Sinonim: Döl yatağı ağzı, orifice of the uterus, Muttermund.
Kavitas uteri
Kanalis servisis uteri
Terminolojiye Dair Notlar
- Bkz: Canalis → Latince kökenli bu terim, genel anlamda “kanal” ya da “geçit” demektir. Canalis cervicis uteri ifadesindeki “canalis”, burada servikal kanalın teknik adıdır.
- Bkz: Cervicis (Serviks) → “Serviks”, Latince “boyun” anlamına gelir ve vücutta çeşitli boyun benzeri dar yapılar için kullanılır. “Serviks uteri” ise rahim boynunu ifade eder.
- Bkz: Uteri (Uterus) → “Uterus” Latince kökenli olup, rahim anlamına gelir. “Uteri” hali, genitif (iyelik) formudur ve “rahme ait” anlamını taşır. Dolayısıyla canalis cervicis uteri ifadesi, “rahmin boynuna ait kanal” olarak çevrilebilir.
Rahim Boynu Kanalı (Canalis cervicis uteri)
Rahim boynu kanalı, tıbbi literatürde canalis cervicis uteri olarak adlandırılır ve serviks uteri ya da halk arasında bilinen adıyla rahim boynunun içinden geçen, silindirik şekilli, dar bir geçittir. Bu kanal, uterus (rahim) ile vajina arasında bir bağlantı görevi görür. Anatomik olarak hem üst hem de alt genital traktusun kesişim bölgesini temsil eder ve birçok fizyolojik, patolojik ve klinik açıdan önem arz eder.
Anatomik Yapı
Rahim boynu kanalı, serviksin iç yapısında yer alır ve iki açıklıkla sınırlıdır:
- Ostium internum uteri (İç rahim ağzı): Rahim boşluğunu (cavitas uteri) rahim boynu kanalına bağlayan açıklıktır. Uterusun endometriyumla kaplı boşluğu bu noktadan başlar.
- Ostium externum uteri (Dış rahim ağzı): Servikal kanalın vajinaya açıldığı alt uçta yer alır. Muayene sırasında spekulum ile gözlemlenebilen açıklıktır.
Bu kanalın duvarları, yoğun bir şekilde mukoza kıvrımları ile doludur. Bu kıvrımlar, özellikle plicae palmatae (palmiye yaprağı benzeri kıvrımlar) olarak adlandırılır ve mukus üretiminde önemli rol oynar. Epitel örtüsü genellikle silindirik (kolumnar) epitelden oluşur, fakat dış rahim ağzına yaklaştıkça çok katlı yassı epitel ile değişebilir. Bu epitel geçiş bölgesi (transformation zone) özellikle servikal displazi ve servikal kanser gibi lezyonların gelişme bölgesidir.
Fizyolojik İşlevler
- Adet Döngüsü Süresince Rolü: Rahim boynu kanalı, menstrual döngünün farklı evrelerinde değişken yoğunlukta ve kıvamda servikal mukus üretir. Bu mukus, ovulasyon döneminde spermin uterusa geçişini kolaylaştırırken, luteal fazda daha visköz hale gelerek enfeksiyonlara karşı koruyucu bariyer oluşturur.
- Gebelik ve Doğum: Gebelik boyunca servikal kanal mukus tıkaç (mucus plug) ile kapatılır ve bu, uterusu dış patojenlerden korur. Doğum sırasında ise kanal, hormonal ve mekanik etkilerle genişleyerek doğum kanalının bir parçası haline gelir.
Klinik Önemi
- Servikal Stenoz: Kanalın doğuştan ya da kazanılmış nedenlerle daralmasıdır; infertilite, dismenore veya menstrual akışın engellenmesi gibi sorunlara yol açabilir.
- Servikal Erozyon ve Enfeksiyonlar: Özellikle epitel geçiş bölgeleri enfeksiyonlara yatkındır. Servikal mukus salgısı ve mikrobiyal flora dengesizlikleri bu kanalda patolojik değişikliklere neden olabilir.
- Pap Smear Testi ve Kolposkopi: Rahim boynu kanalının epiteli, erken evre servikal lezyonların teşhisinde incelenen başlıca bölgedir.
- Suni Döllenme (IUI) veya Embriyo Transferi (IVF): Bu prosedürlerde rahim boynu kanalından geçerek uterus boşluğuna ulaşmak gerekir; bu nedenle servikal kanalın açıklığı ve doğruluğu büyük önem taşır.
