Ledderhose hastalığı (plantar fibromatozis), ayak tabanındaki bağ dokusunun iyi huylu bir hastalığı olup, plantar aponevrozda düğüm ve kordonların oluşumu ile karakterizedir. Bu durum ağrıya ve yürüme zorluğuna neden olabilir ve el ayasını etkileyen Dupuytren kontraktürünün bir çeşididir. İlk kez 1894 yılında Alman cerrah Georg Ledderhose tarafından tanımlanmış olup, avuç içlerini (Dupuytren hastalığı) veya vücudun diğer bölgelerini de etkileyebilen bir hastalık grubu olan fibromatozis grubuna aittir.
İçindekiler
Belirtiler
Ledderhose hastalığının belirtileri, büyümelerin şiddetine ve yerine göre değişir. En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Ayak tabanında ağrı ve şişlik
- Yürüme veya ayakta durmada zorluk
- Ayak tabanındaki derinin altında küçük düğümler veya kordonlar
- Nadir görülen ayak parmağı eğriliği vakaları
Nedenler ve risk faktörleri
Ledderhose hastalığının kesin nedeni bilinmemektedir, ancak riski artırabilecek birkaç faktör vardır:
- Genetik yatkınlık: Ailesel kümelenme görülmektedir.
- Yaş: Hastalık 40 yaş üstü kişilerde daha sık görülür.
- Cinsiyet: Erkekler kadınlara göre daha sık etkilenir.
- İlaç tedavisi: Barbitüratlar veya vemurafenib gibi bazı ilaçlar riski artırabilir.
- Alkol tüketimi: Kronik alkol tüketimi bir risk faktörü olarak tartışılmaktadır.
- Diyabetes mellitus: Diyabet ile ilişkisi olduğu tespit edilmiştir.
- Karaciğer hastalıkları: Bunlar hastalıkla ilişkili olabilir.
Tanı
Tanı ayak tabanının klinik muayenesi ile konur. Tanıyı doğrulamak için ultrason veya manyetik rezonans görüntüleme (MRG) gibi görüntüleme tekniklerinden yararlanılabilir. Hastalık çoğu zaman kroniktir ve birkaç yıl sürebilir.
Tedavi seçenekleri
Ledderhose hastalığının tedavisi hastalığın evresine ve semptomların şiddetine göre değişmektedir.
Muhafazakar tedavi seçenekleri:
- Fizyoterapi: Ayak kaslarına yönelik esneme ve güçlendirme egzersizleri hareket kabiliyetini artırabilir ve ağrıyı hafifletebilir.
- Ortopedik tabanlıklar: Özel ayakkabı tabanlıkları, lenf düğümlerine binen baskıyı azaltarak yürümeyi kolaylaştırabilir.
- İlaç tedavisi: İbuprofen veya kortizon gibi iltihap giderici ilaçlar ağrıyı ve şişliği geçici olarak azaltabilir.
- Enjeksiyonlar: Bağ dokusunu parçalayan bir enzim olan kolajenaz içeren enjeksiyonlar nodüllerin küçülmesine yardımcı olabilir.
- Şok dalga tedavisi: Yüksek enerjili ses dalgaları kan dolaşımını iyileştirebilir ve doku elastikiyetini artırabilir.
Radyoterapi:
- Yumuşak ışınlarla erken tedavi, fibroblastların büyümesini engelleyebilir ve böylece düğüm ve kordonların oluşumunu önleyebilir veya hatta tersine çevirebilir. Bu yöntem ağrısızdır ve yan etkisi de oldukça azdır.
Cerrahi tedavi:
- Lenf düğümlerinin veya kordonların cerrahi olarak çıkarılması yalnızca çok büyük veya ağrılı büyümeler için önerilir. Ancak operasyonun enfeksiyon, yara izi veya sinir hasarı gibi riskleri de bulunuyor. Hastalığın tekrarlama riski de yüksektir.
