Beyinsapı

Truncus Cerebri (Truncus Encephali / Beyin Sapı / Beyin Gövdesi)

I. Tanım, Terminoloji ve Genel Konum

Truncus cerebri —aynı zamanda truncus encephali, truncus cerebrospinalis veya halk arasında “beyin sapı” olarak da anılan—, ensefalonun (beynin) en kaudal (alt) bölümünü oluşturan, diencephalon (ara beyin) ile medulla spinalis (omurilik) arasında yer alan ve serebellum’u (beyincik) kapsamayan merkezi sinir sistemi yapısıdır. Latince truncus “gövde, sap” anlamına gelmekte olup, bu yapının ensefalonun gövdesi niteliğindeki merkezi konumunu ifade eder. Truncus cerebri, kraniyal sinirlerin (n. III–XII) çoğunun çıkış noktasını barındırması, hayati sirkülasyon ve solunum merkezlerini içermesi, büyük duyu ve motor yolların geçiş alanı olması, retiküler formasyon aracılığıyla bilinç düzeyini düzenlemesi ve serebrospinal sıvının ventriküler sistem içindeki dolaşımına aracılık etmesi bakımından merkezi sinir sisteminin en kritik yapılarından biridir.

Anatomik olarak truncus cerebri üç ana bölümden oluşur: en kaudalden en kraniale doğru sırasıyla medulla oblongata (bulbus, uzatılmış omurilik), pons (köprü, pons varolii) ve mesencephalon (orta beyin). Bu üç segment, üstte diencephalon’un (thalamus ve hipotalamus bölgesi) alt sınırı olan sulcus diencephalicus mesencephali ile, altta ise medulla spinalis’in üst sınırı olan foramen magnum seviyesindeki geçiş bölgesi arasında uzanır. Posterior yüzeyi, pons ve medulla oblongata düzeyinde dördüncü ventrikülün (ventriculus quartus) tabanını (rhomboid fossa) oluştururken, mesencephalon düzeyinde aqueductus cerebri’yi (Sylvius su yolu) çevreler.

II. Embriyolojik Köken ve Gelişim

Truncus cerebri, embriyonik gelişimin üçüncü haftasında neural tüpün (tubus neuralis) kranial ucu olan prosencephalon (ön beyin), mesencephalon (orta beyin) ve rhombencephalon (arka beyin) olarak üç ana vezikül halinde farklılaşmasıyla ortaya çıkar. Mesencephalon, orta beyin vezikülünden doğrudan gelişirken, pons ve medulla oblongata, rhombencephalon’un alt bölümü olan myelencephalon ve üst bölümü olan metencephalon‘dan türetilir. Metencephalon, pons ve serebellum’u; myelencephalon ise medulla oblongata’yı oluşturur.

Embriyonik dönemde, truncus cerebri içindeki kraniyal sinir çekirdekleri, dördüncü ventrikül tabanındaki lamina basalis (motor çekirdekler) ve lamina alaris (duyu çekirdekleri) içinde, sulcus limitans tarafından birbirinden ayrılmış sütunlar halinde dizilirler. Bu sütunlar, kraniyal kaudale doğru şu şekilde sıralanır: nuclei columnarum motoriorum (GSE, SVE, GVE) medialde; nuclei columnarum sensoriorum (GVA, SVA, GSA, SSA) lateralde yer alır. Gelişim sürecinde bazı çekirdekler (nucleus mesencephalicus nervi trigemini gibi) ventrikül tabanından derine, periaqueductal gri cevhere doğru göç ederken, bazıları (nucleus ambiguus gibi) retiküler formasyon içinde yerleşirler.

III. Medulla Oblongata (Bulbus)

A. Dış Anatomi ve Sınırlar

Medulla oblongata, truncus cerebri’nin en kaudal bölümüdür. Üst sınırını pons ile medulla arasındaki sulcus bulbopontinus oluşturur; alt sınırı ise foramen magnum seviyesinde, omurilikle (medulla spinalis) sürekliliği sağlayan bölgedir. Yaklaşık 3 cm uzunluğunda ve 2 cm çapında, ters konik şeklinde bir yapıdır.