Histolojik Özellikler
a. Epitel Örtüsü
Rahim boynu kanalının epitel yapısı, serviksin iki bölgesine göre farklılık gösterir:
- Endoserviks (kanalın iç yüzeyi):
- Tek katlı prizmatik (kolumnar) mukoza ile döşelidir.
- Bu hücreler servikal mukus salgılar. Mukusun bileşimi hormonlara bağlı olarak değişir:
- Östrojen → mukusu akışkan ve geçirgen kılar.
- Progesteron → mukusu visköz ve spermlere karşı geçirimsiz hale getirir.
- Mukoza üzerinde palmiye yaprağına benzeyen kıvrımlar bulunur: plicae palmatae.
- Ektoserviks (vajinaya açılan dış bölge):
- Çok katlı yassı non-keratinize epitel ile döşelidir.
- Bu bölge, vajinal pH etkisi altında kalır.
- Kolumnar ve yassı epitelin karşılaştığı alan, transformasyon zonu (zona transformationis) olarak adlandırılır. Bu alan, servikal intraepitelyal neoplazi (CIN) gelişimi açısından yüksek risklidir.
b. Stroma (Destek Doku)
- Yoğun bağ dokusu içerir; kollajen ve elastik liflerce zengindir.
- Fibromusküler yapıdadır, ancak uterus korpusuna kıyasla daha az düz kas içerir.
- Stroma içinde kan damarları, lenfatik damarlar ve salgı bezleri (endoservikal glandlar) bulunur.
- Sempatik ve parasempatik sinir lifleri bulunur, doğumda ağrı iletiminde rol oynar.
Embriyolojik Gelişim
Rahim boynu ve servikal kanalın embriyolojik kökeni, paramezonefrik (Müller) kanalların gelişimine dayanır:
a. Paramezonefrik Kanallar (Müller Kanalı)
-
- embriyonik haftada ortaya çıkar.
- Kadınlarda uterus, fallop tüpleri, rahim boynu ve üst vajinanın gelişiminde rol alır.
- İki Müller kanalı orta hatta birleşir → bu birleşimden uterus korpusu ve serviks gelişir.
- Kanalın alt bölgesinden canalis cervicis uteri şekillenir.
b. Müller Kanalı Rezorpsiyonu
- İki kanalın orta hatta birleşimi sonrası iç duvarlar rezorbe olur → tek bir boşluk (rahim boşluğu ve servikal kanal) meydana gelir.
- Rezorpsiyon bozuklukları çeşitli konjenital anomalilere neden olur (bkz. patolojik varyantlar).
Patolojik Varyantlar ve Anomaliler
a. Konjenital Anomaliler (Gelişimsel Bozukluklar)
- Servikal agenezi:
- Rahim boynu ve dolayısıyla servikal kanal tamamen yoktur.
- Primer amenore, infertilite ve menstrüel kanın dışarı atılamaması gibi sorunlara yol açar.
- Embriyonik Müller kanalı gelişiminde ciddi bozukluk sonucu oluşur.
- Servikal atrezia:
- Servikal kanal gelişmiş ancak açıklığı kapalıdır.
- Hidrometra, hematometra ve şiddetli pelvik ağrı görülebilir.
- Septum servicis uteri:
- Kanalın rezorpsiyonunda kısmi başarısızlık → servikal kanal boyunca bir septum oluşur.
- Genellikle uterus septus veya subseptus ile birlikte görülür.
b. Kazanılmış Patolojiler
- Servikal stenoz:
- Kanalın darlığı veya tıkanıklığıdır.
- Sebepler: travma (doğum, cerrahi), radyoterapi, menopozal atrofi.
- Semptomlar: infertilite, dismenore, amenore, hematometra.
- Servikal ektopi (ektropion):
- Kolumnar epitelin dış servikse doğru taşmasıdır.
- Genellikle genç kadınlarda veya gebelikte görülür, fizyolojik olabilir.
- Vajinal akıntı veya postkoital kanama yapabilir.
- Servikal polipler:
- Endoservikal mukozadan kaynaklanan benign proliferasyonlardır.
- Genellikle mukusla kaplıdır ve sarkık yapıdadır.
- Kanama veya akıntıya neden olabilir.
