Kategori: Zooloji

Zooloji, hayvanların ve hayvan yaşamının bilimsel olarak incelenmesidir. Hayvanların yapısı, davranışı, evrimi ve sınıflandırılması da dahil olmak üzere çok çeşitli konuları kapsayan bir biyoloji dalıdır. Zoologlar, hayvanları ve onların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim insanlarıdır.

Zoologlar hayvanat bahçeleri, yaban hayatı koruma alanları ve doğal yaşam alanları da dahil olmak üzere çeşitli ortamlarda hayvanları inceleyebilirler. Tek bir türü derinlemesine inceleyebilir veya farklı türler arasındaki ilişkileri ve birbirleriyle nasıl etkileşime girdiklerini inceleyebilirler. Zoologlar ayrıca hayvan türlerinin zaman içindeki evrimi ve gelişiminin yanı sıra davranış ve iletişim kalıplarını da inceleyebilirler.

Zoologlar hayvanları incelemek için saha gözlemleri, deneyler ve laboratuvar analizleri de dahil olmak üzere çeşitli yöntemler kullanırlar. Hayvan davranışlarını ve biyolojisini incelemek için GPS izleme cihazları, mikroskoplar ve bilgisayar simülasyonları gibi teknolojileri de kullanabilirler.

Zoologlar genellikle memeliler, kuşlar, sürüngenler veya balıklar gibi belirli bir hayvan grubunda uzmanlaşırlar. Bazı zoologlar, hayvan iletişimi, sosyal davranış veya yırtıcı davranış gibi belirli bir hayvan davranışı türünün incelenmesine odaklanabilir. Diğerleri, insan faaliyetlerinin hayvan popülasyonları ve ekosistemler üzerindeki etkisini inceleyebilir veya nesli tükenmekte olan türleri korumak için koruma çabaları üzerinde çalışabilirler.

Genel olarak, zooloji alanı, doğal dünyayı ve gezegenimizde var olan çeşitli hayvan yaşamını anlamamızda hayati bir rol oynamaktadır.

Yayım tarihi

Veba

Sinonim: kara ölüm, Plague, Pest

Yersinia pestis adındaki bakteri tarafından oluşturulan enfeksiyon hastalıklarına verilen genel isimdir.

  • Arapçadaki wabāˀ وباء bulaşıcı hastalık, salgın kelimesinden dilimize geçmiştir.

Epidemiyoloji

  • Bir çok kemiricide enzootik olarak vardır.
  • Avustrulya harici tüm kıtalarda görülür.
  • Dünya çapında yılda 1000-2000 vaka görülür.Vakaların görüldüğü yerler çoğunlukla madagaskar, Tanzanya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Vietnam, Mozambik, Namibya ve perudur.
  • Hastalığın insanlara aktarımı pireler üzerinden veya hastalıklı hayvan ile direk temasdan meydana gelir.(hıyarcıklı vebanın yayılmasının en büyük sebebi)
  • Akciğer vebası insandan insana direkt aktarılabilir.Günümüzde nadir olarak görülsede geçmişte bir çok insanın ölümüne neden olmuştur.Örneğin avrupada 1350’li yıllarda 25-30 milyon insanın bu hastalıktan ölmüştür.
  • Aerojen enfesiyon için 100’den daha az bakterinin bulunması yeterlidir.
  • Ortaçağda avrupa halkının %60’ının vebadan öldüğü düşünülmektedir.

Klinik

Bubonik veba

Bir pire bir insanı ısırdığında ve yarayı açılmış kanla kirlettiğinde, vebaya neden olan bakteriler dokuya geçer. Y. pestis hücrelerin içinde üreyebilir, bu nedenle fagositozlanmış olsalar bile, hala hayatta kalabilirler. Vücutta bir kez, bakteriler interstisyel sıvıyı boşaltan lenfatik sisteme girmeleri yeterlidir. Veba bakterileri, birisinin beta-adrenerjik blokaja neden olduğu bilinen birkaç toksin salgılar.