Anterior (ventral) yüzey: Orta hatta sulcus medianus anterior yer alır. Bu oluğun her iki yanında, omurilikteki pyramis yapılarının devamı niteliğindeki pyramis medullae oblongatae bulunur. Piramitlerin lateralinde, oval şekilli oliva (zeytin) çıkıntıları dikkati çeker; bunların içinde nuclei olivares inferiores yerleşiktir. Oliva ile piramit arasındaki oluk sulcus anterolateralis (preolivary sulcus), oliva’nın lateralindeki oluk ise sulcus retroolivaris (postolivary sulcus) olarak adlandırılır. Sulcus retroolivaris’ten n. glossopharyngeus (IX), n. vagus (X) ve n. accessorius (XI) kökleri çıkar. Piramitlerin alt kısmında, kortikospinal liflerin büyük çoğunluğunun çaprazlaşmasıyla oluşan decussatio pyramidum bulunur; bu yapı, vücutun bir tarafından gelen motor komutların karşı tarafa geçtiği kritik kavşaktır.

Posterior (dorsal) yüzey: Medulla oblongata’nın üst yarısı, dördüncü ventrikülün tabanının (rhomboid fossa) alt üçgenini oluşturur ve “açık medulla” (pars aperta) olarak adlandırılır. Alt yarısı ise, omurilikteki fasciculus gracilis ve fasciculus cuneatus yollarının devamı olan ve üstte tuberculum gracile (Goll tepesi) ile tuberculum cuneatum (Burdach tepesi) olarak sonlanan çıkıntıları içerir; bu bölge “kapalı medulla” (pars clausa) olarak bilinir. Bu çıkıntıların derininde sırasıyla nucleus gracilis ve nucleus cuneatus yer alır.

B. İç Yapı ve Nükleer Organizasyon

Medulla oblongata’nın iç yapısı, omurilik yapısından truncus cerebri’nin daha karmaşık organizasyonuna geçişi temsil eder. Merkezde formatio reticularis (retiküler formasyon) yer alır; bu bölgede çok sayıda çekirdek ve kavuşak bulunur.

Çekirdekler: Medulla oblongata, hayati öneme sahip birçok çekirdek barındırır:

• Nucleus gracilis ve nucleus cuneatus: Bilinçli derin duyu (propriosepsiyon, vibrasyon, iki nokta ayırımı) yolunun (lemniscus medialis) ikinci nöronlarını içerir. Fasciculus gracilis (T6 ve altından gelen lifler) ve fasciculus cuneatus (T7 üstünden gelen lifler) burada sinaps yapar.
• Nucleus cuneatus accessorius: Bilinçsiz proprioseptif duyuların beyincike aktarılmasında rol alır.
• Nuclei olivares inferiores: Motor öğrenme, hareket koordinasyonu ve serebellum ile bağlantıda kritik öneme sahiptir; pedunculus cerebellaris inferior aracılığıyla serebellum’a giden ve gelen lifler burada sinaps yapar.
• Nucleus arcuatus: Piramitlerin önünde yer alan, solunum düzenlenmesine katkıda bulunan kemosensitif çekirdek.
• Nucleus ambiguus: N. glossopharyngeus (IX), n. vagus (X) ve n. accessorius (XI)’nun motor liflerine kaynaklık eden, farenks ve larenks kaslarını innerve eden özel viseral efferent çekirdek.
• Nucleus dorsalis nervi vagi (nucleus motorius dorsalis): Parasempatik pre-gangliyonik liflerin kaynağı; kalp, akciğer, gastrointestinal sistem organlarına innerasyon sağlar.
• Nucleus tractus solitarii: Tat duyusu (SVA) ve viseral duyu (GVA) için afferent çekirdek; n. facialis (VII), n. glossopharyngeus (IX) ve n. vagus (X)’dan gelen lifleri alır.
• Nucleus salivatorius inferior: N. glossopharyngeus (IX) ile ganglion oticum‘a ulaşan parasempatik liflerin kaynağı; parotis bezini innerve eder.
• Nucleus nervi hypoglossi (XII): Dil kaslarını innerve eden genel somatik efferent çekirdek; trigonum hypoglossi altında yerleşiktir.
• Nucleus spinalis nervi trigemini: Yüz bölgesinden gelen ağrı ve ısı duyularının ikinci nöronlarını içeren, medulla oblongata’dan pons’a kadar uzanan büyük duyu çekirdeği.

