Kantaron Bitkisi (Centaurium erythraea):

“Centaury” ismi Yunan mitolojik yaratığı Centaur’dan türetilmiştir. Efsaneye göre, Centaur Chiron bitkinin tıbbi özelliklerini keşfetmiş ve yaraları iyileştirmek için kullanmıştır. Tür adı olan “erythraea” ise Yunanca kırmızı anlamına gelen “erythros” kelimesinden türetilmiştir ve bitkinin kırmızımsı çiçeklerine atıfta bulunur.

Tarihçe:

Kantaron yüzyıllardır çeşitli kültürlerde geleneksel tıpta kullanılmaktadır. Bitki, onu çeşitli rahatsızlıkları tedavi etmek için kullanan eski Yunanlılar ve Romalılar tarafından biliniyordu. Ayrıca geleneksel Avrupa ve Kuzey Afrika tıbbında da kullanılmıştır. Kantaron, Dioscorides ve Yaşlı Pliny’nin eserleri gibi birçok tarihi bitkisel metinde yer almıştır.

Kimyasal yapısı ve işlevi (eserleri):

Kantaron bitkisi flavonoidler, alkaloidler, iridoitler ve fenolik asitler dahil olmak üzere çeşitli biyoaktif bileşikler içerir. Temel aktif bileşenlerden bazıları gentiopicrin, swertiamarin ve isoorientin’dir. Bu bileşiklerin bitkinin anti-enflamatuar, antioksidan, antimikrobiyal ve hepatoprotektif özellikleri de dahil olmak üzere farmakolojik aktivitelerine katkıda bulunduğuna inanılmaktadır.

Endikasyonları:

Kantaron bitkisi, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli tıbbi amaçlar için kullanılmıştır:

Sindirim bozuklukları: Geleneksel olarak hazımsızlık, şişkinlik ve iştah kaybını tedavi etmek için kullanılır.
Karaciğer ve safra kesesi rahatsızlıkları: Kantaron otunun karaciğer ve safra kesesi fonksiyonlarını iyileştirdiğine inanılır ve sarılık, hepatit ve safra kesesi taşlarının tedavisinde yardımcı olabilir.
Cilt rahatsızlıkları: Küçük cilt tahrişlerini, yaraları ve iltihaplanmaları tedavi etmek için topikal olarak kullanılmıştır.
Ateş ve enfeksiyonlar: Kantaron otunun antimikrobiyal özelliklere sahip olduğu düşünülmektedir ve ateş ve enfeksiyonları tedavi etmek için kullanılmıştır.

Kontrendikasyonlar:

Kantaron bitkisinin kullanımı için belirli bir kontrendikasyon yoktur. Bununla birlikte, bitkiye veya bileşenlerine karşı bilinen alerjisi veya aşırı duyarlılığı olan kişiler kullanımından kaçınmalıdır. Hamile ve emziren kadınlar, kantaron kullanmadan önce bir sağlık uzmanına danışmalıdır, çünkü bu dönemlerde güvenliği hakkında sınırlı bilgi vardır.

Etkileşimler:

Kantaron bitkisi ile potansiyel ilaç etkileşimleri hakkında sınırlı bilgi vardır. Bununla birlikte, karaciğer fonksiyonu üzerindeki olası etkileri nedeniyle, karaciğer tarafından metabolize edilen ilaçlarla etkileşime girebilir. Reçeteli ilaçlar veya diğer bitkisel takviyeler alan hastalar kantaron kullanmadan önce bir sağlık uzmanına danışmalıdır.

Yan etkileri:

Kantaron, ölçülü ve belirtildiği şekilde kullanıldığında genellikle güvenli kabul edilir. Bununla birlikte, bazı kişiler topikal olarak uygulandığında mide rahatsızlığı, mide bulantısı veya cilt tahrişi gibi hafif yan etkiler yaşayabilir. Şiddetli veya kalıcı yan etkilerin görülmesi durumunda, kullanımın bırakılması ve bir sağlık uzmanına danışılması tavsiye edilir.

