Yazar: arztchen

Eng:  cup-to-disc ratio (CDR)

Kupa-disk oranı (CDR), oftalmolojide optik kupanın çapı ile optik diskin çapı arasındaki ilişkiyi ölçen önemli bir klinik parametredir. Optik disk, fundoskopik muayene sırasında gözlenen optik sinir başının (ONH) görünür kısmını temsil ederken, optik kupa diskin içindeki merkezi çöküntüdür. CDR, özellikle ilerleyici bir optik nöropati olan glokom bağlamında optik sinirin bütünlüğünü değerlendirmek için bir biyobelirteç olarak yaygın olarak kullanılır.

Anatomik ve Fonksiyonel Hususlar

• Optik Disk ve Optik Kupa: Optik disk, retinal ganglion hücre aksonlarının çıkış noktasıdır ve karmaşık bir vasküler ağ tarafından beslenir. Merkezi çöküntü olan optik kupa, genellikle sinir dokusundan yoksundur. Fizyolojik koşullar altında, optik kupa optik diskin daha küçük bir kısmını kaplar; ancak, glokomatöz hasar genellikle optik kupanın diske göre genişlemesi olarak ortaya çıkar.
• Nöroretinal Kenar: Optik kupayı çevreleyen, retina sinir liflerinden oluşan nöroretinal kenardır. Nöroretinal kenarın incelmesi, artmış bir CDR ile birlikte, glokomatöz optik nöropatinin bir özelliği olarak kabul edilir.

Ölçüm Teknikleri

• Klinik Muayene: Oftalmologlar genellikle CDR’yi doğrudan veya dolaylı oftalmoskopi kullanarak değerlendirir. Tahmin büyük ölçüde özneldir ve klinisyenin optik kupanın ve diskin kenarlarını ayırt etme konusundaki uzmanlığına dayanır.
• Görüntüleme Modaliteleri: Optik koherens tomografi (OCT), taramalı lazer oftalmoskopi ve konfokal taramalı lazer tomografi gibi gelişmiş görüntüleme teknikleri, objektif ve tekrarlanabilir ölçümler sağlar. Bu modaliteler, optik sinir başının kantitatif analizini sağlayarak glokomatöz değişikliklerin erken tespitini kolaylaştırır.
• Standardizasyon ve Değişkenlik: Genellikle yaklaşık 0,3 ila 0,4’lük bir CDR normal kabul edilse de, önemli bireyler arası değişkenlik mevcuttur. Disk boyutu, nöroretinal kenarın anatomik konfigürasyonu ve popülasyona özgü normlar gibi faktörler, CDR değerlerinin dikkatli bir şekilde yorumlanmasını gerektirir.

Klinik Önem

• Glokom Tanısı ve İlerlemesi: Yüksek bir CDR, glokom tanısında kullanılan temel göstergelerden biridir. Optik kabın ilerleyici genişlemesi ve buna karşılık gelen nöroretinal kenarın incelmesi, genellikle devam eden glokomatöz hasarı işaret eder. CDR’nin düzenli olarak izlenmesi, klinisyenlerin hastalığın ilerlemesini değerlendirmesine ve tedavi stratejilerini buna göre ayarlamasına olanak tanır.
• Risk Değerlendirmesi: Göz içi basınç ölçümü, görme alanı testi ve retina sinir lifi tabakası analizi gibi diğer tanı testleriyle birlikte CDR, glokom riskinin kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesine katkıda bulunur. Optik sinirdeki yapısal değişikliklerin erken tespiti, geri döndürülemez görme alanı kaybını önlemek için kritik öneme sahiptir.
• Sınırlamalar Artmış bir CDR’nin glokomu düşündürmesine rağmen patognomonik olmadığını belirtmek önemlidir. Bazı bireylerde glokomatöz hasar olmaksızın fizyolojik olarak büyük bir kap-disk oranı olabilir ve tersine, bazı glokomatöz gözler nispeten küçük bir CDR sergileyebilir. Bu nedenle, CDR daha geniş klinik bağlam içinde yorumlanmalıdır.