Yollar: Medulla oblongata’dan geçen ve/veya başlayan major yollar şunlardır:

• Decussatio pyramidum: Kortikospinal yolun çaprazlaşması.
• Lemniscus medialis: Nucleus gracilis ve cuneatus’tan çıkan liflerin decussatio lemniscorum medialium (sensory decussation) ile karşı tarafa geçtikten sonra oluşturduğu yol.
• Tractus spinocerebellaris posterior ve anterior: Serebellar duyu yolları.
• Fasciculus longitudinalis medialis: Göz hareketlerinin koordinasyonu ve baş-boyun refleksleri için önemli yol.
• Tractus olivocerebellaris: Alt zeytin çekirdeğinden serebellum’a giden lifler.
• Tractus vestibulospinalis ve tractus rubrospinalis: Motor kontrol yolları.

IV. Pons (Köprü / Pons Varolii)

A. Dış Anatomi ve Sınırlar

Pons, truncus cerebri’nin orta bölümünü oluşturur. Üstte mesencephalon ile arasındaki sulcus pontocruralis, altta medulla oblongata ile arasındaki sulcus bulbopontinus ile sınırlıdır. Yaklaşık 2,5 cm uzunluğunda, ventralden konveks, dorsalden ise dördüncü ventrikül tabanının üst üçgenini oluşturan bir yapıdır.

Ventral yüzey: Ortada sulcus basilaris bulunur; bu oluk içinde a. basilaris seyreder. Oluk’un her iki yanındaki kabarıklıklar eminentia basilaris (veya eminentia pyramidalis) olarak adlandırılır ve içlerinde kortikospinal yollar (tractus corticospinalis) yer alır. Ventral pons yüzeyinden transvers olarak seyreden lifler fibrae pontis transversae‘dir; bunlar pedunculus cerebellaris medius‘u oluşturarak pons ile serebellum arasında güçlü bir bağlantı sağlar. Pons’un en üst lateral kısmından n. trigeminus (V), büyük bir motor kök ve daha büyük bir duyu kökü olarak çıkar.

Dorsal yüzey: Dördüncü ventrikül tabanının (rhomboid fossa) üst üçgenini oluşturur. Lateralde pedunculus cerebellaris medius ile serebellum’a bağlanır. Sulcus limitans‘ın üst kısmında, mavi renkli locus coeruleus (mavi nokta) yer alır; bu bölgede noradrenerjik nöronlar bulunur ve bilinç, uyanıklık, stres yanıtı ve duygusal işlevlere katkıda bulunur. Sulcus limitans‘ın hemen altında, facial colliculus (n. facialis çıkıntısı) bulunur; bu çıkıntı, n. facialis köklerinin n. abducens çekirdeği (nucleus nervi abducentis) etrafında yaptığı genu internum (iç dizi) nedeniyle oluşur.

B. İç Yapı ve Nükleer Organizasyon

Pons, pars anterior (bazal/baziler kısım) ve pars posterior (tegmentum) olarak iki ana bölüme ayrılır. Bu iki bölüm arasında corpus trapezoideum yer alır; bu bölge işitsel yolların çaprazlaştığı (decussatio) kritik alandır.