Sonuç olarak, kantaron bitkisi geleneksel tıpta uzun bir kullanım geçmişine sahiptir ve çeşitli biyoaktif bileşikleri, bir dizi sağlık koşulunun tedavisinde faydalı olabilecek farmakolojik aktiviteler göstermiştir. Bununla birlikte, güvenliğini ve etkinliğini tam olarak belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Özellikle önceden mevcut sağlık sorunları olan veya başka ilaçlar alan bireyler için kantaron kullanmadan önce bir sağlık uzmanına danışmak önemlidir.

Click here to display content from YouTube.
Learn more in YouTube’s privacy policy.

Always display content from YouTube

1 Tanım ve Genel Bakış

Heteronim hemianopsi, optik kiazmanın karşılıklı (nazal-temporal) liflerinin seçici hasarına bağlı olarak her iki gözde görme alanının zıt yarılarında (ya iki nazal ya da iki temporal) meydana gelen, vertikal midline’a saygılı bilateral kısmi görme kaybıdır. En sık bitemporal tipte görülür; binazal formu son derece enderdir. (NCBI, Review of Optometry)

2 Sınıflandırma

Alt tip	Etkilenen alan	Klinik ipuçları	Tipik lezyon düzeyi
Bitemporal hemianopsi	Her iki gözün temporal yarısı	“Tünel görüşü”, derinlik algısı kaybı	Midline’dan alttan/superior-anterior sıkıştırmalı kiazmatik kitleler (hipofiz adenomları, kraniyofarenjiyom)(NCBI)
Binazal hemianopsi	Her iki gözün nazal yarısı	Periferik “köşe” algısında bozulma	Bilateral retina/optik sinir hastalıkları (glokom, drusen) veya nadiren bilateral ICA anevrizmaları, fonksiyonel kayıplar(journal.opted.org, Lippincott)

3 Epidemiyoloji

Bitemporal hemianopsi, tüm hemianopsilerin yaklaşık %5-10’unu oluşturur; optik kiazma kitlelerinin en erken oftalmik bulgusudur.
Binazal hemianopsi prevalansı < %1; yayınlanmış olgular sıklıkla yanlış-pozitif perimetri veya fonksiyonel görme kaybı ile ilişkilidir. (journal.opted.org, Lippincott)

4 Etiyoloji ve Risk Faktörleri

Lezyon grubu	Örnek patolojiler	Notlar
Neoplastik	Hipofiz adenomu, kraniyofarenjiyom, meningiom	Çapraz nazal liflerde selektif bası → bitemporal kayıp
Vasküler	ICA anevrizması (suprakiazmatik veya parasellar), bilateral ICA anevrizması → binazal	Akut veya subakut başlangıç
Travmatik	Kafa tabanı kırıkları → travmatik kiazmal sendrom	Görme kaybı genellikle ani ve tamdır
Demyelinizan-inflamatuvar	Sarkoidoz, optik nöromiyelit (NMO), idiyopatik optik kiazmit	Düzensiz, bazen reversibl kusur
Oktal/retinal	Gelişmiş glokom, optik disk druseni → nazal lif hasarı	Binazal “pseudobianopsi”
(Review of Optometry, Cureus, SciELO Brasil)

5 Patofizyoloji

Optik kiazmada retinanın nazal yarılarından (her bir gözün temporal görme alanını temsil eder) gelen lifler çapraz yapar. Bu liflerin orta hatta kompresyonu bitemporal kayba neden olur. Bilateral retinayı/optik siniri etkileyen patolojiler nazal görme alanını ortadan kaldırabilir. Lif kontinuitesinin kısmi korunumu, kusurun alt-üst yarılarda (ör. alt bitemporal) başlamasına yol açabilir. (NCBI, Review of Optometry)

6 Klinik Bulgular

Semptomlar:
- Periferik görme daralması (bitemporal); köşe farkındalığında azalma (binazal)
- Fotopsiler veya bulanık görme (kiazmal kitlede suprasellar yayılım)
- Baş ağrısı, hormonal dengesizlik (hipofiz lezyonları)
İşaretler:
- Otomatik perimetride vertikal midline’a tam saygılı VF defekti
- Pupiller ışık refleksinde afferent defekt genelde yoktur (kiazma merkezi lezyonları)
- Fundus normal; ileri olgularda optik atrofi

