Tanım ve Kökeni
- Eski Bir Hint Metni: Kama Sutra, Sanskrit edebiyatında insan cinsel davranışı üzerine standart eser kabul edilen, Hint filozof Vatsyayana tarafından yazılmış eski bir metindir. Eserin MS 1. ile 6. yüzyıllar arasında bir dönemde yazıldığı düşünülür; tarih kesin olmasa da akademisyenler yaklaşık MÖ 400 – MS 200 arasına tarihlendirir.
- İsim Kökeni: Metnin ismi Kama (arzu, haz, cinsel istek) ve Sutra (şeyleri bir arada tutan iplik veya özlü kural) kelimelerinden gelir. Kama, Hinduizm’deki dört yaşam amacından biri olup estetik ve erotik zevki de içerir; Sutra ise “birleştirici iplik” anlamıyla bilgi öğretilerini kısa özdeyişler halinde derleyen bir formu ifade eder. Başlık bir arada, “arzuya dair kurallar derlemesi” anlamını taşıyarak eserin içeriğini yansıtır.
- İçerik ve Kapsam: Popüler kültürde sıkça yalnızca bir cinsel pozisyon rehberi olarak düşünülmesine karşın, Kama Sutra aslında böyle bir el kitabi olmanın ötesinde, erdemli ve zarif bir yaşam rehberi olarak kaleme alınmıştır. Eser; aşkın doğası, karşı cinsi etkileme, eş bulma, aile hayatı ve hazza dair diğer sosyal beceriler gibi konuları incelikle tartışarak iyi yaşama sanatına dair öğütler sunar.
- Cinsellik ve Felsefe: Kama Sutra’nın sadece küçük bir bölümü (yaklaşık %20’si) doğrudan doğruya cinsel pozisyonlara ayrılmıştır; kitabın büyük kısmı ise aşkın felsefesi ve tutkunun teorisi üzerinedir. Metin boyunca “arzu”nun nasıl oluştuğu, nasıl sürdüğü, ne zaman iyi ya da kötü olabileceği gibi konular irdelenerek cinselliğin psikolojik ve ahlaki boyutları ele alınır.
- Yaşamın Üç Amacı: Kama Sutra, antik Hindu düşüncesindeki yaşam amaçları (Purushartha) kavramını temel alır. Eserde, erdemli yaşama tekabül eden Dharma, maddi refah anlamındaki Artha ve duygusal-zevkî arzu anlamına gelen Kama (haz) dengeli bir biçimde ele alınır. Vatsyayana, Kama (aşk ve tutkuyu) diğer amaçlar olan Dharma ve Artha ile ilişki içinde tartışır; buna karşın dördüncü amaç olan Moksha (ruhsal kurtuluş) metinde sadece değinilen bir kavramdır.
- Kama Shastra Geleneği: Kama Sutra, Hindu kültüründeki Kama Shastra (arzu bilimi) adı verilen daha geniş bir metinler dizisinin parçasıdır ve bu dizideki en eski ve en tanınmış eser olarak kabul edilir. Daha sonraki yüzyıllarda yazılmış Ratirahasya, Anangaranga gibi cinsellik ve aşk üzerine diğer Hint metinlerini etkilemiş; ayrıca Hindistan’daki tapınaklarda görülen erotik heykel ve kabartmalara esin kaynağı olacak kadar kültürel iz bırakmıştır.
Bölümleri ve İçeriği
Kama Sutra, her biri farklı bir konuyu ele alan yedi bölüm (kitap) halinde düzenlenmiştir:
- Genel Açıklamalar: Kitabın giriş kısmı olup 5 alt bölümden oluşur. Bu bölümde eserin içeriğine genel bakış yapılır; yaşamın üç amacı ve öncelikleri tartışılır; bilgi edinme yolları, kültürlü bir kentlinin günlük yaşamı ve aşk ilişkilerinde aracı kişilerin (çöpçatanların) rolleri ele alınır.