Çekirdekler:

• Nuclei pontis: Bazal pons içinde, kortikospinal yollar arasında yerleşen ve serebral korteksten serebelluma bilgi aktaran gri cevher kümeleridir. Pedunculus cerebellaris medius ile serebellar kortekse bağlanırlar; motor koordinasyon ve öğrenmede rol alırlar.
• Nucleus olivaris superior: İşitsel sistemde, sesin mekânsal lokalizasyonunda rol alan çekirdek; corpus trapezoideum ile ilişkilidir.
• Nuclei corporis trapezoidei: İşitsel yolların çaprazlaştığı bölgede yer alan çekirdekler; işitsel bilginin her iki hemisfere dengeli iletimini sağlar.
• Nucleus cochlearis ventralis ve dorsalis: İşitme yolunun ilk sinaps noktası; n. vestibulocochlearis (VIII)’in cochlear bölümünün sonlandığı yerdir.
• Nuclei vestibulares (superior, inferior, medialis, lateralis/Deiters): Denge ve vestibüler işlevlerle ilgili; dördüncü ventrikül tabanının lateralinde, area vestibularis altında yerleşiktir.
• Nucleus nervi abducentis (VI): Facial colliculus derininde, orta hatta yer alan motor çekirdek; n. abducens ile m. rectus lateralis‘i innerve eder.
• Nucleus nervi facialis (VII): Pons’un alt tegmentum’unda, nucleus nervi abducentis‘in anterolateralinde yer alan özel viseral efferent çekirdek; yüz kaslarını innerve eder. Lifleri genu internum yaparak dorsomedialden ventrolaterale doğru seyreder.
• Nucleus salivatorius superior: Parasempatik çekirdek; n. facialis (VII) ile ganglion submandibulare‘ye ulaşan liflerin kaynağı; submandibular ve sublingual bezleri innerve eder.
• Nucleus motorius nervi trigemini: Çiğneme kaslarını innerve eden özel viseral efferent çekirdek.
• Nucleus sensorius principalis nervi trigemini: Yüz bölgesinden gelen dokunma ve basınç duyularını ileten duyu çekirdeği.
• Locus coeruleus: Noradrenalin sentezleyen nöronların bulunduğu, pons’un dorsolateralinde yer alan çekirdek; retiküler aktive edici sistem (RAS) ve limbik sistemle geniş bağlantıları vardır.
• Pedunculopontin nucleus (PPN): Tegmentum’un üst kısmında, motor kontrol, duysal entegrasyon, uyanıklık ve yürüme ile ilgili çekirdek.

Yollar:

• Tractus corticospinalis: Pons’un bazal kısmından geçen piramidal yol.
• Lemniscus medialis: Medulla’dan başlayıp, duyu bilgisini thalamus’a taşıyan yol.
• Lemniscus lateralis: İşitsel bilgiyi corpus trapezoideum ve colliculus inferior‘e taşıyan yol.
• Fasciculus longitudinalis medialis: Göz hareketleri ve baş pozisyonu koordinasyonu.
• Tractus spinocerebellaris anterior: Serebellar duyu yolu.
• Tractus corticonuclearis ve tractus corticopontinus: Kortikal motor ve pons bağlantı yolları.

V. Mesencephalon (Orta Beyin)

A. Dış Anatomi ve Sınırlar

Mesencephalon, truncus cerebri’nin en kranial bölümüdür. Üstte diencephalon (özellikle thalamus ve corpus geniculatum çiftleri) ile, altta pons ile sınırlıdır. Yaklaşık 2 cm uzunluğunda, en dar truncus cerebri segmentidir.

Anterior yüzey: İki büyük sinir demeti olan crus cerebri (beyin bacakları), ortada fossa interpeduncularis ile birbirinden ayrılır. Crus cerebri içinde tractus corticospinalis, tractus corticonuclearis ve fibrae frontopontinae ile fibrae temporopontinae seyreder. Fossa interpeduncularis‘in derinliklerinde n. oculomotorius (III), crus cerebri‘nin medial yüzündeki sulcus oculomotorius‘tan çıkar.

Posterior yüzey: Corpora quadrigemina (dört tepeli cisim) olarak adlandırlan dört yuvarlak çıkıntı içerir: üstte iki colliculus superior (görme refleksleri, sakkadik göz hareketleri), altta iki colliculus inferior (işitsel refleksler, işitsel yolun ara istasyonu). Colliculus superior‘ler, brachium colliculi superioris ile corpus geniculatum laterale‘ye; colliculus inferior‘ler ise brachium colliculi inferioris ile corpus geniculatum mediale‘ye bağlanır. Colliculus inferior‘lerin hemen altında, truncus cerebri’nin posterior yüzeyinden çıkan tek kraniyal sinir olan n. trochlearis (IV) kökleri bulunur; bu sinir, m. obliquus superior‘u innerve eder.

