Etiket: Hemostatik Ajan

yapı ve özellikler

Kimyasal olarak aminoetilsikloheksankarboksilik asit olarak bilinen traneksamik asit, lizin amino asidinin sentetik bir türevidir. Yapısal olarak C8H15NO2 moleküler formülü ve 157,2 g/mol moleküler ağırlığı ile tanımlanan traneksamik asit, suda yüksek çözünürlüğe sahip beyaz, kristalimsi bir toz olarak tanımlanır.

“Traneksamik asit” terimi, 4-(aminometil)sikloheksan-1-karboksilik asidin trans türevi olan kimyasal yapısından türemiştir. Traneksamik asidin gelişimi, Japon araştırmacılar Okamoto ve Okamoto tarafından güçlü bir antifibrinolitik ajan olarak ilk kez sentezlendiği ve araştırıldığı 1960’lara kadar uzanmaktadır. 1966 yılında Japonya’da tıbbi kullanım için onaylanan bu ilaç, 1986 yılında Cyklokapron® markası altında enjekte edilebilir form olarak Amerika Birleşik Devletleri’nde piyasaya sürülmesiyle daha sonra diğer bölgelerde de onay almıştır. Film kaplı ve efervesan tabletler de dahil olmak üzere oral formülasyonlar, kanamayı kontrol etmek için çeşitli tıbbi durumlarda kullanılmıştır.

Farmakolojik Etki

Traneksamik asit, plazminojen molekülleri üzerindeki lizin bağlama bölgelerine geri dönüşümlü olarak bağlanarak, plazminojen aktivatörlerini inhibe ederek ve fibrin pıhtılarının oluşumunu stabilize ederek öncelikle bir antifibrinolitik görevi görür. Bu mekanizma, cerrahi prosedürler sırasında veya ağır adet kanaması ve kalıtsal anjiyoödem gibi durumlarda aşırı kanamanın azaltılmasında çok önemlidir.

Oral olarak uygulanan traneksamik asit, birçok klinik ortamda kullanılır. Başlıca endikasyonları arasında ağır adet kanamalarının tedavisi, hemofili hastalarında kanamanın yönetimi ve kan kaybını azaltmaya yönelik diş ve cerrahi prosedürlerde tedavi rejiminin bir parçası olarak yer alır. Olağan dozaj günde iki ila üç kez olup, hastanın toleransına ve klinik değerlendirmeye göre yemekle birlikte veya yemeksiz alınabilir.

Onaylanmış Endikasyonlar:

• Menoraji: Traneksamik asit genellikle ağır adet kanamasını tedavi etmek için reçete edilir.

Doz: Günde üç kez ağızdan 1.300 mg.
Süresi: Yalnızca adet döneminde, genellikle 4-5 güne kadar alınır.

• Cerrahi Kan Kaybı: Diş veya cerrahi işlem geçiren hastalarda kanamayı önlemek ve azaltmak için kullanılır.

Doz: Ameliyatın türüne göre değişir; tipik olarak ameliyattan önce intravenöz olarak 10-15 mg/kg vücut ağırlığı uygulanır.
Süre: Ameliyat sonrası 8 saate kadar veya klinik değerlendirmeye göre ihtiyaç duyuldukça devam edilebilir.

• Kalıtsal Anjiyoödem: İlaç, bu genetik bozukluğun neden olduğu şişlik ataklarının yönetilmesine yardımcı olur.

Doz: Dozaj büyük ölçüde değişebilir; genellikle günde iki ila üç kez 1.000 mg.
Süre: Epizodların sıklığına ve şiddetine bağlı olarak epizodlar sırasında veya önleyici tedbir olarak kullanılır.

Etiket Dışı Kullanımlar:

• Travma: Traneksamik asit, travma hastalarında, özellikle akut şiddetli travma vakalarında kanamayı azaltmak için endikasyon dışı kullanılır.

Doz: Tipik olarak, intravenöz olarak uygulanan 1 g’lık bir yükleme dozunun ardından 8 saat boyunca 1 g’lık bir infüzyon uygulanır.
Süresi: Travmadan sonra mümkün olan en kısa sürede verilir ve genellikle yaralanmadan sonraki ilk 3 saatle sınırlıdır.

• Epistaksis (Burun Kanamaları): Tekrarlayan veya ciddi burun kanamalarının tedavisinde kullanılabilir.

Doz: Menorajiye benzer oral dozlar veya traneksamik asitle ıslatılmış tamponların lokal uygulaması.
Süre: Bölüm sırasında ve sonrasında kısa bir süre kullanılır.

• Doğum Sonrası Kanama: Bu endikasyon için evrensel olarak onaylanmamış olmasına rağmen, traneksamik asit doğumdan sonra kanamayı tedavi etmek için giderek daha fazla kullanılmaktadır.

Doz: İntravenöz olarak 1 g, 30 dakika sonra kanama devam ederse bir kez daha tekrarlanır.
Süresi: Doğum sonu kanamanın akut döneminde uygulanır.

