gri madde - Tıpacı

20. Haziran 2016

Tip 2 Diyabet, Ergenlerin Beyinlerindeki Gri Madde Hacmini Değiştiriyor Olabilir

Tip 2 diyabeti olan ergenlik çağındaki bireylerin beyinlerindeki toplam gri madde hacmi ve duyma, hafıza, duygular, konuşma, karar verme ve kendini kontrol etmede gri maddenin dahil olduğu bölgelerde ciddi değişimler meydana geliyor olabilir.

Cincinnati Children’s Hospital Medical Center’dan araştırmacıların keşfine göre; tip 2 diyabetli ergenlik çağındaki bireylerin beyinlerindeki 6 bölgede daha az miktarda ve 3 bölgede de kayda değer miktarda fazla gri madde bulunuyor. Ayrıca araştırmacılara göre; beyindeki daha az gri madde hacmi ile alışılmadık kelimelerin telaffuzundaki problemler arasında bağlantı var.

Araştırmacılardan Amy Sanghavi Shah:

‘’Daha önceki araştırmalarda; tip 2 diyabetli gençlerin beyin yapılarında değişiklikler olduğu ve yaşıtlarına göre daha az bilişsel fonksiyon skorları elde edebildikleri öne sürülüyordu. Fakat şimdiye kadar toplam ve bölümsel beyin hacmi, geniş kapsamlı değerlendirilmemişti. Ayrıca bu çalışmada elde ettiğimiz bulgularla, daha önceki çalışmalarda öne sürülen daha düşük bilişsel skorlara bir açıklama getirilmesi için araştırma yürütüyoruz.’’

Bilim insanları yaptıkları bu araştırma kapsamında aynı yaştan, cinsiyetten ve ırktan 20 adet tip 2 diyabetli ergenlik çağındaki birey ile 20 adet tip 2 diyabeti olmayan ergenlik çağındaki birey üzerinde çalışmalar yürüttüler. Araştırmacılar bütün katılımcıların beyinlerinin yüksek çözünürlüklü MRI’larını incelediler. Ayrıca hiçbir katılımcının nörolojik,psikolojik rahatsızlığı ya da daha önceden alınmış ve anormallik gözlemlenen MRI’ları bulunmuyordu.

Araştırmacılardan Dr. Jacob Redel’e göre; bulgular, neden sonuç ilişkisi ortaya koymak amacı taşımıyor. Çünkü araştırmada gözlemlenen değişimlerin, doğrudan diyabetin sonucu olduğunu henüz bilmiyoruz ama uzun süredir tip 2 diyabeti olan yetişkinlerin beyin hacimlerindeki farklılıklarını, beyin damarlarındaki değişimleri ve bilişsel yeteneklerindeki azalmayı gösteren araştırmalar da mevcut. Fakat bu araştırmanın bulguları, gelecekteki muhtemel problemlerden kaçınmak için ergenlik çağında tip 2 diyabet önleme çalışmalarının başlamasının önemine vurgu yapıyor.

Kaynak:

Bilimfili,
Cincinnati Children’s Hospital Medical Center. (2016, June 14). Scientists detect gray matter changes in brains of teenagers with type 2 diabetes. ScienceDaily. Retrieved June 19, 2016 from www.sciencedaily.com/releases/2016/06/160614121233.htm
ADA 2016 14 june

19. Şubat 2016

Kulak Çınlamasına Neyin Sebep Olduğuna Dair İlerleme Kaydedildi

Bilim insanları yıllardır kulak çınlamasına (kulakta sürekli bir “zil” sesi) sebep olan şeyin ne olduğunu ve bu durumu nasıl tedavi edebileceklerinin yollarını arıyorlardı. Fakat yeni yapılan bir çalışma, vücudun başka bir yerinde kronik bir ağrıyla uyumlu bir ilişkiyi saptayarak bu soruna dair bir açıklama getiriyor olabilir.

Amerika’daki Georgetown University’den araştırmacılar; hem kulak çınlaması hem de kronik ağrıdan muzdarip hastaların acıya cevap oluşturmada zorluklar yaşadıklarını keşfettiler. Bu cevap yalnızca; gürültü ve ağrının beyin tarafından düzgün bir şekilde işlenemediğinde devam ediyor, tıpkı bozuk bir elektrik devresinde şalterin atması gibi. Kronik ağrı hastalarının durumundaki gibi, hastalar o ağrı artık olmasa bile “fantom ağrılar” hissedebilirler, kulak çınlamasına sahip insanlar da aslında bir ses olmasa da iç kulaklarında çınlama sesi duyarlar.

Beyindeki gri madde miktarı üzerine yapılan çalışmaların ardından, araştırma ekibi mevcut bölgelerdeki (bu bölgeler “bilgi akışını düzenleyen” alanlar olarak isimlendirilir) bu madde miktarındaki eksikliğin hem kulak çınlamasına hem de kronik ağrıya sebep olduğu bulgusuna ulaştılar. Bu süreç; enerjimiz, duygu durum halimiz ve depresyon durumlarıyla ilişkili olduğu bilinen dopamin ve serotonin hormon seviyelerinden etkileniyor.

Araştırma ekibinden Josef Rauschecker:

“Bu bölgeler, içeriden ya da dışarıdan gelen duyusal uyaranların duyusal değerini belirleyen algısal duyum için merkezi bilgi akışını düzenleyen bir sistem gibi davranırlar ve bilginin beyindeki akışını düzenler. Bu sistemde sorun çıktığında kulak çınlaması ve kronik ağrı oluşur” diyor.