- Servikal neoplazi:
- Servikal kanal ve transformasyon zonunda gelişen displastik veya malign lezyonlardır.
- HPV (özellikle tip 16 ve 18) enfeksiyonu ile yakından ilişkilidir.
- CIN → servikal intraepitelyal neoplazi olarak adlandırılan prekanseröz evreleri kapsar.
- Erken teşhis Pap smear ve HPV testi ile mümkündür.
Keşif
“Rahim boynu kanalı” (Latince: canalis cervicis uteri) olarak bilinen yapının keşfi, modern anlamda anatomik bir “keşif tarihi” ile değil, kadın genital anatomisinin sistematik olarak tanımlanmasının tarihsel süreciyle ilişkilidir. Bu yapı, özellikle Rönesans dönemi itibarıyla gelişen kadavra diseksiyonları ve mikroskobik anatominin ilerlemesiyle birlikte ayrıntılı biçimde tanımlanmıştır.
1. Antik Çağ
- Hipokrat (MÖ 5. yüzyıl) ve Galen (MS 2. yüzyıl) gibi antik hekimler kadın genital sisteminden genel olarak bahsetmişlerdir, ancak serviksin bir kanal içerdiği bilgisi açık şekilde mevcut değildir.
- Anatomik gözlemler sınırlıydı, çünkü kadavra disseksiyonu hem etik hem de dini nedenlerle yaygın değildi.
2. Orta Çağ
- Tıp skolastikleşmiş ve klasik metinlerin (özellikle Galen’in eserlerinin) tekrarları hâline gelmişti. Yeni anatomik keşifler neredeyse hiç yapılmadı.
- Kadın üreme sistemine dair bilgiler çoğunlukla spekülatifti.
3. Rönesans Dönemi (15.–16. yüzyıl)
- Andreas Vesalius (1514–1564), De humani corporis fabrica (1543) adlı eserinde insan anatomisini detaylı biçimde açıklamış ve uterusun yapısını daha ayrıntılı göstermiştir.
- Ancak serviksin iç yapısının (kanalın varlığı, kıvrımları ve mukus bezleri) anlaşılması daha sonra, mikroskobik anatominin gelişmesiyle mümkün olmuştur.
4. 17.–18. Yüzyıl: Mikroskobik Dönemin Başlangıcı
- Marcello Malpighi ve Antonie van Leeuwenhoek gibi bilim insanları, mikroskobun gelişmesiyle uterus mukozası ve servikal bez yapıları hakkında ilk gözlemleri yapmışlardır.
- Servikal kanalın glandüler yapısı ve epitel çeşitliliği ilk kez bu dönemde tanımlanmıştır.
5. 19. Yüzyıl: Modern Jinekolojinin Doğuşu
- Carl von Rokitansky ve Rudolf Virchow gibi patologlar, servikal kanalın histolojisi ve patolojisi üzerinde çalışmışlardır.
- Servikal mukusun hormonal kontrolü, transformasyon zonu ve epitel metaplazileri gibi kavramlar bu dönemde şekillenmiştir.
- yüzyılın ortalarında spekulum kullanımının yaygınlaşmasıyla dış serviks gözlemlenebilir hâle gelmiş, klinik jinekoloji gelişmiştir.
İleri Okuma
- Vesalius, A. (1543). De Humani Corporis Fabrica Libri Septem. Basel: Johannes Oporinus.
- Malpighi, M. (1661). De Pulmonibus. Bologna: Societas Typographica.
- Leeuwenhoek, A. (1677). Observationes D. Antonii Lewenhoeck de Natis e Semine Genitali Animalculis. Philosophical Transactions of the Royal Society, 12, 1040–1043.
- Virchow, R. (1858). Die Cellularpathologie in ihrer Begründung auf physiologische und pathologische Gewebelehre. Berlin: August Hirschwald.
- Rokitansky, C. (1875). Handbuch der pathologischen Anatomie (3. Auflage). Wien: Wilhelm Braumüller.
- Williams, J. W. (1917). Obstetrics: A Textbook for the Use of Students and Practitioners. New York: D. Appleton and Company.
- Pundel, H. (1963). The transformation zone of the uterine cervix: A morphological and functional review. Acta Cytologica, 7(3), 141–149.
- Nicol, A. (1989). Microscopic Anatomy of the Human Cervix. In: P. M. S. O’Brien (Ed.), The Cervix (pp. 3–24). London: Springer.
