1. Eserin Oluşumu ve İlk Yorumları (M.S. 3.–5. yüzyıllar)
- M.S. 250–400: Vātsyāyana’nın derlediği klasik Kama Sutra metni bu dönemde tamamlanmıştır. Eser, Sanskritçe “kāma” (arzu/zevk) ve “sūtra” (özlü öğreti) sözcüklerinin birleşiminden oluşur. Amaç, bireyin ruhsal ve toplumsal refahı için cinselliğin doğru biçimde anlaşılmasını sağlamaktır.
- Yakın dönemdeki alt metinler: Vātsyāyana’dan önce, bölgesel manüskriptlerde geç Fenenya ve Koṣa-bhāṣya gibi yorumlar vardır; bunlar kapsamlı bir metin inşa etme sürecini yansıtır.
2. Orta Çağ’da Yorumlar ve Korunma (8.–13. yüzyıllar)
- 8. yüzyıl başları: Uddyotakara, Jayamangala ve diğer erken dönem şârihler (yorumcular) eser üzerine ağırlıklı yorumlar kaleme alır.
- 10.–11. yüzyıl: Khajuraho ve Ellora gibi tapınak komplekslerinde Kama Sutra motiflerinin heykel ve kabartmalarla ifadesi; erotik sahnelerin mimaride spiritual ve kamasal boyutunu gösterir.
- 13. yüzyıl: Jayamangala yorumu bu dönemde el yazmaları halinde yaygınlaşır; Delhi Sultanlığı’nın ilk yıllarında bile gizlice korunur.
3. Geç Orta Çağ ve Yeni Hint Dönemi (14.–18. yüzyıllar)
- 14. yüzyıl: Kalyāṇamallā’nın Ananga-ranga’sı “Yatak Sanatı” üzerine bir ek metin olarak ortaya çıkar; Kama Sutra’ya paralel bir kaynak olarak değer kazanır.
- 16.–17. yüzyıl: Mogol imparatorları döneminde (Akbar, Jahangir, Şah Cihan) eser, saray kütüphanelerinde süslü minyatürlerle zenginleştirilmiş nüshalarla yaşatılır.
- 18. yüzyıl: Edebiyat çevrelerinde sansür-gizlilik dengesi; yerel saraylar, Kama Sutra nüshalarını yalnızca seçkin sınıfa açar.
4. İlk Batı Temasları ve Koleksiyonlarda Görünme (18.–19. yüzyıl başı)
- 1791: Fransız koleksiyoner Charles-Félix Bernard’ın Hindistan seyahatinde topladığı el yazmaları, Paris’teki Bibliothèque Nationale de France koleksiyonuna girer.
- 1812: İlk kısa kesitler, Britanya Doğu Hindistan Şirketi görevlileri tarafından özel raporlarda kısmen tercüme edilir; ancak halka kapalıdır.
5. Victorian Dönem’e Giriş ve Sir Richard Burton (1870–1890)
- 1870–1880: Burton, Hindistan seyahatlerinde çeşitli el yazmalarının peşine düşer; Abdülbâki’nin Bahr al-Mahabba Arapça tercümesi üzerine çalışır.
- 1883: “Kama Shastra Society” etiketiyle, sadece 400 civarında el yapımı nüsha basılır. Burton’ın çevirisi, Obscene Publications Act 1857 ve dönemin katı ahlak yasaları yüzünden “sadece özel dolaşıma mahsus” ibaresiyle gizli dağıtılır.
- 1884–1900: Eser, İngiltere ve ABD’de yeraltında yaygınlaşır; korsan baskılar Burton’ın adını gizleyerek basılır, bazılarında erotik resimler eklenir. Bu dönemde Kama Sutra, “en çok kaçak basılan kitaplar” listesinde başı çeker.
6. İlk Resmî İngilizce Baskılar ve Akademik İlgi (1900–1945)
- 1903: John Woodroffe (Arthur Avalon), Burton’ın hicivli üslubundan uzak, daha akademik bir İngilizce tercüme yayınlar; indolojik araştırmalar için temel metin haline gelir.
- 1928: Londra’daki Kegan Paul yayınevi, sınırlı sayıda sivil baskı yapar; aynı dönemde Almanca, Fransızca kısaltılmış versiyonları ortaya çıkar.
- 1930’lar: Hint entelektüel çevrelerde eser, millî edebiyat hareketlerinde “kültürel miras” olarak değerlendirilir ve Sanskrit okullarında incelenir.
7. Cinsel Devrim ve Kitabın Kitleselleşmesi (1960–1980)
- 1962: Hindistan’da Sangli Devlet Matbaası, sansürsüz bir Hintçe basım yapar.
- 1963: ABD’de Grove Press, sansür mahkemelerinden zafer alarak geniş kitlelere satılan İngilizce baskısını çıkarır.
- 1960’ların sonu: Batı’da “seks devrimi”yle birlikte Kama Sutra popüler kültürde “bilinmesi gereken klasik” olarak kabul görür; cinsel eğitim materyali olarak okullarda referans gösterilmeye başlar.
8. Çağdaş Yayınlar ve Dijital Dönüşüm (1980–2000)
- 1983: UNESCO’nun “Dünya Belleği” projesine aday gösterilir; el yazmaları mikrofilm yoluyla korunur.
- 1990’lar: İnternet’in yaygınlaşmasıyla, kamuya açık dijital kopyalar (Proyekter Gutenberg, Google Books vb.) erişime açılır.
- 1998: Popüler kültürde gösterimler, film ve televizyon programlarında “sanat eseri” ve “psikoseksüel rehber” vurgusuyla yer alır.
9. Akademik İncelemeler ve Modern Yaklaşımlar (2000–Günümüz)
- 2005–2015: Gender Studies, Queer Theory ve Postkolonyal Eleştiriler perspektifinden sayısız makale yayımlanır. Eser, sadece erotik bir rehber değil; sosyal cinsiyet rollerini, aşkın toplumsal düzenle ilişkisini ele alan bir “sosyal antropoloji” metni olarak değerlendirilir.
- 2010’lar: Dijital beşerî bilimler projeleri (DH) kapsamında, metnin çeşitli versiyonları karşılaştırmalı dijital metin incelemelerine dâhil edilir.
- 2020’ler: AR/VR uygulamalarıyla Khajuraho’daki kabartmaların etkileşimli sunumları yapılmaya başlanır; Kama Sutra’nın imgeleri sanal turlarda yeniden canlandırılır.