Bir başka deyişle, kronik ağrı ve kulak içerisinde zil çalmasıyla ilişkili hisler, beyne aynı sinirsel “kapıdan” geçerek geliyor. Bu keşif de tıbbi alandaki bilim insanlarının bu soruna dair bir tedavi geliştirebileceklerine işaret ediyor.

Araştırmacılar; bilgi akışını düzenleyen bu bölgelerdeki zararın, beyindeki bilgi akışını etkileyebileceğini ve kısır bir döngü (kulaktan gitmeyen bir çınlama gibi) oluşturabileceğini söylüyorlar. Öte yandan, araştırmacılar; sorunun çözümüne dair cevaplanması gereken çok daha fazla soru olduğunu kabul ediyorlar, ancak görünen o ki; kulak çınlamasından muzdarip insanlar için tünelin sonunda en azından bir ışık beliriyor.

Araştırma Referansı:

Bilimfili,
Josef P. Rauscheckercorrespondenceemail, Elisabeth S. May, Audrey Maudoux, Markus Ploner Frontostriatal Gating of Tinnitus and Chronic Pain Cell Volume 19, Issue 10, p567–578, October 2015 DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.tics.2015.08.002

14. Şubat 2016

Gençlerde ve Yaşlılarda Beyin Dalgaları Farklılık Gösteriyor

Bilişsel psikologlar yaşlanan beyinlerin veya daha uygun biçimde yaşlı insanların beyinlerinin, gençlere göre farklı şekilde işlediğine dair yeni bulgular elde etti. Hafızaya dayalı bir testte bu farkı gözlemleyen bilimciler, yaşa bağlı bilişsel performans azalmasına ve tedavisine yönelik çıkarımlar yapılabileceğini belirtiyor.

Ocak ayında Neurobiology of Learning and Memory‘de yayımlanan çalışma Rotman Research Institute tarafından yürütüldü ve araştırmada hafıza taskı gerçekleştiren genç ve yaşlı beyinlerinin farklı beyin dalgası paternleri gösterdiği gözlemlendi.

Beyinlerimizi vücudumuzdaki diğer organlar gibi yaşlandıkça değiştiği, bir miktar işlev bozukluğu yaşadığı bilinse de, yaşlılıkta da eski anıları tekrar nasıl hatırladığımız veya yeni anıları nasıl oluşturduğumuz konusu gizemini korumaya devam ediyor. Araştırmanın bulguları beyin aktivitesi açısından jenerasyonlar arası farkı direkt bir biçiminde ortaya çıkarması bakımından tek olma özelliği taşıyor. Bu temel farklılıkları şema halinde inceledikçe, bilimciler kognitif yetenek azalması problemlerini teşhis, öngörme ve tedavi için yeni yollar keşfedebilecekler.

Bulgular; beynin ;hipokampus da dahil olmak üzere öğrenme ve hafıza ile ilgili olan; çok kilit bölgelerindeki ritmik aktivitenin yaşlılık ile değiştiğini ve yaş ilerledikçe dereceli biçimde bu değişimin artış gösterdiğini açığa çıkarıyor. (Bu beyin bölgelerine beyin kabuğu -korteks- ve neokorteks de dahil)

Beynin anatomisini ve yapısal oluşumunu ölçümleyen MRI ile beynin elektrik aktivitesi ile oluşan manyetik alanı ölçen manyetoensefalografi (MEG) teknikleri kullanılan çalışmada 24.8 yaş ortalamasına sahip genç grup ile 65.9 yaş ortalamasına sahip yaşlı grup arasındaki potansiyel ‘yaşa-bağlı’ farklılıklar incelendi.

Beynimiz elektriksel sinyalleri iletişim yöntemi olarak kullanan 100 milyar nörondan -sinir hücresi-nden oluşmuştur. Sinyaller bir hücreden diğerine geçerken frekans olarak gözlemlenen ritmik düzenler ortaya çıkarırlar ve biz de bu oluşumu ‘beyin dalgaları’ olarak biliriz.

Geçmiş çalışmalarda daha yavaş hızda hareket eden beyin dalgalarının hafıza işlevi için ve görece hızlı dalgaların ise dikkat ögesi için önem arz ettiği tespit edilmişti. Bugüne kadar birçok çalışmada hafıza işlemleme ve hatırlama süreçlerinin beyin dalgaları incelenmiş olmasına karşılık genç ve yetişkinlerde bu noktadaki farklılıklar detaylı biçimde araştırılmamıştı.

Grup içi (gençler ve yaşlılar) hafıza görevi başarısı çok ciddi farklılıklar göstermese de, genç yetişkinlerin grubunda hafıza tutarlılıklarının göstergesi olarak teta (yavaş beyin dalgaları) yoğunluğu gözlemlendi. Buna karşılık yaşlılarda -gençlerde gözlemlenmeyen- alfa titreşimi (görece daha hızlı beyin dalgaları) yoğunluğu gözlemlendi.

Gruplar arasında da hafıza başarıları arasında gözle görülür farklar olmamasına rağmen, ortaya çıkan beyin dalgaları görüngüleri birbirinden büyük ölçüde farklıydı. MRI görüntüleri ile yapısal farklılıkların da minimum düzeyde olduğunun gözlemlenmesi, beyin dalgaları aracılığıyla genç ve yetişkin beyinlerinde aktivite paternlerinin biribirinden hatırı sayılır biçimde farklı olduğu sonucunu ortaya çıkardı.

Kaynak :

Bilimfili,
Renante Rondina, Rosanna K. Olsen, Douglas A. McQuiggan, Zainab Fatima, Lingqian Li, Esther Oziel, Jed A. Meltzer, Jennifer D. Ryan. Age-related changes to oscillatory dynamics in hippocampal and neocortical networks. Neurobiology of Learning and Memory, 2015; DOI: 10.1016/j.nlm.2015.11.017