Y. pestis, enfekte olmuş insanın lenfatik damarlarından akut lenfadenite neden olan bir lenf noduna ulaşana kadar yayılır. Şişmiş lenf nodları, hastalıkla ilişkili karakteristik buboları oluşturur ve bu buboların otopsileri, bunların çoğunlukla hemorajik veya nekrotik olduğunu ortaya koymuştur.

Lenf nodu stresle baş edemez ise, enfeksiyon kan dolaşımına geçerek sekonder septisemik vebaya neden olabilir ve akciğerler tohumlanırsa, ikincil pnömonik vebaya neden olabilir.

Septisemik veba

Lenfatikler nihayetinde kan dolaşımına akar, böylece veba bakterileri kana girebilir ve vücudun hemen hemen her yerine gidebilir. Septikemik vebada, bakteriyel endotoksinler vücutta küçük pıhtılara ve muhtemelen iskemik nekroza (o dokuya dolaşım / perfüzyon eksikliği nedeniyle doku ölümü) neden olan yaygın damar içi pıhtılaşmaya (DIC) neden olur. DIC, vücudun pıhtılaşma kaynaklarının tükenmesine neden olur, böylece artık kanamayı kontrol edemez. Sonuç olarak, cilde ve diğer organlara kanama olur ve bu da kırmızı ve / veya siyah düzensiz döküntü ve hemoptizi / hematemezise (öksürme / kan kusması) neden olabilir. Deride böcek ısırıklarına benzeyen yumrular vardır; Bunlar genellikle kırmızı ve bazen merkezde beyazdır. Tedavi edilmezse, septisemik veba genellikle ölümcüldür. Antibiyotiklerle erken tedavi mortalite oranını yüzde 4-15 arasında azaltır. Bu veba formundan ölen insanlar genellikle semptomların tezahür ettiği günde ölürler

Pnömonik veba

Pnömonik veba formu, akciğerlerin enfeksiyonundan kaynaklanır. Öksürüğe neden olur ve böylece bakteriyel hücreler içeren ve bunları teneffüs eden herkesi enfekte etmesi muhtemel havadaki damlacıklar üretir. Pnömonik veba için kuluçka süresi kısa, genellikle iki ila dört gün, ancak bazen sadece birkaç saattir. İlk belirtiler diğer bazı solunum yolu hastalıklarından ayırt edilemez; Baş ağrısı, halsizlik ve kan tükürme veya kusmayı içerir. Hastalığın seyri hızlıdır; Teşhis edilmez ve yeterince erken tedavi edilmezse, tipik olarak birkaç saat içinde ölüm gerçekleşir. Gecikme bir ila altı gün sürebilir; Tedavi edilmemiş vakalarda mortalite yaklaşık % 90dır.

Laboratuvar teşhisi

  • Mikroskop’ta lenf iltihabı, Sputum, kan v.s. örnekler alınıp, Gram boyası, Wayson boyaması veya direkt immünofloresan ile incelenebilir.
  • Kültür’de; lenf iltihabı, Sputum, kan, likör, gırtlak örneği alınıp standart besiyerlerde çoğaltılabilir.
  • Nükleik asit tespitinde kültürdeki gibi örnekler alınır.
  • F1 antijen tespitinde, Sputum örneği alınır. ELISA veya Dipstick gibi hızlı testler uygulanır. Hastalığın 2. gününden itibaren tespit edilebilir.
  • F1 antijeni antikor ile de tespit edilebilir.

Tedavi ve profilaksi

  • Antibiyotik
    1. Streptomisin,
    2. Gentamisin,
    3. Doksisiklin
    4. Fluorchinolone
  • Hasta kişi tedaviden 48 saat sonrası için, enfeksiyonu azalmasına rağmen izole edip hastalığın yayılması önlenmelidir.
  • Temas kurmuş kişiler 6 gün karantina altına alınıp, antibiyotik tedavisi uygulanmalıdır
  • Standart hijyen tedbileri alınmalıdır; maske, gözler korunmalı ve eldiven takılmalıdır.
  • rezervuar ve vektör kontrolü yapılmalıdır.
  • Ölü bakterilerden aşı yapılıp bağışıklık kazanılmalıdır.