• İntrakraniyal Kanama: Kanıtlar karışık olmasına rağmen bazı klinisyenler bunu beyindeki kanamayı yönetmek için endikasyon dışı kullanıyor.
• Diş Hekimliği: Özellikle kanama bozukluğu olan hastalarda diş çekimleri sırasında kanamayı kontrol altına almak için kullanılır.

Doz: Ağız yoluyla 10 mg/kg, genellikle diş çekimi prosedürlerinden önce verilir.
Süresi: Dozun devamı kanama riskine bağlı olarak işlem sonrasında değişiklik gösterebilir.

Traneksamik asitle ilişkili yaygın yan etkiler arasında mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı, baş dönmesi ve baş ağrıları bulunur. Bu etkiler genellikle hafif ila orta şiddette ve geçicidir. Ancak hastaların alerjik reaksiyon belirtileri veya daha ciddi sağlık sorunları açısından takip etmeleri önerilir.

Traneksamik asit (C8H15NO2, Mr = 157.2 g/mol), suda kolayca çözünen beyaz, kristal bir tozdur. Bir aminoetilsikloheksankarboksilik asit ve amino asit lizinin sentetik bir türevidir.

1962 – Keşif:

• Traneksamik asit ilk olarak 1962 yılında Japon araştırmacılar Shosuke ve Utako Okamoto tarafından sentezlenmiştir. İlacı, daha güçlü antifibrinolitik özellikler hedefleyerek aminokaproik asit üzerinde bir iyileştirme olarak geliştirdiler.

Kullanım Onayı:

• Başlangıçta Japonya’da kullanılmış ve sonraki birkaç on yıl içinde çeşitli ülkelerde onay almıştır. Birincil tıbbi uygulaması cerrahi ve travma ortamlarında aşırı kanamayı önlemekti.

1990’lar – Genişletilmiş Kullanım Alanları:

• Traneksamik asit, ağır adet kanamalarının tedavisi ve ortopedik ameliyatlar sırasında kan kaybının azaltılması gibi diğer durumlar için de kullanılmaya başlandı. Travma hastalarında kanamanın önlenmesinde de yararlı olduğu bulunmuştur.

2009 – CRASH-2 Denemesi:

• Dönüm noktası niteliğindeki bir klinik çalışma olan CRASH-2 çalışması, traneksamik asidin travma hastalarında kanamadan kaynaklanan ölüm riskini önemli ölçüde azalttığını göstermiştir. Bu çalışma, acil tıpta kullanımının genişletilmesinde çok önemli bir rol oynamıştır.

DSÖ Temel İlaçlar Listesi:

• Traneksamik asit, çeşitli kanama bozukluklarının tedavisindeki önemi kabul edilerek Dünya Sağlık Örgütü’nün Temel İlaçlar Listesi’ne eklendi.

Günümüz Uygulamaları:

• Traneksamik asit, ağır adet kanamalarını yönetmek, doğum sonrası kanamayı azaltmak (doğum sonrası kanama) ve diş ve kalp prosedürleri de dahil olmak üzere ameliyatlar sırasında kan kaybını en aza indirmek için yaygın olarak kullanılmaktadırüü.

1. Okamoto, S., & Okamoto, U. (1962). “An Antifibrinolytic Amino Acid: 4-(Aminomethyl)cyclohexanecarboxylic acid“, Keio J Med, 11, 105-115.
2. Ducloy-Bouthors, A.-S. et al. (2011). “Tranexamic acid for the prevention of blood loss after vaginal delivery“, New England Journal of Medicine, 365(6), 50-60.
3. Roberts, I., et al. (2011). “Effect of tranexamic acid on survival, vascular occlusive events, and blood transfusion in trauma patients with significant haemorrhage (CRASH-2): a randomised, placebo-controlled trial“, The Lancet, 376(9734), 23-32.
4. McCormack, P. L. (2012). “Tranexamic acid: a review of its use in the treatment of hyperfibrinolysis“, Drugs, 72(5), 585-617.
5. Lethaby, A., et al. (2013). “Antifibrinolytics for heavy menstrual bleeding”, Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 4. Art. No.: CD000249.
6. WOMAN Trial Collaborators. (2017). “Effect of early tranexamic acid administration on mortality, hysterectomy, and other morbidities in women with post-partum haemorrhage (WOMAN): an international, randomised, double-blind, placebo-controlled trial“, The Lancet, 389(10084), 2105-2116.
7. Tranexamic acid. (n.d.). Wikipedia. Retrieved from Wikipedia​(Wikipedia).
8. Tranexamic Acid (Oral Route). (2024). Mayo Clinic. Retrieved from Mayo Clinic​(Mayo Clinic).
9. Tranexamic Acid Uses and Effects. (n.d.). NHS. Retrieved from NHS​(nhs.uk).