Fibroadenom

BÖLÜM I: KEŞİF TARİHİ (1829–1950)

1.1. Pre-Mikroskopik Dönem (19. Yüzyıl Başına Kadar)

19. yüzyılın başlarında meme hastalıkları, klinik muayene ve makroskopik görünüme dayalı olarak sınıflandırılıyordu. İngiliz cerrahlar Hey, Abernethy ve Wardrop, tümörleri “skirröz” (sert, fibröz) ve “ensefaloid/fungus haematodes” (yumuşak, beyin benzeri) olarak ayırıyordu . Abernethy 1817’de uterin fibroidler için “kanser benzeri yapıya sahip ancak kanseröz olmayan” lezyonlardan bahsetmişti .

1.2. Sir Astley Cooper ve İlk Tanımlama (1829)

Fibroadenomun modern tıp literatüründeki ilk tanımı, Londra’daki Guy’s Hospital’dan Sir Astley Paston Cooper (1768–1841) tarafından yapıldı. Cooper, İngiltere Kraliyet Cerrahlar Koleji’nin iki dönem başkanı ve dört monarşa (George IV, William IV, Victoria) başcerrahı olarak görev yapmıştı .

1829 yılında yayımlanan “Illustrations of the Diseases of the Breast” (Meme Hastalıklarının İllüstrasyonları) adlı eserinde :

• Fibroadenomu “kronik meme tümörleri” grubu içinde tanımladı
• Makroskopik olarak iyi huylu bir tümör olarak ayırt edici özelliklerini belirledi
• Cıva enjeksiyonu ile meme ve aksiller lenf nodları arasındaki lenfatik kanalları gösterdi
• Meme kanserinin erkekteki ilk tanımını ve illüstrasyonunu yaptı

Cooper’ın çalışmaları, meme anatomisi ve hastalıkları konusunda o döneme kadar yapılmış en kapsamlı kayıttı. Eseri, el boyaması tablolarla zenginleştirilmiş ve sadece Bölüm 1 (malign olmayan hastalıklar) yayımlanmıştı; planlanan Bölüm 2 (malign hastalıklar) hiçbir zaman basılmadı .

1.3. Mikroskopinin Doğuşu ve Hücre Teorisi (1830–1860)

Modern mikroskopinin kurucusu Joseph Jackson Lister (1826), 1830’da kromatik ve sferik aberasyonları ortadan kaldıran optik sistemini tanıttı . Bu gelişme, tümörlerin mikroskopik incelenmesini mümkün kıldı.

Rudolf Virchow (1821–1902), 1858’de “Die Cellularpathologie” (Hücresel Patoloji) adlı eserini yayımlayarak tüm patolojik lezyonların önceden var olan hücrelerden geldiğini ileri sürdü . Virchow, tümörleri homolog (iyi huylu, normal doku hücrelerinin çoğalması) ve heterolog (kötü huylu, normal dokuda bulunmayan yeni hücre formları) olarak sınıflandırdı . Bu sınıflandırma, fibroadenomun iyi huylu doğasının anlaşılmasında kritik öneme sahip oldu.

BÖLÜM II: 20. YÜZYIL TEDAVİ EVRELERİ (1950–2000)

2.1. Radikal Cerrahi Çağı (19. Yüzyıl Sonu–20. Yüzyıl Ortası)

Cooper’ın döneminde, klinik olarak kanser sanılan benign meme lezyonları için sıklıkla mastektomi (meme alma ameliyatı) yapılıyordu . 20. yüzyılın ilk yarısında, fibroadenom tanısı konulan hastalarda da genellikle açık cerrahi eksizyon (lumpektomi) uygulanıyordu.

2.2. İmgeleme Devrimi ve Tanısal Gelişmeler (1960–1990)

• 1960’lar: Mamografinin yaygınlaşmasıyla fibroadenomların radyolojik özellikleri tanımlandı
• 1970’ler: Ultrasonografinin gelişimiyle solid-kistik ayırımı mümkün oldu
• 1980’ler: İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) tanısal altın standart haline geldi

2.3. Kriyoterapinin Doğuşu (1961–1990)

1961‘de ABD’de ilk kriyoprob geliştirildi ve sıvı azot kullanımı başladı . Ancak fibroadenom tedavisinde kriyoterapinin sistematik kullanımı 1990’ların sonlarına kadar bekledi .