Tarih

Veba 14. yüzyılda Avrupa’yı vurduğunda, o zaman nüfusun dörtte biri olan 25 milyon insan öldü. Son büyük Avrupa veba salgını 17. yüzyılda benzer bir yıkıma neden oldu.

O zamanlar, veba ile savaşmak için tuhaf görünümlü yöntemler kullanıldı ve birçok karışım (Theriak gibi) geliştirildi. ‘Köln Suyu’ da bu dönemden kalmadır.

Seyreltik etanol bazında (% 70-90), limon, portakal, mandalina, clementine, bergamot, lime, greyfurt, kan portakalı ve acı portakal yağları dahil olmak üzere narenciye yağlarının bir karışımını içerir. Ayrıca neroli, lavanta, biberiye, kekik, kekik, petitgrain (portakal yaprağı), yasemin, zeytin, zakkum ve tütün yağları içerebilir.

Başlangıçta Johann Maria Farina (Giovanni Maria Farina) tarafından Köln şehrinde 1709’da ilk kez karıştırıldı, o zamandan beri% 2-5 tipik konsantrasyonda esansiyel yağlarına veya ekstraktlar, alkol karışımına bağlı olarak daha fazla su içeren kokulu formülasyonlar için genel bir terim haline geldi. Kolonya ise dilimize Fransızcada kullanılan eau de cologne ile geçmiştir.

Yayım tarihi

Salmonelloz

Sinonim: Salmonellosis, Salmonellose, Salmonellenenteritis

  • Salmonella cinsine bağlı olan patojenik bakteriler yüzünden meydana gelir. Salmonellosis bir tür akut bağırsak enfeksiyonudur.
  • zoonozdur.

Patogenez

  • Organizmanın, bağırsak mukozasına masif olarak girmesiyle enteritis oluşur.
  • mukoza tabakasından giriş:
    1. M- hücreleri ve enterositler sayesinde alınması(EGF-Rezeptörü)
    2. Hücreler sayesinde lamina propria‘ya giderler.
    3. Bir kısmı hayatta kalır ve makrofajlarda çoğalır.
  • Lokal iltihaba sebep olur ve bunu takiben kişi diyare olur.
  • Enfeksiyon genelde lokal kalır fakat zayıf bağışıklığa sahip kişilerde yayılarak genel enfeksiyona dönüşür.
  • mikroorganizmanın ürettiği endotoksin sebebiyle kişide ateş gözlemlenir.

Hastalık belirtileri

  • Kuluçka süresi: saatler ile bir kaç gün arasında değişiklik gösterir.
  • Aniden Gastroenteritis ve kolik tarzı karın ağrıları
  • Çoğunlukla yüksek ateş
  • Hafif formu(sadece diyare)da vardır.
  • en fazla 1 hafta sürer.
  • Kana ulaşması durumunda Sepsis, Endokarditis, Osteomyelitis, Meningitis sebep olabilir.
  • Belirtisiz taşıyıcı olan kişilerde haftalar boyu, hastalık etkeni dışkıda var olabilir.
  • İyileşmeden sonra İrritabl barsak sendromu (İBS) görülür.

Epidemiyoloji

  • Enfeksiyon kaynağı
    1. Çiftlik hayvanları (özellikle kuş),
    2. Taşıyıcı insanlar
  • Enfeksiyon için 10^5 hastalık etkeni gerekir.
  • Hastalık dolaylı olarak kirli su ve yiyeceklerden bulaşır.
  • Avrupada 2006-2009 yılları arasında 140.000-160.000 vaka görülmüştür.

Tedavi ve Profilaksi

  • Antibiyotik tedavisi mecburi değildir.
  • Gerektiğinde erkenden Ciprofloxacin verilebilir.
  • su ve elektrolit eksikliğini giderir.
  • Hali hazırda aşı yoktur.
  • Yayılmasını önlemek için yapılması gerekenler:
    1. Yiyecek ve mutfak hijyenine dikkat edilmelidir.
    2. Yetkili makama başvurulmalıdır.
Yayım tarihi

Zoonoz

  • Sinonim: Zoonose, Zoonoses, zoonosis
  • insandan hayvana, hayvandan insana aktarılan enfeksiyon hastalıklarıdır.(Bkz; Zoo–nose)
Yayım tarihi

Anthrax

Antik Yunancadaki ἄνθραξ  (ánthrax, kömür)’den türeyen Latincede anthrax şiddetli ülser için kullanılmıştır. 14. Yüzyıldan itibaren ağır yanık veya kızılyara bu şekilde isimlendirilmiştir.