7 Tanısal Yaklaşım

Basamak	Yöntem	Klinik değeri
Görme alanı analizi	Humphrey 24-2, 30-2; Goldmann kinetik	Defektin deseni ve yaygınlığı
Göz muayenesi	Görme keskinliği, renk, pupil, fundus OCT	Retinal/optik sinir kaynaklı mı?
Nörogörüntüleme	Kontrastlı MRI sellar-parasellar; BT kafa tabanı	Kitle kompresyonu, anevrizma, travma
Endokrin panel	Prolaktin, ACTH, GH vb.	Hipofiz adenomunun sistemik etkisi
Diğer	Görsel uyarılmış potansiyeller	Fonksiyonel vs organik ayrımı
(journal.opted.org, PubMed)

8 Ayırıcı Tanı

Homonom hemianopsi (post-kiazmatik lezyon)
Junctional skotom (Wilbrand dizisi)
Fonksiyonel görme kaybı (konversiyon)
Artefakt (yanlış perimetri talimatı, yüksek kapak) (journal.opted.org, Lippincott)

9 Tedavi Stratejileri

Nedene Yönelik
- Cerrahi: Transsfenoidal hipofizektomi, kraniyofarenjiyom rezeksiyonu, anevrizma klipleme; çoğu olguda VF defekti postoperatif stabilise olur veya kısmen geriler.
- Radyoterapi/Stereotaktik RT: Rezeksiyona uygun olmayan kitlelerde.
- Medikal: Dopamin agonistleri (prolaktinomada), kortikosteroid (inflamatuvar kiazmit).
Görsel Rehabilitasyon
- Prizma Segmentleri: Fresnel veya yüksek indeks prizmatik lenslerle periferik alan kaydırma; randomize çalışmalarda yaşam kalitesini artırır. (PubMed, Oxford Academic)
- Göz hareketi eğitimi & telafi stratejileri
- Sürüş ve iş güvenliği konsültasyonu

10 Prognoz ve İzlem

Kiazmal tümörlerde zamanında cerrahi ile ilk 3 ayda görme alanında %50’ye varan iyileşme olasıdır.
Binazal hemianopsi çoğu kez altta yatan retina/optik sinir patolojisi nedeniyle prognozu sınırlıdır.
Görme alanı stabilitesi için 6-12 ayda bir perimetri, endokrin takip, görüntüleme tekrarı önerilir.

11 Gelecek Yönelimler

Adaptif gerçeklik (AR) cihazları: Temporal alan proyeksiyonu ile çevresel farkındalığı artırma.
Oktrode-destekli görsel korteks stimülasyonu: Eksperimental fazda olup kiazmatik lezyonlarda kesilmiş liflerin bypass edilmeye çalışılması.
Yapay zekâ tabanlı perimetri: Ev ortamında VF izlemi ve erken rekürens saptaması.

Keşif

İleri Okuma

Kalloniatis M, Johnston A W. (2010). “Chiasmal lesions: pituitary tumours and beyond.” Clinical & Experimental Optometry, 93 (2): 110-115.
O’Neill E C, Connell P P, O’Connor J C, Brady J, Reid I, Logan P. (2011). “Prism therapy and visual rehabilitation in homonymous visual field loss.” Optometry & Vision Science, 88 (2): 263-268.
Peli E, Satgunam P. (2014). “Bitemporal hemianopia; its unique binocular complexities and a novel remedy.” Ophthalmic & Physiological Optics, 34 (2): 233-242.
Tsokolas G, Khan H, Tyradellis S, George J, Lawden M. (2020). “Binasal congruous hemianopia secondary to functional visual loss: A case report.” Medicine, 99 (27): e20754.
Borgman C J. (2022). “Binasal Hemianopia: An Observational Teaching Case Report and Review of a Rare Visual Field Defect.” Optometric Education, 48 (1).
Yoshihara M K, Lui F. (2023). Neuroanatomy, Bitemporal Hemianopsia. StatPearls Publishing.
Lee A G, Karowadia K M, Ziari M, et al. (2023). Compressive Visual Field Defects. EyeWiki.
Kalloniatis M, Wang H, Patel N, Phu J. (2025). “Visual Field Loss and Lesions Along the Visual Pathway.” Review of Optometry, Feb 15 2025.