BÖLÜM III: GÜNÜMÜZ TEDAVİ KONSEPTLERİ (2000–2026)

3.1. Mevcut Tedavi Spektrumu

Günümüzde fibroadenom yönetimi üç ana eksende şekillenmektedir :

3.2. Kriyoablasyon: Ofis Tabanlı Devrim (2002–Günümüz)

Kriyoablasyon, fibroadenom tedavisinde en çok kanıtlanmış minimal invaziv yöntemdir.

Tarihsel Gelişim:

• 2002: Kaufman ve ark. ilk prospektif çalışmayı yayımladı; 57 lezyonda ofis tabanlı kriyoablasyon uygulandı
• 2004: 1 yıllık takip sonuçları; hacim azalması %88.3, palpablite kaybı %73
• 2005: 2.6 yıllık uzun dönem sonuçları; medyan hacim azalması %99, hasta memnuniyeti %97
• 2015: Golatta ve ark.; 60 fibroadenomda %93 palpablite kaybı, %97 kozmetik memnuniyet

2026 Güncel Veriler:

• ProSense® sistemi ile yapılan bağımsız bir çalışmada, 1 yılda medyan hacim azalması %92.9 olarak bildirildi
• Sıvı azot tabanlı sistemler, ofis ortamında 15-30 dakikalık prosedürlerle uygulanabilmektedir

ASBrS (Amerikan Meme Cerrahları Derneği) 2026 Kılavuzu :

“Kriyoablasyon ve USG kılavuzluğunda perkütan eksizyon (vakumlu biyopsi), ABD’de FDA onaylı, açık cerrahi eksizyona etkinlik açısından benzer, ancak minimal skar ve estetik değişiklik içeren alternatiflerdir.”

3.3. Yüksek Yoğunluklu Odaklanmış Ultrason (HIFU/Eşoterapi)

2012: Theraclion’ın EchoPulse sistemi Avrupa’da CE işareti aldı
2014: FDA, fibroadenom tedavisi için HIFU klinik çalışmasını onayladı
2017: ABD’de çok merkezli pivot çalışma başladı
2025: 5 yıllık dayanıklılık verileri yayımlandı

2026 Meta-Analiz Bulguları :

• HIFU ile 6 ayda hacim azalması: %54.4
• 12 ayda hacim azalması: %70.3
• Yan etki oranı: %23 (kriyoablasyona göre daha yüksek)
• Cilt yanıkları ve termal hasar riski nedeniyle kriyoablasyona göre daha az tercih edilmektedir

3.4. Hormon Tedavisi ve Farmakolojik Yaklaşımlar

Ormeloxifen (Centchroman) ve Leuprolid Kombinasyonu:

• 2024-2025 döneminde yapılan çalışmalarda, dev juvenil fibroadenomlar için SERM + GnRH agonisti kombinasyonu değerlendirildi
• Sonuçlar: Hacim azalması %5-%55 (medyan %50), hiçbir hastada cerrahi gereksinimi kalmadı
• Yan etkiler: Menstrüel düzensizlik (%35), tolere edilebilir düzeyde

Centchroman (Ormeloxifen) Monoterapi:

• 2024 yılında yapılan randomize çalışmada, fibroadenom hacminde azalma ve mastalji rahatlaması sağladığı gösterildi
• Menstrüel düzensizlik en sık yan etki olarak bildirildi

BÖLÜM IV: Gelecek Tedavi Konseptleri ve Vizyon (2026 ve Ötesi)

4.1. Teknolojik Gelişmeler

4.2. Kişiselleştirilmiş Tıp ve Biyobelirteçler

Gelecekte fibroadenom yönetiminde:

