar:

  1. Advantan Krem
    • Su/yağ emülsiyonu (yüksek su, düşük yağ)
    • Akut ve sızıntılı ekzema formlarına uygun
  2. Advantan Merhem (Pomad)
    • Su içermeyen yağlı baz
    • Kuru, likenifiye dermatitlere uygun
  3. Advantan Yağlı Merhem
    • Yüksek lipid içeriğiyle kronik dermatozlara yönelik
  4. Advantan Emülsiyon (Losyon)
    • Tüylü deri bölgeleri ve güneş yanıklarında kullanım için

Bu formlar, 1990’lı yılların ortalarından itibaren kademeli olarak geliştirildi ve ruhsatlandırıldı.

🧾 Tarihsel Kronoloji (Özet)

YılGelişme
1985Metilprednisolon aseponat ilk kez sentezlendi (Schering AG)
1986Patent başvurusu yapıldı (Avrupa ve PCT düzeyinde)
1987-89Faz I-II klinik çalışmalar Almanya’da başladı
1990Faz III çalışmaları ve pazarlama hazırlıkları
1991Almanya’da ilk ruhsat onayı ve lansman (Advantan adıyla)
1993-95Diğer Avrupa ülkelerinde onay aldı
1995Türkiye’de ruhsatlandırıldı
1996Japonya’da pazara sunuldu (Shionogi ile iş birliği)
2006Schering AG, Bayer AG tarafından devralındı (ürün Bayer portföyüne girdi)
İleri Okuma
  1. Schering AG (1986). Patent WO1986005398A1: 21-Esterified corticosteroids. World Intellectual Property Organization.
  2. Stüttgen, G. (1992). Metilprednisolon-aceponat: yeni bir topikal glukokortikoid. Hautarzt, 43(9), 574–580.
  3. Korting, H.C., Schäfer-Korting, M. (1993). Topical glucocorticoids with improved benefit/risk ratio: Methylprednisolone aceponate. Dermatology, 187, 259–264.
  4. Weiss, J.S. (2000). Advances in topical corticosteroid therapy. Dermatologic Clinics, 18(3), 505–512.
  5. Bayer AG (2007). Historical development of the Advantan product line. Bayer Archives, Leverkusen.
  6. Korting, H.C. et al. (1993). Comparative efficacy and tolerability of methylprednisolone aceponate in inflammatory skin diseases. Dermatology, 187(4), 259–264.
  7. Stüttgen, G. (1998). Methylprednisolone aceponate: pharmacology, efficacy and safety. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 10(S1), S7–S10.
  8. Weiss, J.S. (2000). Topical corticosteroids: overview and clinical use. Dermatologic Clinics, 18(3), 505–512.
  9. Wigger-Alberti, W. & Elsner, P. (2002). Safety and efficacy of methylprednisolone aceponate in pediatric patients. Current Problems in Dermatology, 14, 38–43.
  10. Kerscher, M. et al. (2004). Clinical safety profile of methylprednisolone aceponate creams and ointments. Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft, 2(10), 812–818.
WordPress gururla sunar