Latince: periproctitis
Periproktit ve periproktit apsesi, perirektal veya perianal bölge olarak bilinen rektumu çevreleyen dokuların inflamatuar durumlarını temsil eder. Bu koşullar ciddi rahatsızlıklara neden olabilir ve derhal tedavi edilmezse daha ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Etiyolojiyi, klinik belirtileri, tanıyı ve tedavi seçeneklerini anlamak, etkili tedavi için esastır.
Etiyoloji ve Patogenez
Periproktit, rektumu çevreleyen dokuların iltihaplanmasını ifade eder ve aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir:
- Enfeksiyonlar: Bakteriyel, viral veya mantar enfeksiyonları periproktit gelişimine yol açabilir. Yaygın patojenler arasında Escherichia coli, Staphylococcus aureus ve anaerobik bakteriler bulunur.
- İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları (İBH): Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi durumlar perirektal dokulara yayılan inflamasyona neden olabilir.
- Travma veya Cerrahi İşlemler: Anal veya rektal bölgeye yapılan fiziksel yaralanma veya cerrahi müdahaleler iltihaplanma ve enfeksiyona yol açabilir.
Periproktit apsesi ise rektumu çevreleyen dokulardaki enfeksiyon sonucu oluşan irin topluluğudur. Enfeksiyon, vücudun istilacı patojenlere karşı bağışıklık tepkisi nedeniyle lokalize bir irin toplanmasına neden olduğunda apseler gelişebilir.
Klinik bulgular
Periproktit ve periproktit apsesinin semptomları şunları içerebilir:
- Ağrı ve Hassasiyet: Anal veya rektal bölgede şiddetli ağrı, sıklıkla dışkılama veya oturma sırasında kötüleşir.
- Şişlik ve Kızarıklık: Anüs veya rektum çevresinde gözle görülür şişlik ve kızarıklık.
- Ateş ve Halsizlik: Ateş ve genel olarak kötü hissetme gibi sistemik enfeksiyon belirtileri.
- Akıntı: Özellikle apse durumunda, etkilenen bölgeden irin veya kanlı akıntı.
Teşhis
Teşhis tipik olarak klinik değerlendirme ve görüntüleme çalışmalarının bir kombinasyonunu içerir. Ayrıntılı bir öykü ve fizik muayene çok önemlidir. Enflamasyonun boyutunu değerlendirmek ve apse oluşumunu belirlemek için ultrason veya MRI gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Bazı durumlarda, neden olan patojenleri tanımlamak için tam kan sayımı (CBC) ve kültürleri içeren laboratuvar testleri gerekli olabilir.
Periproktit apsesi bağlamında lenf düğümlerinin Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) ile görüntülenmesi, durumun yönetimi ve anlaşılmasında birçok kritik amaca hizmet eder. MRI, yumuşak dokuların yüksek çözünürlüklü görüntülerini sunan, invaziv olmayan bir görüntüleme yöntemidir; bu, onu özellikle inflamatuar süreçlerin boyutunu değerlendirmek, apseleri tespit etmek ve lenf düğümleri dahil bitişik yapıları değerlendirmek için faydalı kılar. Periproktit apsesi vakalarında lenf düğümlerini görüntülemek için MRI kullanmanın nedenleri şunlardır:
Hastalığın Yaygınlığı ve Şiddetinin Değerlendirilmesi
MRI apselerin boyutunu, yerini ve sayısını ve ayrıca çevredeki doku ve organların tutulumunu doğru bir şekilde gösterebilir. MRI, lenf düğümlerini görüntüleyerek, iltihaplanma sürecinin boyutunun ve bunun lenfadenit veya enfeksiyonun lenfatik kanallar yoluyla yayılması gibi ikincil komplikasyonlara yol açıp açmadığının değerlendirilmesine yardımcı olur.