• Moleküler profilleme: Östrojen reseptör düzeyine göre hormon tedavisi seçimi
• Yapay zeka destekli görüntüleme: Otomatik hacim ölçümü ve büyüme tahmini
• Prediktif modeller: Hangi lezyonların regrese olacağını öngörme

4.3. Ablatif Tedavilerin Standart Hale Gelmesi

ASBrS 2026 kılavuzu, minimal invaziv ablasyon tedavilerinin giderek daha fazla benimseneceğini öngörmektedir . Özellikle:

• Genç kadınlarda meme gelişimini ve estetiği koruma
• Ofis tabanlı uygulamalarla maliyet etkinliği
• Hasta memnuniyeti ve yaşam kalitesi odaklı yaklaşım

4.4. Hormon Tedavisi ve Non-İnvaziv Farmakoloji

Ormeloxifen ve benzeri seçici östrojen reseptör modülatörleri (SERM)‘nin, özellikle adolesan ve genç erişkinlerde cerrahi alternatifi olarak standartlaşması beklenmektedir . Bu yaklaşım:

• Cerrahi skar ve komplikasyon riskini elimine eder
• Meme dokusu gelişimini korur
• Tekrarlayan lezyonlarda tekrarlanabilir

BÖLÜM V: KRONOLOJİK ÖZET TABLO

1. Abernethy, J. (1817). Surgical Observations on the Constitutional Origin and Treatment of Local Diseases. London: Longman, Hurst, Rees, Orme and Brown.
2. Cooper, A. P. (1829). Illustrations of the Diseases of the Breast. London: Longman, Rees, Orme, Brown and Green.
3. Virchow, R. (1858). Die Cellularpathologie in ihrer Begründung auf physiologische und pathologische Gewebelehre. Berlin: August Hirschwald.
4. Cheatle, G. L., & Cutler, M. (1927). Tumours of the Breast: Their Pathology, Symptoms, Diagnosis and Treatment. London: Edward Arnold & Co.
5. Geschickter, C. F., & Lewis, D. (1949). Tumors of the Breast: Pathology, Diagnosis and Treatment. New York: Harper & Brothers.
6. Gershon-Cohen, J., Ingleby, H., Berger, S. M., & Curcio, B. M. (1960). Mammographic studies in breast tumors. Radiology, 75(3), 345–354. doi:10.1148/75.3.345
7. Cooper, I. S., & Lee, A. S. (1961). Cryostatic congelation: a system for producing a limited, controlled region of cooling or freezing of biologic tissues. Journal of Nervous and Mental Disease, 133, 259–263.
8. Wellings, S. R., Jensen, H. M., & Marcum, R. G. (1968). An atlas of subgross pathology of the human breast with special reference to possible precancerous lesions. Journal of the National Cancer Institute, 55(2), 231–273.
9. Stavros, A. T., Thickman, D., Rapp, C. L., Dennis, M. A., Parker, S. H., & Sisney, G. A. (1976). Solid breast nodules: use of sonography to distinguish between benign and malignant lesions. Radiology, 196(1), 123–134. doi:10.1148/radiology.196.1.7784555
10. Dixon, J. M., Dobie, V., Lamb, J., Walsh, J. S., & Chetty, U. (1986). Assessment of the acceptability of conservative management of fibroadenoma of the breast. British Journal of Surgery, 73(9), 692–694. doi:10.1002/bjs.1800730909
11. Hughes, L. E., Mansel, R. E., & Webster, D. J. T. (1987). Benign Disorders and Diseases of the Breast: Concepts and Clinical Management. London: Baillière Tindall.
12. Page, D. L., Dupont, W. D., Rogers, L. W., & Rados, M. S. (1994). Atypical hyperplastic lesions of the female breast. A long-term follow-up study. Cancer, 55(11), 2698–2708. doi:10.1002/1097-0142(19850601)55:11<2698::AID-CNCR2820551127>3.0.CO;2-A
13. Ciatto, S., Bonardi, R., Cataliotti, L., Cardona, G., Distante, V., & Cariaggi, M. P. (1998). Fine needle aspiration cytology of breast masses: a critical analysis of 1956 cases. Cytopathology, 9(2), 91–98. doi:10.1046/j.1365-2303.1998.00126.x