B. İç Yapı ve Nükleer Organizasyon

Mesencephalon, merkezdeki aqueductus cerebri (Sylvius su yolu) etrafında organize olmuştur. Su yolunu çevreleyen gri cevhere substantia grisea centralis (periaqueductal grey) denir. Aqueductus’un anterior’u tegmentum, posterior’u ise tectum (tegmen) olarak adlandırılır.

Çekirdekler:

• Nucleus nervi oculomotorii (III): Colliculus superior seviyesinde, periaqueductal grey içinde, orta hatta yer alan motor çekirdek; m. rectus superior, m. rectus inferior, m. rectus medialis, m. obliquus inferior ve m. levator palpebrae superioris‘i innerve eder.
• Nucleus accessorius nervi oculomotorii (Edinger-Westphal nucleus): Parasempatik çekirdek; n. oculomotorius ile ganglion ciliare‘ye ulaşan liflerin kaynağı; m. sphincter pupillae ve m. ciliaris‘i innerve ederek pupilla daralması ve akomodasyonu sağlar.
• Nucleus nervi trochlearis (IV): Colliculus inferior seviyesinde, periaqueductal grey içinde yer alan motor çekirdek; m. obliquus superior‘u innerve eder. Bu sinirin eşsiz özelliği, truncus cerebri’nin dorsal yüzeyinden çıkması ve periferik çaprazlaşmasıdır (decussatio); bu nedenle çekirdek lezyonları kontralateral göz kası tutulumuna yol açar.
• Nucleus ruber: Tegmentum’un üst kısmında, substantia nigra‘nın dorsalinde yer alan büyük çekirdek; serebellum ve korteks ile geniş bağlantıları olup, motor koordinasyonda ve istemli hareketlerin düzenlenmesinde rol alır.
• Substantia nigra: Crus cerebri ile tegmentum arasında, nucleus ruber‘in ventralinde yer alan, dopaminerjik nöronları içeren siyah renkli bölge; bazal ganglia motor devresinin kritik bir parçasıdır ve parkinsonismus patolojisinde merkezi öneme sahiptir.
• Area tegmentalis ventralis (VTA): Substantia nigra‘nın medialinde yer alan, dopaminerjik nöron kümesi; ödül yolları (reward pathway), motivasyon ve duygusal işlevlerde rol alır.
• Nuclei raphes: Serotonerjik nöronları içeren çekirdekler; limbik sistem, korteks ve omuriliğe geniş projeksiyonlar yapar.
• Nucleus mesencephalicus nervi trigemini: Proprioseptif duyu (çiğneme kasları, dişler, temporomandibular eklem) için birincil duyu nöronlarını içeren eşsiz çekirdek; genellikle periferik ganglionlarla karşılaştırılır ve çene refleksi (jaw jerk) merkezidir.

Yollar:

• Crus cerebri: Kortikospinal, kortikonukleer ve kortikopontin yollar.
• Fasciculus longitudinalis medialis: Göz hareketleri koordinasyonu.
• Tractus spinothalamicus ve lemniscus medialis: Duyu yolları.
• Pedunculus cerebellaris superior: Serebellum’dan çıkan ve nucleus ruber ile thalamus’a giden yol.

VI. Retiküler Formasyon ve Hayati Merkezler

Truncus cerebri boyunca, özellikle tegmentum bölgelerinde yer alan formatio reticularis (retiküler formasyon), merkezi sinir sisteminin en eski ve en hayati yapılarından biridir. Nöronlar ve liflerin oluşturduğu bu ağ, bilinç düzeyinin düzenlenmesinde (retiküler aktive edici sistem – RAS), motor kontrolde, otonomik reflekslerde ve duysal gating’de rol alır.

