Beslenme zekası kavramı nispeten yenidir ve beslenme bilimi, psikoloji ve evrimsel biyoloji ilkelerini bir araya getirmektedir. Bu terim, gıdanın besleyici kalitesini değerlendirme ve buna yanıt verme konusunda doğuştan gelen veya öğrenilmiş bir yeteneği ifade eder. Tarihsel olarak, insanların besin içeriğine dayalı olarak gıda alımını düzenlemek için sofistike bir yeteneğe sahip olduğu düşüncesi, yemenin hedonik veya zevk odaklı yönlerini vurgulayan teoriler tarafından gölgede bırakılmıştır. İlk araştırmalar, insanların yiyeceklerin enerji yoğunluğundan ziyade ağırlığına ve hacmine göre yemek yediğini öne sürmüş, bu da bireylerin kalorisi yoğun yiyecekleri kolayca aşırı tüketebileceği varsayımına yol açmıştır.
Bristol Üniversitesi’ndeki araştırmacılar tarafından yakın zamanda yapılan bir çalışma, insanların yeme davranışları hakkında yeni bilgiler sunarak, insanların daha önce düşünülenden daha yüksek derecede beslenme zekasına sahip olabileceğini öne sürdü. Bu çalışma, bireylerin tükettikleri öğünlerin kalori içeriğine bağlı olarak gıda alımlarını bilinçaltında ayarladıklarını ortaya koymuştur.
İçindekiler
Metodoloji
Kontrollü Ortam Çalışması:
Katılımcılar: 20 sağlıklı yetişkin
Ortam: Metabolik hastane koğuşu
Süre 4 hafta
İzleme: Yemek tüketimi, kalori içeriği, gram ve enerji yoğunluğu (kcal/gm) dikkate alınarak titizlikle kaydedilmiştir.
Serbest Yaşayan Katılımcılar:
Anket: Birleşik Krallık ulusal diyet ve beslenme anketi
Katılımcılar: Diyet günlükleri kullanılarak 7 gün boyunca yiyecek ve içecek alımı kaydedilmiştir.
Araştırmacılar, atıştırmalıklar (200 kcal’den az) ve yüksek yoğunluklu öğünler (4 kcals/gm’den fazla) hariç olmak üzere toplam 32.162 öğünü analiz etmiştir.
Anahtar Bulgular
İki Bileşenli Öğün Büyüklüğü Modeli:
- Hacim Sinyali: Enerji açısından fakir gıdalar için baskındır.
- Kalori İçeriği Sinyali: Daha enerji yoğun gıdalar için baskındır.
- Devrilme Noktası: Öğünler daha enerji yoğun hale geldikçe kalori içerikleri azalmaya başlar, bu da insanların porsiyon boyutlarını enerji yoğunluğuna göre ayarladığını gösterir.
- Beslenme Hassasiyeti: İnsanlar yiyeceklerin kalori içeriğine karşı hassasiyet göstermekte, bu da bilinçaltında alımı düzenledikleri bir tür beslenme zekasına işaret etmektedir.
Çıkarımlar ve Gelecek Araştırmalar
Bulgular, insanların kalori tüketmek için ilkel, akılsız bir dürtüye sahip olduğuna dair uzun süredir devam eden inanca meydan okuyor. Bunun yerine, çalışma kalori yoğunluğunu ölçmek ve gıda alımını buna göre düzenlemek için içsel bir yetenek olduğunu göstermektedir. Bu keşif iştah, beslenme ve obezite anlayışımızı yeniden şekillendirebilir.
Bireysel Varyasyonlar: Beslenme duyarlılığının farklı gruplar ve bireyler arasında nasıl değiştiğini araştırın.
Karmaşık Etkileşimler: Hem doğuştan gelen hem de öğrenilen faktörleri göz önünde bulundurarak kalori içeriğini ayırt etme yeteneğinin kökenlerini keşfedin.
İleri Okuma
- Gervis J, Ma J, Chui K, Lichtenstein A. Association of Taste-Related Genes With Diet Quality and Cardiometabolic Risk Factors Among Community-Dwelling Adults – The Framingham Heart Study. Curr Dev Nutr. 2022 Jun 14;6(Suppl 1):1112. doi: 10.1093/cdn/nzac078.006. PMCID: PMC9194398.
- Brunstrom, J. M., & Flynn, A. (2024). Nutritional intelligence: Evidence from a controlled and free-living dietary study. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 50(3), 580-590.
- Schatzker, M. (2015). The Dorito Effect: The Surprising New Truth About Food and Flavor. New York: Simon & Schuster.
- UK National Diet and Nutrition Survey. (2024). Annual report on dietary habits and nutritional intake. Public Health England, 2024 edition.