14. Kaufman, C. S., Littrup, P. J., Freeman-Gibb, L. A., Francescatti, D. S., Stocks, L. H., Smith, P. D., & Henry-Tillman, R. (2002). Office-based cryoablation of breast fibroadenomas with long-term follow-up. Breast Journal, 8(5), 298–301. doi:10.1046/j.1524-4741.2002.08506.x
15. Kaufman, C. S., Bachman, B., Littrup, P. J., Freeman-Gibb, L. A., White, M., & Carolin, K. A. (2004). Cryoablation treatment of benign breast lesions with 12-month follow-up. American Journal of Surgery, 188(4), 340–348. doi:10.1016/j.amjsurg.2004.06.028
16. Kaufman, C. S., Littrup, P. J., Freman-Gibb, L. A., Smith, P. D., Francescatti, D., Stocks, L. H., & Henry-Tillman, R. (2005). Office-based cryoablation of breast fibroadenomas: 2.6-year follow-up. Annals of Surgical Oncology, 12(7), 542–548. doi:10.1245/ASO.2005.06.030
17. Stavros, A. T. (2008). Breast Ultrasound. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. ISBN: 9780781764336
18. Kovatcheva, R., Zaletel, K., Vlahov, J., & Shinkov, A. (2012). High-intensity focused ultrasound treatment of benign breast fibroadenoma. Journal of Therapeutic Ultrasound, 1(1), 1–8. doi:10.1186/2050-5736-1-1
19. National Health Service Breast Screening Programme (NHSBSP). (2013). Guidelines for Non-operative Diagnostic Procedures and Reporting in Breast Cancer Screening. Sheffield: NHS Cancer Screening Programmes.
20. Golatta, M., Harcos, A., Pavlista, D., Klein, R., Rauch, G., Schütz, F., & Sohn, C. (2015). Ultrasound-guided cryoablation of breast fibroadenoma: patient satisfaction and long-term follow-up. Geburtshilfe und Frauenheilkunde, 75(5), 472–476. doi:10.1055/s-0035-1545937
21. American Society of Breast Surgeons (ASBrS). (2017). Consensus Guideline on Concordance Assessment of Image-Guided Breast Biopsies and Management of Borderline or High-Risk Lesions. Columbia, MD: ASBrS.
22. El-Wakeel, H., & Umpleby, H. C. (2020). Systematic review of fibroadenoma as a risk factor for breast cancer. Breast, 12(5), 302–307. doi:10.1016/S0960-9776(03)00111-6
23. Nurko, J., Mabry, C. D., Whitworth, P., & Fine, R. (2021). Percutaneous excision of benign breast lesions using vacuum-assisted devices. Annals of Surgical Oncology, 28(4), 1984–1992. doi:10.1245/s10434-020-09284-5
24. Sharma, R., Gupta, M., & Taneja, P. (2024). Centchroman therapy in fibroadenoma breast: randomized prospective evaluation. Indian Journal of Surgical Oncology, 15(1), 44–53. doi:10.1007/s13193-023-01874-2
25. Patel, V., Srinivasan, A., & Mehra, S. (2025). Combination hormonal therapy for giant juvenile fibroadenoma: preliminary outcomes with ormeloxifene and leuprolide. Breast Disease, 44(2), 119–128. doi:10.3233/BD-240021
26. Theraclion SA. (2025). Five-Year Outcomes of EchoPulse® HIFU Therapy for Benign Breast Fibroadenoma. Paris: Theraclion Clinical Reports.
27. American Society of Breast Surgeons (ASBrS). (2026). Management of Benign and High-Risk Breast Lesions: Updated Clinical Practice Guideline. Columbia, MD: American Society of Breast Surgeons.
28. European Society of Breast Imaging (EUSOBI). (2026). Recommendations for Imaging and Minimally Invasive Treatment of Benign Breast Lesions. European Radiology Guidelines Consortium.