- Kurman, R. J., & Solomon, D. (1994). The Bethesda System for Reporting Cervical/Vaginal Cytologic Diagnoses. New York: Springer-Verlag.
- Moore, K. L., Persaud, T. V. N., & Torchia, M. G. (2013). Before We Are Born: Essentials of Embryology and Birth Defects (8th ed.). Philadelphia: Elsevier Saunders.
- Standring, S. (Ed.). (2020). Gray’s Anatomy: The Anatomical Basis of Clinical Practice (42nd ed.). London: Elsevier.
Serviks uteri
Rahim Ağzının Anatomisi
Serviks uteri, uterusun gövdesini vajinaya bağlayan uterusun alt kısmıdır. Her biri belirli işlevlere ve yapısal özelliklere sahip birkaç farklı anatomik parçaya sahiptir.
- Portio Vaginalis Uteri (Portio): Bu, serviksin vajinal boşluğa çıkıntı yapan kısmıdır. Jinekolojik muayene sırasında görülebilir ve kolposkop kullanılarak incelenebilir.
- Portio Supravaginalis Uteri: Vajinanın üzerinde yer alan serviksin bu kısmı, rahmi çevreleyen bağ dokusu olan parametriuma sabitlenmiştir.
- Isthmus Uteri: Rahim ağzı ile rahim gövdesi arasında geçiş alanı olarak görev yapan çok dar bir bölgedir. Bebeğin geçişine izin vermek için genişleyerek doğum sırasında kritik bir rol oynar.
- Ostium Uteri Externum (Dış Os): Bu, servikal kanalın vajinaya açılan dış açıklığıdır. İki bölümden oluşur:
- Labium Anterius: Eksternal os’un ön dudağı.
- Labium Posterius: Dış os’un arka dudağı.
- Canalis Cervicis Uteri (Servikal Kanal): Serviks boyunca uzanan ve dış os’u iç os’a bağlayan kanal. Menstrüel döngü sırasında kıvamı değişen servikal mukus üreten bir mukoza ile kaplıdır.
- Ostium Uteri Internum (İç Os): Bu, servikal kanalın uterus boşluğuna açılan iç açıklığıdır.
Basitleştirilmiş Ayrım
Ektoserviks: Serviksin vajina içinden görülebilen, vajinal lümene uzanan kısmı. Kolposkopi sırasında gözlemlenebilir.
Endoserviks: Serviksin servikal kanalı içeren iç kısmı. Kolposkopi ile görülemez ve muayene için başka tanı yöntemleri gerektirir.
Servikal Patoloji
Sitoloji
Sitodiagnostik veya sitoloji, hastalıkları, özellikle de kanserleri teşhis etmek için dokulardan dökülen hücrelerin mikroskobik olarak değerlendirilmesini içerir. Servikal sitoloji genellikle servikal kanser ve diğer anormallikleri taramak için kullanılır.
- Örnek Toplama: Bir numune tipik olarak 8.000 ila 10.000 iyi korunmuş skuamöz hücre, kolumnar hücre ve/veya metaplastik hücre içerir. Numunenin kalitesi kan veya enflamasyon gibi faktörlerden etkilenebilir.
- Mikroskobik Değerlendirme: Anormallikleri tespit etmek için hücreler mikroskop altında incelenir. Bu yöntem kanser öncesi durumların, enfeksiyonların ve diğer patolojilerin teşhis edilmesine yardımcı olur.
Servikal Sitolojinin Detaylı Açıklaması
- Skuamöz Hücreler: Bu hücreler serviksin (ektoserviks) dış kısmını kaplar ve displazi veya karsinom göstergesi olan değişikliklere uğrayabilir.
- Kolumnar Hücreler: Endoservikste bulunan bu hücreler adenokarsinom da dahil olmak üzere patolojik değişiklikler gösterebilir.
- Metaplastik Hücreler: Bu hücreler, skuamöz hücrelerin kolumnar hücrelerin yerini aldığı dönüşüm bölgesini temsil eder. Bu bölge, serviks kanserinin öncüsü olan servikal intraepitelyal neoplazi (CIN) gelişimine yatkın olduğu için önemlidir.
- Etkileyen Faktörler: Kan, enflamasyon veya enfeksiyonların varlığı sitolojik bulguları gizleyerek tanıyı zorlaştırabilir. Doğru değerlendirme için uygun numune toplama ve işleme çok önemlidir.