Hayati merkezler:

• Centrum respiratorium: Pons ve medulla oblongata’da yer alan solunum merkezleri (centrum pneumataxicum pons’ta; centrum apneusticum ve centrum inspiratorium, centrum expiratorium medulla’da).
• Centrum vasomotorium: Medulla oblongata retiküler formasyonunda, kan basıncı ve kalp hızının düzenlenmesinden sorumlu merkez.
• Centrum deglutorium: Yutma refleksi merkezi.
• Centrum vomitorium: Bulantı ve kusma refleksi merkezi, area postrema ile ilişkili.

VII. Kraniyal Sinirlerin Truncus Cerebri ile İlişkisi

On iki çift kraniyal sinirden on tanesi truncus cerebri’nden çıkar veya çekirdeklerini barındırır:

• N. oculomotorius (III): Mesencephalon, sulcus oculomotorius‘tan çıkar.
• N. trochlearis (IV): Mesencephalon, dorsal yüzden, velum medullare superius seviyesinde çıkar.
• N. trigeminus (V): Pons, lateralde, pedunculus cerebellaris medius kökü seviyesinde çıkar.
• N. abducens (VI): Pons-medulla birleşimi, sulcus bulbopontinus‘ta, median hatta çıkar.
• N. facialis (VII): Pons-medulla birleşimi, sulcus bulbopontinus‘ta, n. abducens‘in lateralinde çıkar.
• N. vestibulocochlearis (VIII): Pons-medulla birleşimi, sulcus bulbopontinus‘ta, en lateralde çıkar.
• N. glossopharyngeus (IX): Medulla oblongata, sulcus retroolivaris‘ten çıkar.
• N. vagus (X): Medulla oblongata, sulcus retroolivaris‘ten çıkar.
• N. accessorius (XI): Medulla oblongata ve üst servikal omurilik kökleri; sulcus retroolivaris‘ten çıkar.
• N. hypoglossus (XII): Medulla oblongata, sulcus anterolateralis ile sulcus medianus anterior arasındaki sulcus praeolivaris‘ten çıkar.

VIII. Kanlanma ve Venöz Drenaj

Arteriel kanlanma: Truncus cerebri, a. vertebralis çiftlerinin birleşmesiyle oluşan a. basilaris ve bunun dalları tarafından beslenir. A. basilaris, sulcus basilaris içinde seyreder ve şu dalları verir:

• Aa. pontis: Pons’u besleyen birçok küçük dal.
• Aa. cerebellares superiores: Serebellum’un üst yüzü ve pedunculus cerebellaris superior.
• Aa. cerebellares anteriores inferior (AICA): Serebellum’un ön alt yüzü ve pons.
• Aa. cerebellares posteriores inferior (PICA): Medulla oblongata ve serebellum’un arka alt yüzü.
• Aa. cerebrales posteriores: Mesencephalon ve oksipital korteks; a. basilaris‘in terminal dallarıdır.
• Aa. communicantes posteriores: Circulus arteriosus cerebri‘nin (Willis poligonu) parçası.

Ek olarak, a. vertebralis‘in dalları olan aa. spinales posteriores ve aa. spinales anteriores, medulla oblongata’nın alt kısmını besler. A. cerebri posterior‘un a. mesencephalica (veya a. quadrigemina) adlı dalı, colliculus çiftlerini ve tegmentum’u besler.

Venöz drenaj: Truncus cerebri’deki venöz kan, esas olarak venae pontis, venae mesencephalicae ve venae medullae oblongatae aracılığıyla sinus petrosus superior, sinus petrosus inferior, sinus transversus ve vena magna cerebri (Galen)‘e boşaltılır. Vena basilaris, pons ventral yüzeyindeki venöz pleksusu oluşturur.

IX. Ventriküler Sistem ve Likör Dolaşımı İlişkisi

Truncus cerebri, serebrospinal sıvının (likör) ventriküler sistem içindeki akışında merkezi bir kanal görevi görür. Ventriculus tertius‘tan çıkan likör, aqueductus cerebri (Sylvius) aracılığıyla mesencephalon’u geçer ve ventriculus quartus‘a ulaşır. Dördüncü ventrikül, pons ve medulla oblongata’nın dorsalinde, serebellum’un ventralinde yer alır. Ventrikülün tabanı rhomboid fossa‘dır; burada foramen Magendie (median aperture) ve foramina Luschka (lateral aperturae) aracılığıyla likör, subaraknoid mesafeye (cisterna cerebellomedullaris ve cisterna pontis) boşalır. Ventriculus quartus‘un alt kısmı, medulla oblongata içindeki canalis centralis ile devamlılık gösterir ve omurilikteki canalis centralis medullae spinalis‘e geçiş sağlar.

