Kolaya Çamaşır Suyu Eklenirse Ne Olur?

Muhtemelen, kola ve mentos ile yapılan ve bir hayli eğlenceli görünen deneyi sosyal medya ya da YouTube üzerinden izlemişsinizdir. Tabii ki, kola üzerinde yapılan tek deney bu değil. Bir YouTube kanalında yapılan başka bir deney, mentos-kola deneyi kadar eğlenceli olmasa da, hayli ilginç. Aşağıdaki kısa videoda da açıkça görebileceğiniz gibi; kolaya çamaşır suyu eklendiğinde, kolanın rengi açılıyor ve neredeyse renksiz oluyor. Videoyu izledikten sonra, kola ve çamaşır suyunun karıştırılmasının ardından neden kolanın renginin beyaz ya da renksizolduğunun bilimsel açıklamasına geçebiliriz.

Video Player

00:00
00:05

 

Kola üzerine çamaşır suyu eklendiği zaman, çamaşır suyu(sodyum hipoklorit) oksidasyon adı verilen bir süreçle oksijen atomlarının yaptığı kimyasal bağları kırar. Bu süreç sonrasında, kromoforlar ile bağları kopmuş olan oksijen molekülleri açığa çıkar. Kromoforlar, bir grup atom ve elektrondan oluşur, belirli bir dalga boyundaki ışığıabsorbe ederler veya yansıtırlar. Kromoforlar ışığı absorbe etmeleri veya yansıtmaları sayesinde organik moleküllere renklerini verirler. Çamaşır suyu eklenen koladaki kromofor yapısının değişmesiyle, moleküller görünen ışığı absorbe edemezler. Bu durum da sıvının beyaz ya da renksiz gibi bir görünüme kavuşmasına neden olur.

 


Kanyak: Bilimfili, IFLscience, ”What Happens When Bleach Is Added To Cola?” Retrieved from http://www.iflscience.com/chemistry/what-happens-when-bleach-added-cola

Çamaşır Suyu İçerseniz Ne Olur?

Gece çok susadınız ve mutfağa girdiniz, ışık kapalıydı dolayısıyla çok iyi göremiyordunuz. Aniden mutfak tezgahının üzerinde bir su şişesi gördünüz, içi doluydu. Uyku sersemliğinin de vermiş olduğu kararsızlıkla bir anda bu şişenin içerisindeki sıvıyı içtiniz. Fakat, hata yaptınızı anladığınızda artık iş işten geçmişti. İçtiğiniz sıvı, pet şişe içerisindeki çamaşır suyuydu. Peki bundan sonra ne olacak?

Öncelikle, eğer ‘’google’’ aramasıyla bu yazıya geldiyseniz ve gerçekten de isteyerek ya da istemeyerek çamaşır suyu içtiyseniz hemen yazıyı okumayı burada bırakıp 112’yi arayın ya da en yakın sağlık kuruluşuna gidin!

Gerekli uyarımızı yaptıktan sonra, ilk olarak çamaşır suyunun etkisinden bahsetmeden içeriğinin ne olduğuna bir göz atalım. Çamaşır suyu içerisindeki aktif içerik tuz temelli kimyasal bir bileşik olan sodyum hipoklorid’dir. Bu bileşik su ile seyreltildiğinde neredeyse tamamen berrak bir sıvıdır. Bu sıvı ile fungi, bakteri ve virüsleri öldürebilirsiniz. Fakat, sodyum hipoklorid aynı zamanda aşındırıcı bir maddedir yani insan dokularını yok edebilir.

Mutfak senaryosuna geri dönelim, bir ağız dolusu çamaşır suyunu içtiğinizde endişelenmeli misiniz? Merak etmeyin iyi olacaksınız. Evlerde kullanılan çamaşır sularının neredeyse tamamı oldukça düşük derişimlerde sodyum hipoklorid içerir- yaklaşık yüzde 3’den yüzde 6’ya kadar. Bu oranlar tabii ki çamaşır suyunun tadına bakılmasının hiçbir zarar vermeyeceğini garanti etmez o yüzden denemeye kalkışmayın. Fakat, ortalama yetişkin bir birey az miktarlarda çamaşır suyu içtiğinde olacak şey karın ağrısından fazlası değildir.

Bir insanın yüzde derişimi çift haneli olan çamaşır suyunu içmesi durumuna da bir göz atalım. Eğer bu kişi siz olursanız, kısa yoldan cevap verelim: Acılar dünyasına hoş geldiniz!  Belirtiler oldukça geniş bir skalada insana acı çektirebilir; mide ve yemek borusunda şiddetli yanma, kusma, ağızda ve gırtlakta acı ve tahriş, ayrıca ilk birkaç saat içerisinde şok geçirme ihtimali. Eğer bu belirtiler hemen tedavi edilmezse de, sindirim sisteminde ve diğer iç organlarda kalıcı hasarlar. Ayrıca, ne kadar içildiğine bağlı olarak, ölüm!

Uzun süreli hasarlar bırakması ve ölümler nadir görülse de çamaşır suyu içildiği her durumda acil müdahale oldukça önemlidir. Kusmadan ve baygınlık geçirmeden hemen önce yaklaşık 250 ml su ya da süt içmek ilk müdahale olabilir. Su ya da süt yardımıyla seyreltmiş çamaşır suyunun zararları azaltılmış olmuş. Ayrıca, çamaşır suyu içtikten sonra kendi kendinizi kusturmayın. Çünkü, tedavi aşamasına geçildikten sonra endoskopi ve mide yıkamaya gerek duyulabilir.

Kazara çamaşır suyu tüketmenin yanında ilginç bir bilgiyi de paylaşalım. Bazı durumda çamaşır suyunun içilmesi de önerilebiliyor. Örneğin, doğal felaketlerde ya da suyun gerçekten içmek için güvenli olduğuna inanmadığınız bazı durumlarda, bir çay kaşığının 4’de biri ya da 5’de biri kadar kokusuz çamaşır suyunu bir galon yani 3.78 litre suya karıştırıp suyu tüketmek için güvenli bir hale getirebilirsiniz.

 


 

Kaynaklar: bilimfili

•Agency for Toxic Substances & Disease Registry. “Toxic Substances Portal: Calcium Hypocholorite/Sodium Hypochlorite.” Oct. 21, 2014. (April 9, 2015) http://www.atsdr.cdc.gov/MMG/MMG.asp?id=927&tid=192

•Centers for Disease Control and Prevention. “Make Water Safe.” (April 9, 2015) http://www.cdc.gov/healthywater/pdf/emergency/09_202278-B_Make_Water_Safe_Flyer_508.pdf

•MedlinePlus. “Gastric Suction.” Dec. 8, 2012. (April 9, 2015) http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/003882.htm

•MedlinePlus. “Sodium hypochlorite poisoning.” Feb. 1, 2013. (April 9, 2015) http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002488.htm