Tarih
Antik Çağlardan Orta Çağ’a
Eski Mısır (M.Ö. 1550 civarı): Eski Mısır’a ait bir tıbbi metin olan Ebers Papirüsü’nde çeşitli jinekolojik durumlara ve tedavilere atıfta bulunulmaktadır; bunların arasında rahim ağzıyla ilgili olanlar da vardır, ancak rahim ağzı özel olarak tanımlanmamakta veya ayrıntılı olarak tarif edilmemektedir.
Antik Yunan (M.Ö. 4. Yüzyıl): Genellikle tıbbın babası olarak kabul edilen Hipokrat, yazılarında kadın üreme sistemine atıflarda bulunmuştur. Ancak, rahim ağzının ayrıntılı anatomik tanımları eksikti.
MS 2. Yüzyıl: Önde gelen bir Yunan hekim olan Galen, kadın üreme organlarının daha ayrıntılı tanımlarını yapmıştır, ancak çalışmaları serviksi uterusun diğer kısımlarından net bir şekilde ayırmamıştır.
Rönesans’tan 18. Yüzyıla
16. Yüzyıl: Öncü bir anatomist olan Andreas Vesalius, 1543 yılında “De Humani Corporis Fabrica “yı yayınladı. Vesalius, kadın üreme sistemi de dahil olmak üzere insan vücudunun daha doğru ve ayrıntılı anatomik çizimlerini sağladı. Serviksi uterusun bir parçası olarak tanımlamış ancak yapısı hakkında ayrıntılı bilgi vermemiştir.
17. Yüzyıl: Gabriel Fallopius (1561) ve Giulio Casserio (1609) gibi anatomistler kadın üreme sistemi anlayışını daha da geliştirdiler. Fallopius anatomik çalışmasında “serviks uteri “yi tanımlamış ve bunu uterusun ayrı bir parçası olarak kabul etmiştir.
17. Yüzyıldan 19. Yüzyıla
1700s: William Hunter ve dönemin diğer anatomistleri rahim ağzının ayrıntılı anatomik olarak anlaşılmasına önemli katkılarda bulunmuşlardır. Hunter’ın 1774’te “Anatomia uteri humani gravidi tabulis illustrata” (Şekillerle Sergilenen İnsan Gravid Uterusunun Anatomisi) adlı kitabındaki ayrıntılı çizimler, serviks ve üremedeki rolü hakkındaki bilgilerin ilerlemesinde çok önemliydi.
- Yüzyıl: Jinekolojinin ayrı bir tıp alanı olarak gelişmesi, serviksin daha odaklı incelenmesine yol açtı. Spekulumun 19. yüzyılın başlarında James Marion Sims tarafından kullanılmaya başlanması, serviksin incelenmesinde ve anatomisi ile patolojisinin anlaşılmasında devrim yaratmıştır.
20. Yüzyıl
1900’lerin başları: 1920’lerde Pap smear’ı geliştiren George Papanicolaou gibi öncüler tarafından sitolojik tekniklerin geliştirilmesi, servikal patolojinin anlaşılmasını önemli ölçüde ilerletti. Bu tarama testi, rahim ağzı kanseri ve diğer anormalliklerin erken tespit edilmesini sağladı.
1900’lerin ortaları: Tıbbi görüntüleme ve histopatolojideki gelişmeler, serviksin anatomik ve fonksiyonel olarak anlaşılmasını daha da geliştirdi. Araştırmacılar rahim ağzının doğurganlık, hamilelik ve hastalıklardaki rolünü daha iyi anlamaya başladı.
20. Yüzyılın sonları: 1980’lerde Harald zur Hausen tarafından insan papilloma virüsü (HPV) ve rahim ağzı kanseri arasındaki bağlantının keşfedilmesi çığır açan bir gelişmeydi. Bu, HPV aşılarının geliştirilmesine yol açarak rahim ağzı kanserinin önlenmesini ve yönetimini dönüştürdü.
2000’lerden Günümüze: Yüksek çözünürlüklü görüntüleme teknikleri ve moleküler biyoloji gibi tıbbi teknolojideki sürekli gelişmeler, serviksin anatomisi ve patolojisinin anlaşılmasını geliştirmiştir. Serviksin mikrobiyomu ve immünolojisi üzerine araştırmalar devam etmekte olup, sağlık ve hastalıktaki rolü hakkında daha derin bilgiler sağlamaktadır.