X. Klinik Korelasyonlar ve Nörolojik Sendromlar

Truncus cerebri lezyonları, içerdikleri yoğun nöronal yapılar, yollar ve hayati merkezler nedeniyle geniş spektrumlu ve ağır klinik tablolara yol açar. Lezyonun lokalizasyonuna göre çeşitli klasik sendromlar tanımlanmıştır:

• Alterne sendromlar: Truncus cerebri lezyonlarında, kraniyal sinir çekirdekleri (ipsilateral) ve uzun yollar (kontralateral) birlikte etkilendiğinden, yüzün bir tarafında kraniyal sinir bulguları ve vücudun karşı tarafında motor/duyu kayıplarının bir arada görülmesi tipiktir.
• Medial medüller sendrom (Déjerine sendromu): A. spinalis anterior veya a. vertebralis tıkanıklığı sonucu; ipsilateral dil felci (n. hypoglossus), kontralateral hemipleji (pyramis) ve kontralateral bilinçli derin duyu kaybı (lemniscus medialis).
• Lateral medüller sendrom (Wallenberg sendromu): Genellikle a. cerebellaris posterior inferior (PICA) tıkanıklığı; ipsilateral Horner sendromu, ipsilateral yüz ağrı/ısı kaybı (n. trigeminus spinal nükleusu), kontralateral vücut ağrı/ısı kaybı (tr. spinothalamicus), disfaji, disartri, vertigo, ataksi.
• Babinski-Nageotte sendromu: Lateral medüller sendromun, ek olarak piramidal yol tutulumuyla birlikte görülen formu; hem lateral medüller bulgular hem de kontralateral hemipleji/hemiparezi.
• Hemimedüller sendrom (Reinhold sendromu): Medial ve lateral medulla tutulumu; n. hypoglossus dışındaki tüm medüller yapıların etkilenmesi.
• Pontin sendromlar: A. basilaris veya aa. pontis tıkanıklığı; Millard-Gubler (ipsilateral yüz felci + kontralateral hemipleji), Foville (pontin gaz merkezi tutulumu ile birlikte), locked-in sendromu (bilateral ventral pons tutulumu; bilinç açık ancak tüm istemli motor fonksiyonlar kayıp, sadece dikey göz hareketleri korunur).
• Mesencephalik sendromlar: Weber sendromu (ipsilateral n. oculomotorius felci + kontralateral hemipleji), Benedikt sendromu (ipsilateral n. oculomotorius felci + kontralateral nucleus ruber tutulumu sonucu involunter hareketler), Parinaud sendromu (dorsal midbrain/sendromu; colliculus superior ve pretectal area tutulumu, ışık-near dissosiasyonu, dikey bakış parezisi, konverjans-retraktor nistagmus).
• Top-of-the-basilar sendromu: A. basilaris‘in üst kısmı ve aa. cerebri posteriores‘in tıkanıklığı; mezensefalon, talamus ve oksipital lob iskemisi; bilinç değişiklikleri, göz hareket bozuklukları ve görme alanı defektleri.

Truncus cerebri’nin hayati merkezlerini içermesi, bu bölgedeki lezyonların veya kompresyonların (ödem, hematom, tümör, Arnold-Chiari malformasyonu) solunum yetmezliği, kardiyovasküler çöküş veya bilinç kaybına hızla yol açabileceğini gösterir. Ayrıca, bu bölgedeki kitle lezyonları (glioma, metastaz) dördüncü ventrikül çıkışını tıkayarak hidrosefalus gelişimine neden olabilir. Cerrahi yaklaşımlar (suboksipital, subtemporal, transoral, interhemisferik) bu yapıların hassasiyeti nedeniyle son derece dikkatli planlanmalıdır.

---

---

---