- Cinsel Birleşme (Amorous Advances/Sexual Union): Eserin en çok bilinen kısmı olup 10 alt bölüm içerir. Farklı cinsel birleşme teknikleri detaylı biçimde anlatılır: Cinsel arzunun uyandırılması, sarılma ve öpücük çeşitleri, tırnak ve diş izleriyle yapılan işaretler, cinsel pozisyonlar, sevişme esnasında vurma ve buna eşlik eden sesler, kadınların etkin olduğu birleşme tarzları, “üstün birleşme” yöntemleri, oral seks, ön sevişme ve aşk oyunlarının sonlandırılması gibi konular sıralanır. Bu bölümde toplam 64 çeşit cinsel eylem tarif edilmektedir.
- Bir Eş Edinme: 5 alt bölümden oluşan bu kısım, evlilik sürecine odaklanır. Evlilik türleri ve ritüelleri, bir kızı evliliğe hazırlama yöntemleri, gelin adayını ikna etme ve elde etme stratejileri, tek başına yaşayan bir erkeğin idare biçimleri ve nihayet evlilik yoluyla cinsel birleşme konuları anlatılır.
- Eşin Görevleri ve Ayrıcalıkları: Bu nispeten kısa kısım 2 alt bölüm içerir. Evlilikte kadının konumunu ele alan bölümde, tek eşli bir evlilikte kadının görev ve sorumlulukları ile birden fazla eşin bulunduğu harem ortamında baş eşin ve diğer eşlerin davranış kuralları açıklanır. Eşlerin sadakat, itaat ve hane içindeki görev paylaşımı gibi konular üzerinde durulur.
- Diğer Erkeklerin Eşleri: 6 alt bölümden oluşan bu bölüm, evlilik dışı ilişkiler ve baştan çıkarma sanatını işlemesi bakımından dikkat çeker. Başka bir erkeğin eşiyle ilişki kurmanın ahlaki sakıncaları vurgulansa da, pratikte bir ilişki yaşanacaksa kadın ve erkeğin nasıl davranması gerektiğine dair taktikler verilir. Tanışma yöntemleri, duyguları sınama, buluşmaları ayarlamada aracı (çöpçatan) kullanımı, hatta kralın sarayındaki kadınlarla ilişki gibi konular detaylandırılır.
- Fahişeler (Courtesans): 6 alt bölümden oluşur ve hayat kadınlarıyla ilişkiler konusunu inceler. Bir erkeğin profesyonel sevgililer (konsomatrisler/fahişeler) ile münasebetlerinde dikkat edeceği hususlar anlatılır: Aşık seçiminde danışmanların verdiği öğütler, kalıcı bir sevgili bulma yolları, maddi kazanç sağlama yöntemleri, eski bir sevgiliyle ilişkiyi tazeleme, geçici kazançlar ve uzun vadeli kazanç veya kayıplar gibi konular bu bölümde ele alınır.
- Okült Uygulamalar: 2 alt bölümden oluşan son kısım, çekiciliği arttırmanın gizli yöntemlerine ayrılmıştır. Güzel görünümü ve cinsel cazibeyi artırmak için kullanılan kokular, iksirler, merhemler gibi yöntemler ile cinsel gücü zayıflamış kimselerin gücünü yeniden canlandırmaya yönelik teknikler anlatılır. Bu “gizli ilimler” bölümü, arzuyu uyandırma ve sürdürmeye dair mistik inanç ve uygulamaları içerir.
Günümüzdeki Önemi ve Mirası
- Süregelen Güncellik: Kama Sutra, aradan binlerce yıl geçmiş olmasına rağmen güncelliğini koruyan bir eser niteliğindedir. Dünya edebiyatının en önemli kültürel miraslarından biri olarak kabul edilen kitap, modern çağda dahi okuyucuyu büyülemeye ve şaşırtmaya devam etmektedir. Aşk sanatı, ilişki dinamikleri ve cinsel etik konularındaki içgörüleri hâlâ değer görmekte; bu yönüyle hem akademik çevrelerde incelenmekte hem de bireysel okurlara hitap etmeyi sürdürmektedir.
