Cerrahi yara bakımı

İlk zamanlar ve antik çağ

Paleolitik çağda bile insanlar yaraları tedavi etmek için bal, bitki özleri ve bitki liflerinden yapılan bandajlar gibi doğal ilaçlardan yararlanıyorlardı. Arkeolojik bulgular, trepanasyon (kafatası delme) gibi ilkel cerrahi işlemlerin yapıldığını göstermektedir.
Yara tedavilerine ilişkin sistematik kayıtlar Mısır’da (MÖ 3000 civarı) özellikle Edwin Smith Papirüsü adı verilen papirüste korunmuştur. Bu metinde dikiş atma, atelleme ve antiseptik önlemler (örneğin yara tedavisinde bal) gibi cerrahi teknikler anlatılmaktadır.
Yunanlılar (örneğin Hipokrat, MÖ 5. yüzyıl) tıbbi uygulamaları sistemleştirdiler: hijyen, yara temizliği ve bandajlama önemli önlemler olarak kabul edildi. Hipokrat doğal şifanın (“vis medicatrix naturae”) ve enfeksiyonların önlenmesinin önemini vurgulamıştır.

Roma dönemi

Roma tıbbı (örneğin Galen, MS 2. yüzyıl) Yunan teorilerini pratik deneyimle birleştiriyordu. Askeri bağlamda, Romalı hekimler özel cerrahi teknikler geliştirdiler, örneğin; Örn. Amputasyon, hemostaz ve yara bakımı için.
Galen, yara tedavisinde atardamar ve sinirlerin önemini fark etti ve cerrahi tekniklerini etkileyen hayvan çalışmaları yürüttü.

Ortaçağ

Avrupa’da Orta Çağ’da cerrahi tekniklerin gelişimi, kilisenin cesetlerin diseksiyonuna getirdiği kısıtlamalar nedeniyle başlangıçta durakladı. Bununla birlikte, Abulcasis (ez-Zehravi, 10. yüzyıl) gibi Arap hekimler önemli bir ivme sağladılar: El-Tasrif adlı eserinde çok sayıda cerrahi aleti ve dikiş tekniğini tarif etti.
Avrupa’da uzman cerrahlar (“berber cerrahlar”), kanamayı durdurmak için bitkisel preparatların kullanımı ve mekanik yöntemler gibi pratik teknikleri geliştirmeye başladılar.

Rönesans

Rönesans anatomik çalışmalarda (örneğin Andreas Vesalius tarafından) ve cerrahi yeniliklerde bir canlanma getirdi.
Fransız cerrah Ambroise Paré (16. yüzyıl), savaş yaralarının tedavisinde devrim yarattı: Daha önce yaygın olarak kullanılan kaynar yağ tedavisi yerine, bağlama (kanamayı durdurmak için kan damarlarını bağlama) gibi nazik yöntemleri getirdi ve ayrıntılı dikiş tekniklerini tanımladı.

18. ve 19. yüzyıllar

Bilimsel devrimle birlikte cerrahide yeni kavramlar ortaya çıktı. Edward Jenner (1796) çiçek aşısını geliştirerek enfeksiyon önleme anlayışını etkiledi.
Eter ve kloroform anestezisinin keşfi (1846) ağrısız daha karmaşık cerrahi prosedürlerin yapılmasını mümkün kıldı.
Joseph Lister (1867), yaraları ve aletleri sterilize etmek için karbolik asit kullanarak antisepsi kavramını ortaya attı ve böylece enfeksiyon oranlarını önemli ölçüde azalttı.
Louis Pasteur’ün mikrop teorisi (19. yüzyılın ortaları) enfeksiyonların mikrobiyal kaynaklı olduğunu doğruladı ve yara tedavisinde devrim yarattı.

20. yüzyıldan günümüze

Antibiyotiklerin (1940’lardan itibaren penisilin) ​​kullanıma girmesiyle bakteriyel yara enfeksiyonlarının tedavisi daha kolay hale geldi.
Yeni cerrahi teknikler ortaya çıktı: mikrocerrahi, minimal invaziv girişimler, plastik ve rekonstrüktif cerrahi.
Modern yara tedavisi nemli yara iyileşmesine, biyoaktif maddelere (örneğin hidrokolloid pansumanlar) ve büyüme faktörü bazlı tedavilere dayanır.
Rejeneratif tıp ve doku mühendisliği, karmaşık yaraların ve doku hasarlarının iyileştirilmesinde yeni perspektifler sunuyor.

—

1. Breasted, J.H. (1930). The Edwin Smith Surgical Papyrus. University of Chicago Press.
2. Hippokrates (um 400 v. Chr.). On Wounds in the Head. In: Hippocratic Writings, Penguin Classics (Übersetzung: G.E.R. Lloyd).
3. Galen (2. Jh. n. Chr.). Methodus Medendi (Method of Medicine). Translated by I. Johnston (2006). Loeb Classical Library.
4. Al-Zahrawi (Abulcasis) (c. 1000). Al-Tasrif. Übersetzt in: Spink, M.S., Lewis, G.L. (1973). Albucasis on Surgery and Instruments, The Wellcome Institute of the History of Medicine.
5. Paré, A. (1575). Les Oeuvres d’Ambroise Paré. Paris.
6. Jenner, E. (1798). An Inquiry into the Causes and Effects of the Variolae Vaccinae. Sampson Low.
7. Lister, J. (1867). On the Antiseptic Principle in the Practice of Surgery. The Lancet, 90(2299), 353–356.
8. Pasteur, L. (1881). Mémoire sur la vaccination contre le charbon. Comptes rendus de l’Académie des Sciences, 92, 1378–1383.
9. Fleming, A. (1929). On the Antibacterial Action of Cultures of a Penicillium, with Special Reference to their Use in the Isolation of B. Influenzae. British Journal of Experimental Pathology, 10(3), 226–236.
10. Singer, A.J., Clark, R.A.F. (1999). Cutaneous wound healing. The New England Journal of Medicine, 341(10), 738–746.
11. Guo, S., DiPietro, L.A. (2010). Factors Affecting Wound Healing. Journal of Dental Research, 89(3), 219–229.