Şarbon ise Fransızcadaki charbon (kömür, karakabarcık, ruam) ‘dan dilimize geçmiştir. Latincedeki carbon kökenli bu kelime, aynı zamanda otçul hayvanlarda gözlemelenen karakabarcık içinde kullanılmıştır.

Biyolojik silah olarak;
  • Biyolojik silah olarak İngiltere  tarafından Gruinard adasında yıllar süren deneyler yapılmıştır.
  • Sporların havaya salınması ile kokusuz ve görünmez olduğu için çok tehlikelidir.Sporları onlarca yıl çevrede yaşayabilir.
  • 1979 Sverdlovsk’ta şuana kadar bilinen en büyük epidemik inspiration şarbonu görülmüştür.
Laboratuvar teşhisi:
  1. Mikroskopik
  2. Kültür:
    1. Koloni halinde, hemoliz gözükmez.
    2. hareketsiz
    3. Bakterileri özel fagosite ederler
  3. PCR
Tedavi ve Profilaksi:
  1. intravenöz olarak Penicillin, Doxycyclin, Ciprofloxacin, daha sonra da oral olarak 60 gün kullanılır.
  2. Koruma kıyafeti kullanılmalıdır ve hayvan kılları yada kürkleri üzerinde çalışan işletmelerin havası temizlenmelidir.
  3. Hayvan kılları ver derisinde şarbon sporları için kontrol edilmelidir.
  4. Tehlike altındaki kişiler aşılanmalıdır.
  5. Hipoklorit veya aldehit çözeltilerle ortam temizlenmelidir.
  6. Her temastan sonra, el temizliğine(su ve sabun) dikkat edilmelidir.
Yayım tarihi

Dang Humması

Sinonim: Deng humması, Dengue Fever, Dengue Fieber, Kemik kıran ateşi

  • Dengue virüsünün sebep olduğu bir enfeksiyon hastalığıdır.
  • Hastalık en çok durgun sular üzerinde üreyen sivrisinekler aracılığı ile insanlara bulaşır.
  • Kuluçka süresi: 4-7 gündür, maksimum 14 gündür.
Belirtileri
  • 2-7 gün boyunca süren ateş,
  • Bulantı, kusma,
  • Baş ağrısı,
  • kızamık görünüşlü cilt kızarıklıkları,
  • kas ve eklemlerde ağrı başlıca semptomlarıdır.
  • Retroorbital ağrı
  • Kemikleri sızlatacak ölçüde bir ateşe sebep olmasından dolayı halk arasında kemik kıran ateşi olarak da bilinir.
Dang hemorajik ateşi
  • Akut ateş,
  • Hemorajik belirtiler,
  • Kan plazmasının azalması; plevral efüzyon, hipoalbuminemi, hipoproteinemi
  • Trrombopeni,(<100.000/mm³)
  • hemorajik diyatez

Dang şok sendromu (DENGUE SCHOCK-SYNDROM (DSS))

  • Hastalığın en ağır formudur.
  • Kan kaybından dolayı şiddetli düşük tansiyon, şok belirtileri görülür.

 

Dang virüsünün dört farklı türü vardır. Virüslerin bir türü kişiye bulaştığında, hayatının sonuna kadar bu virüs tipine karşı korunur. Bununla beraber, diğer üç virüsten sadece kısa süre için korunabilir. Daha sonra bu üç virüs türünden birini kapması halinde, ciddi sorunlar yaşaması olasıdır.

Dang hummasına yakalanan kişi, hastalığın hafif ya da orta dereceli olması durumunda, sadece yeterli miktarda sıvı tüketerek iyileşebilir. Durum daha ciddi ise, damardan sıvı alımı  ya da kan nakli gerekebilir

Teşhis

  • Enfeksiyondan sonraki ilk 5 günden sonra virüsler direk tespit edilebilir.
  • Serolojik olarak, IgM, IgG antikorları değerlendirilir.