- Popüler Kültürdeki Yeri: Kama Sutra ismi, günümüzde popüler kültürde cüretkâr cinselliğin bir simgesi haline gelmiştir. Kitap, çoğu kişi tarafından tam olarak okunmasa bile, hakkında en çok konuşulan eserlerden biridir. Filmlerden televizyon dizilerine, edebiyattan pornografiye kadar pek çok mecrada Kama Sutra’ya göndermeler yapılır; hatta “Kama Sutra” adlı bir prezervatif markası dahi mevcuttur. Eser, “yaratıcı ve tutkulu cinsellik” denince akla gelen bir ikon olup özgür aşk anlayışının sembolik bir temsilcisi olarak anılmaktadır. Kitabın bu kalıcı etkisi, onun hem kültürel bir referans noktası hem de merak uyandıran bir klasik olarak yaşamaya devam ettiğini göstermektedir.
Keşif
1. Eserin Oluşumu ve İlk Yorumları (M.S. 3.–5. yüzyıllar)
- M.S. 250–400: Vātsyāyana’nın derlediği klasik Kama Sutra metni bu dönemde tamamlanmıştır. Eser, Sanskritçe “kāma” (arzu/zevk) ve “sūtra” (özlü öğreti) sözcüklerinin birleşiminden oluşur. Amaç, bireyin ruhsal ve toplumsal refahı için cinselliğin doğru biçimde anlaşılmasını sağlamaktır.
- Yakın dönemdeki alt metinler: Vātsyāyana’dan önce, bölgesel manüskriptlerde geç Fenenya ve Koṣa-bhāṣya gibi yorumlar vardır; bunlar kapsamlı bir metin inşa etme sürecini yansıtır.
2. Orta Çağ’da Yorumlar ve Korunma (8.–13. yüzyıllar)
- 8. yüzyıl başları: Uddyotakara, Jayamangala ve diğer erken dönem şârihler (yorumcular) eser üzerine ağırlıklı yorumlar kaleme alır.
- 10.–11. yüzyıl: Khajuraho ve Ellora gibi tapınak komplekslerinde Kama Sutra motiflerinin heykel ve kabartmalarla ifadesi; erotik sahnelerin mimaride spiritual ve kamasal boyutunu gösterir.
- 13. yüzyıl: Jayamangala yorumu bu dönemde el yazmaları halinde yaygınlaşır; Delhi Sultanlığı’nın ilk yıllarında bile gizlice korunur.
3. Geç Orta Çağ ve Yeni Hint Dönemi (14.–18. yüzyıllar)
- 14. yüzyıl: Kalyāṇamallā’nın Ananga-ranga’sı “Yatak Sanatı” üzerine bir ek metin olarak ortaya çıkar; Kama Sutra’ya paralel bir kaynak olarak değer kazanır.
- 16.–17. yüzyıl: Mogol imparatorları döneminde (Akbar, Jahangir, Şah Cihan) eser, saray kütüphanelerinde süslü minyatürlerle zenginleştirilmiş nüshalarla yaşatılır.
- 18. yüzyıl: Edebiyat çevrelerinde sansür-gizlilik dengesi; yerel saraylar, Kama Sutra nüshalarını yalnızca seçkin sınıfa açar.
4. İlk Batı Temasları ve Koleksiyonlarda Görünme (18.–19. yüzyıl başı)
- 1791: Fransız koleksiyoner Charles-Félix Bernard’ın Hindistan seyahatinde topladığı el yazmaları, Paris’teki Bibliothèque Nationale de France koleksiyonuna girer.
- 1812: İlk kısa kesitler, Britanya Doğu Hindistan Şirketi görevlileri tarafından özel raporlarda kısmen tercüme edilir; ancak halka kapalıdır.
5. Victorian Dönem’e Giriş ve Sir Richard Burton (1870–1890)
- 1870–1880: Burton, Hindistan seyahatlerinde çeşitli el yazmalarının peşine düşer; Abdülbâki’nin Bahr al-Mahabba Arapça tercümesi üzerine çalışır.
- 1883: “Kama Shastra Society” etiketiyle, sadece 400 civarında el yapımı nüsha basılır. Burton’ın çevirisi, Obscene Publications Act 1857 ve dönemin katı ahlak yasaları yüzünden “sadece özel dolaşıma mahsus” ibaresiyle gizli dağıtılır.
