Hiponatremi

Hiponatremi, kandaki düşük sodyum seviyeleri ile karakterize bir durumdur ve bulantı, baş dönmesi ve düşme riskinde artış gibi çeşitli klinik semptomlara neden olabilir. Plazmanın normal ozmolalitesi tipik olarak 275-295 mOsm/kg civarındadır ve sodyum bu dengenin korunmasında kritik bir rol oynar.

İnsan Vücudundaki Su Kompozisyonu:

• İnsanların yaklaşık %60’ı sudan oluşur ve çeşitli bölmelere dağılmıştır:
  • Hücre İçi Sıvı (ICF)**: Toplam vücut suyunun yaklaşık %60’ını oluşturur.
  • Hücre Dışı Sıvı (ECF)**: Kalan %40’ı oluşturur ve bu da kendi içinde bölümlere ayrılır:
  • İntravasküler (Plazma)**: ECF’nin yaklaşık %20’si.
  • İnterstisyel Sıvı**: ECF’nin geri kalan %80’i.

Ozmolar Basınç:

• Osmolar basınç, sıvı dengesinin korunmasında kritik bir faktördür ve formül kullanılarak hesaplanabilir:
  

Osmolarite} = 2 x {Na} + Glu + \ Urea

Sodyum Dengesi ve Sıvı Dağılımı:

• Sodyum, ekstraselüler ve intraselüler kompartmanlar arasındaki sıvı dağılımında önemli bir rol oynar. Hücre dışı sodyum ve toplam vücut sıvısı arasındaki denge, normal fizyolojik fonksiyonun sürdürülmesi için çok önemlidir. Bir dengesizlik hiponatremi gibi durumlara yol açabilir.

Hiponatremi:

• Hiponatremi genellikle 135 mmol/L’nin altında bir serum sodyum konsantrasyonu ile tanımlanır. Şiddetli hiponatremi, 275 mOsm/kg’dan daha düşük serum ozmolalitesi, 100 mOsm/kg’dan daha yüksek idrar ozmolalitesi ve 30 mmol/L’den daha yüksek idrar sodyumuyla sonuçlanabilir.
• Bu durum, su tutulmasına ve serum sodyumunun daha da seyrelmesine yol açan Uygunsuz Antidiüretik Hormon Salgılanması Sendromu (SIADH) gibi faktörlerle daha da kötüleşebilir.
• Tiyazid diüretikler de dahil olmak üzere bazı ilaçların hiponatremiyi indüklediği bilinmektedir.

Klinik Hususlar:

• Hiponatremi, yaşlanma ile ilişkili fizyolojik değişiklikler nedeniyle bu duruma daha duyarlı olduklarından, özellikle yaşlı yetişkinlerde endişe vericidir. Bulantı, düşme ve baş dönmesi gibi semptomlar yaygındır ve uygun şekilde yönetilmezse mortaliteyi artırabilir.
• Hiponatreminin yönetimi, sodyum seviyelerinin dikkatli bir şekilde düzeltilmesini içerir. Ozmotik demiyelinizasyon sendromunu önlemek için hızlı düzeltmeden kaçınılmalıdır. Akut durumlarda, hipertonik salin (örn. %3 NaCl) verilmesi gerekebilir ve güvenli düzeltmeyi sağlamak için sodyum seviyeleri yakından takip edilmelidir.

Spesifik Durumlar:

• Bira Potomanisi**: Düşük solüt alımı ve aşırı serbest su tüketimi nedeniyle hiponatremiye yol açan, büyük miktarlarda bira tüketen zayıf diyet alımına sahip bireylerde sıklıkla görülen bir durumdur.
• Dulaglutide: Öncelikle diyabet yönetimi için kullanılmasına rağmen, hiponatremi ile ilişkisi, özellikle eşlik eden rahatsızlıkları olan hastalarda daha fazla araştırmayı gerektirmektedir.

Komplikasyonlar ve Komorbiditeler:

• Kalp Yetmezliği ve Karaciğer Sirozu**: Her iki durum da aşırı sıvı yüklenmesi ve bozulmuş böbrek fonksiyonu nedeniyle hastaları hiponatremiye yatkın hale getirebilir.
• Böbrek Yetmezliği**: Böbrek yetmezliğinin geç evreleri hiponatremiye benzer şekilde ortaya çıkabilir ve dikkatli bir ayırıcı tanı gerektirir.

Tedavi:

• Semptomatik hiponatremide, hipertonik salin uygulaması önemli bir müdahaledir. Amaç, komplikasyonları önlemek için serum sodyumunu 24 saat içinde en fazla 10 mmol/L artırmaktır.
• Tuz tabletleri ve diyetle tuz alımı, özellikle distal tübüldeki ozmotik basıncı etkileyebilir, ancak bunların etkinliği önemli hiponatremi vakalarında sınırlıdır.

İleri Okuma

1. Adrogué, H.J., & Madias, N.E. (2000). Hyponatremia. The New England Journal of Medicine, 342(21), 1581-1589. doi:10.1056/NEJM200005253422107
2. Moritz, M.L., & Ayus, J.C. (2003). Prevention of hospital-acquired hyponatremia: A case for using isotonic saline. Pediatrics, 111(2), 227-230. doi:10.1542/peds.111.2.227
3. Ellison, D.H., & Berl, T. (2007). Clinical practice. The syndrome of inappropriate antidiuresis. The New England Journal of Medicine, 356(20), 2064-2072. doi:10.1056/NEJMcp066837
4. Verbalis, J.G., Goldsmith, S.R., Greenberg, A., Korzelius, C., Schrier, R.W., Sterns, R.H., & Thompson, C.J. (2013). Hyponatremia treatment guidelines 2007: Expert panel recommendations. American Journal of Medicine, 126(10A), S1-S42. doi:10.1016/j.amjmed.2013.07.023
5. Spasovski, G., Vanholder, R., Allolio, B., Annane, D., Ball, S., Bichet, D., … & Van Biesen, W. (2014). Clinical practice guideline on diagnosis and treatment of hyponatraemia. Nephrology Dialysis Transplantation, 29(Suppl 2), i1-i39. doi:10.1093/ndt/gfu040