Tedavi

  • Belirtilere özgü tedavi yöntemleri uygulanır.
  • Sıvı takviyesi yapılır.

Profilaksi

  1. Böcek ilacı; böcek kovucu
  2. Vektörlerin yuvalarını azaltmak,
  3. Dang hummasına karşı olan aşılar;
    1. Tetravalent(dört değerlikli) aşılar; Bunlar virüsün dört tipine karşı koruma sağlar.
    2. Canlı güçsüzleştirilmiş aşılar,
    3. Canlı virüse benzer bir tipin güçsüzleştirelek yapıldığı aşılar,
    4. Virüs DNA’sından veya alt birimlerden yapılan aşılar.

 

 

 

Yayım tarihi

Dışkı

Sinonim : Feces.

Yunancada; kopros

İnsan vücudu, bilimsel olarak dışkı olarak bilinen dışkı oluşumu da dahil olmak üzere, sürekli olarak çok sayıda biyolojik sürecin gerçekleştiği karmaşık bir sistemdir. En basit ifadeyle dışkı, sindirim sisteminin bir yan ürünüdür. İnsanlar da dahil olmak üzere hayvanların enerji için aldıkları ve daha sonra sindirilip atılan besinlerden oluşur.

Dışkı Oluşumu

Dışkı oluşumu sindirim sisteminde gerçekleşir. Yiyecekler alındıktan sonra sindirim sisteminden geçer ve burada temel besinler kan dolaşımına emilir. Lif, bakteri ve ince bağırsak ve kolon astarından dökülen hücrelerden oluşan kalan sindirilmemiş gıda, dışkıyı oluşturur ve daha sonra vücuttan atılır.

Dışkı Sıklığı

Bağırsak hareketlerinin sıklığı bireyler arasında büyük farklılıklar gösterir. Bazıları için bağırsak hareketleri günde üç kez gerçekleşirken, diğerleri için haftada üç kez gerçekleşebilir. Ortalama bir insan günde yaklaşık 200 gram dışkı çıkarır.

Dışkı Rengi Endikasyonları

İnsan dışkısının rengi, bireyin sağlığı hakkında önemli bilgiler sağlayabilir. Sağlıklı bir dışkı genellikle açık ila koyu kahverengi renktedir. Bununla birlikte, dışkı rengindeki farklılıklar çeşitli sağlık koşullarının bir göstergesi olabilir:

Açık Renkli Dışkı: Açık veya beyaz renkli dışkı, sulu ishal, tıkanma sarılığı veya pankreas hastalıklarının varlığına işaret edebilir.

Yeşil Dışkı: Yiyecekler sindirim sisteminden çok hızlı geçtiğinde, örneğin ishal gibi, yeşil renkli dışkıya neden olabilir.

Siyah veya Katranlı Dışkı: Melena olarak bilinen siyah veya katran rengi dışkı, gastrointestinal sistemde kanamanın bir göstergesi olabilir.

Dışkı ve Ağrı

Dışkılama sırasında yaşanan ağrı, çeşitli sağlık sorunlarının da bir göstergesi olabilir. Dışkılama sonrası azalan dışkılama öncesi ağrı genellikle irritabl bağırsak sendromu ile ilişkilidir. Dışkılama sırasında ağrı, ülseratif kolit gibi iltihaplı bir bağırsak hastalığının varlığına işaret edebilir. Ağrılı ıkınma sonucunda dışkılama yapılamıyorsa, bu durum tenesmus olarak bilinir ve genellikle iltihaplı bağırsak hastalığı ve rektumun diğer bazı bozukluklarıyla ilişkili bir semptomdur.

Dışkı renginde olağandışı değişiklikler veya dışkılama sırasında ağrı altta yatan sağlık koşullarının belirtileri olabileceğinden bir sağlık uzmanına bildirilmesi gerektiğini unutmamak önemlidir.

Kaynak:

Click here to display content from YouTube.
Learn more in YouTube’s privacy policy.

Open "DIŞKI RENKLERİNİN ANLAMLARI VE SAĞLIKLI DIŞKILAMA." directly
WordPress gururla sunar