- 1884–1900: Eser, İngiltere ve ABD’de yeraltında yaygınlaşır; korsan baskılar Burton’ın adını gizleyerek basılır, bazılarında erotik resimler eklenir. Bu dönemde Kama Sutra, “en çok kaçak basılan kitaplar” listesinde başı çeker.
6. İlk Resmî İngilizce Baskılar ve Akademik İlgi (1900–1945)
- 1903: John Woodroffe (Arthur Avalon), Burton’ın hicivli üslubundan uzak, daha akademik bir İngilizce tercüme yayınlar; indolojik araştırmalar için temel metin haline gelir.
- 1928: Londra’daki Kegan Paul yayınevi, sınırlı sayıda sivil baskı yapar; aynı dönemde Almanca, Fransızca kısaltılmış versiyonları ortaya çıkar.
- 1930’lar: Hint entelektüel çevrelerde eser, millî edebiyat hareketlerinde “kültürel miras” olarak değerlendirilir ve Sanskrit okullarında incelenir.
7. Cinsel Devrim ve Kitabın Kitleselleşmesi (1960–1980)
- 1962: Hindistan’da Sangli Devlet Matbaası, sansürsüz bir Hintçe basım yapar.
- 1963: ABD’de Grove Press, sansür mahkemelerinden zafer alarak geniş kitlelere satılan İngilizce baskısını çıkarır.
- 1960’ların sonu: Batı’da “seks devrimi”yle birlikte Kama Sutra popüler kültürde “bilinmesi gereken klasik” olarak kabul görür; cinsel eğitim materyali olarak okullarda referans gösterilmeye başlar.
8. Çağdaş Yayınlar ve Dijital Dönüşüm (1980–2000)
- 1983: UNESCO’nun “Dünya Belleği” projesine aday gösterilir; el yazmaları mikrofilm yoluyla korunur.
- 1990’lar: İnternet’in yaygınlaşmasıyla, kamuya açık dijital kopyalar (Proyekter Gutenberg, Google Books vb.) erişime açılır.
- 1998: Popüler kültürde gösterimler, film ve televizyon programlarında “sanat eseri” ve “psikoseksüel rehber” vurgusuyla yer alır.
9. Akademik İncelemeler ve Modern Yaklaşımlar (2000–Günümüz)
- 2005–2015: Gender Studies, Queer Theory ve Postkolonyal Eleştiriler perspektifinden sayısız makale yayımlanır. Eser, sadece erotik bir rehber değil; sosyal cinsiyet rollerini, aşkın toplumsal düzenle ilişkisini ele alan bir “sosyal antropoloji” metni olarak değerlendirilir.
- 2010’lar: Dijital beşerî bilimler projeleri (DH) kapsamında, metnin çeşitli versiyonları karşılaştırmalı dijital metin incelemelerine dâhil edilir.
- 2020’ler: AR/VR uygulamalarıyla Khajuraho’daki kabartmaların etkileşimli sunumları yapılmaya başlanır; Kama Sutra’nın imgeleri sanal turlarda yeniden canlandırılır.
İleri Okuma
- Richard F. Burton, 1883 – The Kama Sutra of Vatsyayana: The Classic Burton Translation
- Alain Daniélou, 1993 – The Complete Kama Sutra: The First Unabridged Modern Translation of the Classic Indian Text
- Wendy Doniger, Sudhir Kakar, 2002 – Vatsyayana: Kamasutra
- Amazon.com, 2020’ler – The Kama Sutra of Vatsyayana (annotated), kitap tanıtım metni
- Amazon.com, 2020’ler – The Kama Sutra of Vatsyayana (annotated), içeriğin açıklaması
- Amazon.com, 2020’ler – The Kama Sutra of Vatsyayana (annotated), yedi bölümün tanıtımı
- Wikipedia contributors, güncel – Kama Sutra: Purushartha kavramı ve yaşam amaçları
- Wikipedia contributors, güncel – Kama Sutra: Hint kültüründeki etkisi ve 1883 çevirisine tepkiler
- History.co.uk editors, tarih belirtilmemiş – Love, lust and life: The history of the Kama Sutra
Yorum yazabilmek için oturum açmalısınız.