Apse ve Diğer Kitlelerin Ayrımı
MRI’nin üstün kontrast çözünürlüğü, drenaj gerektirebilecek apseler ile neoplazmlar da dahil olmak üzere diğer yumuşak doku kitleleri türleri arasında ayrım yapılmasını sağlar. Enflamatuar süreçlerden etkilenen lenf düğümleri tipik olarak MRI’da bu farklılaşmaya yardımcı olan farklı özellikler sergiler.
Tedaviye Yanıt ve Komplikasyonların Değerlendirilmesi
Tedavi sonrası MRI, lenf düğümlerindeki apselerin ve inflamasyonun çözümünü değerlendirebilir ve tedavi yöntemlerinin etkinliği hakkında kritik bilgiler sağlayabilir. Ayrıca fistül oluşumu veya enfekte lenf düğümlerinin kalıcılığı gibi daha ileri müdahale gerektirebilecek komplikasyonların belirlenmesine de yardımcı olur.
Cerrahi Planlama Rehberi
Ameliyatın gerekli olduğu durumlarda MRI, lenf düğümlerinin durumu da dahil olmak üzere etkilenen bölgenin ayrıntılı anatomik haritalarını sağlar. Bu bilgi cerrahi planlama için çok önemlidir; ameliyat risklerini en aza indirmeye ve apse drenajının veya hastalıklı dokunun tamamen çıkarılmasının sağlanmasına yardımcı olur.
Altta yatan Nedenlerin ve İlişkili Durumların Tespiti
MRI, lenf nodu tutulumunun yaygın olduğu Crohn hastalığı veya diğer inflamatuar bağırsak hastalığı (IBD) formları gibi periproktit apsesi oluşumuna zemin hazırlayabilecek altta yatan koşulların belirlenmesine yardımcı olabilir. Bu koşulların belirlenmesi, yönetim yaklaşımını ve uzun vadeli tedavi planlamasını önemli ölçüde etkileyebilir.
Tedavi
Periproktit ve periproktit apsesinin tedavisi enfeksiyonun giderilmesine ve inflamasyonun azaltılmasına odaklanır. Tedavi stratejileri şunları içerir:
- Antibiyotikler: Bakteriyel enfeksiyonlarla mücadele etmek için.
- İnsizyon ve Drenaj: İrin ve döküntüleri gidermek için apsenin cerrahi drenajı sıklıkla gereklidir.
- Ağrı Yönetimi: Ağrı ve rahatsızlığı gidermek için analjezikler ve antiinflamatuar ilaçlar.
- Oturma Banyoları: Sıcak oturma banyoları ağrıyı hafifletmeye ve iyileşmeyi hızlandırmaya yardımcı olabilir.
- Cerrahi: Tekrarlayan abse vakalarında veya Crohn hastalığı gibi durumlarla birlikte olduğunda daha kapsamlı cerrahi müdahaleler gerekebilir.
İleri Okuma
- Vasilevsky, C.A., & Gordon, P.H. (1984). The incidence of recurrent abscesses or fistula-in-ano following anorectal suppuration. Diseases of the Colon & Rectum, 27(2), 126-130.
- Sainio, P. (1984). Fistula-in-ano in a defined population. Incidence and epidemiological aspects. Annals of Surgery, 200(4), 477-482.
- Beck, D.E., & Wexner, S.D. (Eds.). (1998). Fundamentals of Anorectal Surgery. McGraw-Hill.
- Beets-Tan, R.G.H., & Beets, G.L. (2004). MRI for assessing and predicting response to neoadjuvant treatment in rectal cancer. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 1(2), 103-111.
- Siddiqui, M.R., Ashrafian, H., Tozer, P., Daulatzai, N., Burling, D., Hart, A., Athanasiou, T., & Phillips, R.K.S. (2012). A diagnostic accuracy meta-analysis of endoanal ultrasound and MRI for perianal fistula assessment. Diseases of the Colon & Rectum, 55(5), 576-585.