Tahmin etmek
Ledderhose hastalığının prognozu kişiden kişiye değişmektedir. Hastalık yaşamı tehdit edici olmasa da yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebiliyor. Tam bir iyileşme mümkün değildir, ancak uygun önlemler alınarak semptomlar hafifletilebilir.
Keşif
- 1894 – İlk tanım: Alman cerrah Georg Ledderhose, plantar fibromatozu belgeleyen ve plantar aponevrozdaki tipik nodül oluşumunu tanımlayan ilk kişidir.
- 1950’ler – Dupuytren hastalığıyla bağlantısı: Bilim insanları, Ledderhose hastalığının eldeki Dupuytren kontraktürü ile benzerlikler taşıdığını ve her iki hastalığın da fibromatozis grubuna ait olduğunu fark ettiler.
- 1970’ler – İlk tedavi yaklaşımları: Araştırma ekipleri germe egzersizleri, ortezler ve antiinflamatuar ilaçlar gibi konservatif tedavi seçeneklerini araştırmaya başladı.
- 1983 – Cerrahi tedavide ilerlemeler: Lenf nodlarının cerrahi olarak çıkarılması üzerine yapılan çalışmalar ilk sonuçları vermiş, ancak yüksek bir tekrarlama oranına işaret etmiştir.
- 1990’lar – Radyoterapi: Alman araştırmacılar, hastalığın erken evrelerinde umut vadeden bir seçenek olan yumuşak radyasyonun kullanımını ilk kez denediler.
- 2000’li yıllar – Biyokimyasal çalışmalar: Fibroblastların ve büyüme faktörlerinin rolünü daha iyi anlamak amacıyla fibromatozisin moleküler biyolojik temeli daha yoğun bir şekilde araştırılmaya başlandı.
- 2010’lar – Kolajenaz enjeksiyonları: Kolajenaz enjeksiyonları gibi yeni tedaviler cerrahiye potansiyel bir alternatif olarak araştırılmış ve olumlu sonuçlar göstermiştir.
- 2020’ler – Yenilikçi tedavi yaklaşımları: Odak noktası giderek minimal invaziv tedaviler, kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları ve genetik faktörlere yönelik daha ileri araştırmalara kayıyor.
İleri OKuma
- Ledderhose, G. (1894). “Über Zerreisungen der Plantarfascie.” Archiv für Klinische Chirurgie, 48, 100-115.
- Hueston, J. T. (1961). “Dupuytren’s Contracture.” The British Medical Journal, 2(5258), 1401-1402.
- Thomson, H. G., & Campbell, R. D. (1979). “Plantar Fibromatosis: A Review of the Literature and Case Report.” The Journal of Bone and Joint Surgery. British Volume, 61-B(1), 97-99.
- Wright, C. J., & Muirhead, A. (1983). “Plantar Fibromatosis: Treatment by Fasciectomy.” The Journal of Bone and Joint Surgery. British Volume, 65-B(3), 365-367.
- Heyd, R., et al. (2009). “Radiation Therapy for Early Stages of Morbus Ledderhose: A Retrospective Analysis.” Strahlentherapie und Onkologie, 185(12), 818-823.
- Patel, M. R., & Bassini, L. (2014). “Ledderhose Disease: A Review of Pathology, Diagnosis, and Treatment Options.” The Journal of Foot and Ankle Surgery, 53(6), 769-773.
- Schurrer, M., et al. (2017). “International Patient Survey (Part 2: Ledderhose Disease).” Dupuytren Foundation.
- Sammarco, M. C., & Mangone, P. G. (2018). “Plantar Fibromatosis: Current Concepts.” The Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons, 26(8), 278-285.
- Schneider, M., et al. (2021). “Ledderhose’s Disease: An Up-to-Date Review of a Rare Non-Neoplastic Disorder.” Clinics and Practice, 11(5), 106-112.
- Kirk, I., et al. (2022). “Radiotherapy for Ledderhose Disease: Results of the LedRad-Study.” Radiotherapy and Oncology, 174, 1-6.