Erdheim-Chester hastalığının tarihçesi, 20. yüzyılın başlarında Avusturya ve İngiltere’deki iki önemli tıp bilim insanının çalışmalarıyla şekillenmiştir. Hastalık, bugün tanındığı şekliyle ilk kez 1930 yılında tanımlansa da, patolojik temelleri bundan çok daha önce atılmıştır. Bu nedenle hem patolojik hem de klinik tanımlamanın tarihsel bağlamı , ayrı ayrı ele alınmalıdır.
1. Jakob Erdheim’in Patolojik Gözlemleri (1904–1914)
Avusturyalı patolog Jakob Erdheim (1874–1937) , Viyana Üniversitesi’nde öğrencilik ve akademik kariyerini sürdürürken, özellikle kemik ve endokrin sistem patolojileri üzerinde yoğunlaşmıştı.
1904 ve 1914 yılları arasında yayımladığı çeşitli makalelerde, kemiklerin simetrik sklerotik lezyonları ve ksantom benzeri histiyositik infiltrasyonlara dikkat çekmişti.
Erdheim’in bu gözlemleri özellikle pitüiter tümörler ve hipofiz lezyonlarıyla ilişkilendirilmişti.
Her ne kadar o dönem bu bulgular ayrı bir hastalık olarak tanımlanmamış olsa da, kemiklerdeki karakteristik osteosklerotik değişiklikler ve hücre infiltrasyonlarının sistemik dağılımı , bugün ECH olarak bildiğimiz tablonun patolojik temelini oluşturmaktaydı.
2. William Chester’in Klinik Tanımlaması (1930)
İngiliz klinisyen ve kardiyolog Dr. William Chester (1903–1959) , Erdheim’in patolojik bulgularını temel alarak, bu klinik-patolojik sendromu 1930 yılında ayrıntılı şekilde tanımlamıştır.
Chester, bu tablonun kendi başına özgün bir nosolojik varlık olduğunu ileri sürmüştür.
İlk tanımladığı vaka, geniş sistemik tutulum gösteren histiyositik infiltrasyonlar içeriyordu; bu infiltrasyonlar özellikle iskelet sistemi, perirenal alan ve santral sinir sistemini etkiliyordu.
Chester, bu durumu ayırt edici özellikleriyle tanımlayarak Erdheim’in patolojik analizlerine dayalı olarak klinik çerçeveyi netleştirmiş ve böylece hastalık “Erdheim-Chester Hastalığı ” adını almıştır.
3. Tanının Gelişimi ve Nosolojik Kabulü (1950–2000)
yüzyıl boyunca vaka sayısının azlığı ve tanısal araçların yetersizliği nedeniyle ECH, uzun süre nadir, yeterince tanımlanmamış bir sendrom olarak kalmıştır.
1980’ler ve 1990’lar , kemik sintigrafisi, BT ve MRG gibi görüntüleme tekniklerinin yaygınlaşmasıyla birlikte multisistem tutulumun fark edilmesini mümkün kılmıştır.
1996 yılında Veyssier-Belot ve arkadaşlarının yayınladığı 59 olguluk vaka serisi , ECH’nin klinik, radyolojik ve histopatolojik yönlerini sistematik biçimde açıklayan ilk büyük ölçekli çalışmadır .
4. Moleküler Dönem ve Hastalığın Neoplastik Kabulü (2010–Günümüz)
2012 yılında Haroche ve arkadaşları , ECH hastalarının çoğunda BRAF V600E mutasyonunun varlığını göstererek, hastalığın neoplastik (klonal) bir kökeni olduğunu ortaya koymuşlardır.
Bu buluş, ECH’nin kötü huylu histiyositik neoplazmlar sınıfında yeniden tanımlanmasına ve hedefe yönelik tedavilerin (örneğin BRAF inhibitörleri) geliştirilmesine olanak tanımıştır.
2016 ve 2019 yıllarında yayımlanan uluslararası konsensus rehberleriyle, ECH artık non-Langerhans hücreli histiyositozların özgül bir alt tipi olarak resmi kabul görmüştür.
Özet Zaman Çizelgesi
Yıl
Gelişme
Açıklama
1904–1914
Jakob Erdheim
Patolojik olarak osteosklerotik lezyonları ve lipidik histiyositik infiltrasyonu tanımlar
1930
William Chester
Klinik tanımlamayı yapar ve hastalık sendrom olarak tanımlanır
1996
Veyssier-Belot et al.
Büyük ölçekli vaka serisiyle sistematik klinik profil ortaya konur
2012
Haroche et al.
BRAF V600E mutasyonu tanımlanır
2016–2019
Diamond, Goyal, Emile ve diğerleri
Moleküler patogenez ve tedavi rehberleri yayımlanır; ECH tanımı netleşir