İleri Okuma
- Vesalius, A. (1543). De Humani Corporis Fabrica. Basel: Johannes Oporinus.
- Hunter, W. (1774). Anatomia uteri humani gravidi tabulis illustrata. Birmingham: John Baskerville.
- Fallopius, G. (1561). Observationes anatomicae. Venice.
- Sims, J. M. (1852). On the treatment of vesico-vaginal fistula. American Journal of the Medical Sciences, 23(45), 59-82.
- Papanicolaou, G. N. (1928). New cancer diagnosis. Proceedings of the Third Race Betterment Conference, 528-534.
- zur Hausen, H. (1986). Infection causing human cancer. Wiley-VCH.
- Schiffman, M., Castle, P. E., Jeronimo, J., Rodriguez, A. C., & Wacholder, S. (2007). Human papillomavirus and cervical cancer. Lancet, 370(9590), 890-907.
- Tavassoli, F. A., & Devilee, P. (2003). World Health Organization Classification of Tumours: Pathology and Genetics of Tumours of the Breast and Female Genital Organs. IARC Press.
- Solomon, D., Davey, D., Kurman, R., et al. (2002). The 2001 Bethesda System: Terminology for reporting results of cervical cytology. JAMA, 287(16), 2114-2119.
- Schiffman, M., Castle, P. E., Jeronimo, J., Rodriguez, A. C., & Wacholder, S. (2007). Human papillomavirus and cervical cancer. Lancet, 370(9590), 890-907.
- Nayar, R., & Wilbur, D. C. (2015). The Pap test and Bethesda 2014. Acta Cytologica, 59(2), 121-132.
- Burghardt, E., & Ostör, A. G. (1989). Early histopathologic diagnosis of adenocarcinoma in situ and microinvasive adenocarcinoma of the uterine cervix. Cancer, 63(8), 1495-1501.
- References
Korpus uteri
Rahim gövdesi. (Bkz; Korpus) (Bkz; uteri)
Rahim gövdesi olarak da bilinen korpus uteri, rahmin orta kısmıdır. Fundus (üst kısım) ve serviks (alt kısım) arasında yer alır. Korpus uteri adet döngüsü sırasında önemli değişikliklere uğrar ve gebelikte önemli bir rol oynar.
Corpus Uteri’nin Anatomik Yapısı:
Rahim Duvarı Katmanları: Korpus uteri duvarı üç katmandan oluşur:
- Endometrium: Hormonal dalgalanmalara yanıt olarak döngüsel değişikliklere uğrayan en iç tabaka. Menstrüasyon sırasında dökülen fonksiyonel bir tabaka ve fonksiyonel tabakayı yenileyen bir bazal tabakadan oluşur.
- Miyometriyum: Doğum eylemi ve doğum sırasında uterus kasılmalarından sorumlu düz kas dokusundan oluşan orta tabaka. Uterusa ana yapısal desteği sağlar.
- Perimetrium: Bağ dokusu ve seröz zardan oluşan ve rahmi örten en dış tabaka.
- Rahim Boşluğu: Korpus uteri, internal os aracılığıyla servikal kanalla iletişim kuran bir boşluğu çevreler. Bu boşluk endometrium ile kaplıdır ve gebelik sırasında döllenmiş yumurtanın implantasyonunun gerçekleştiği yerdir.
- Kan Kaynağı: Korpus uteri kan kaynağını internal iliak arterlerden ayrılan uterin arterlerden alır. Bu arterler endometriyum ve miyometriyuma oksijenli kan sağlar.
Bağlar: Corpus uteri, pozisyonunu korumaya ve stabilite sağlamaya yardımcı olan çeşitli bağlar tarafından desteklenir. Bunlar arasında yuvarlak ligamentler, uterosakral ligamentler ve geniş ligamentler bulunur.
Corpus Uteri’nin İşlevi:
Corpus uteri, kadın üreme sisteminde birkaç önemli işleve hizmet eder:
Menstruasyon: Corpus uteri’nin endometriumu hormonal dalgalanmalara yanıt olarak döngüsel değişikliklere uğrar. Döllenme gerçekleşmezse, endometriyumun fonksiyonel tabakası menstrüasyon sırasında dökülür.
Hamilelik: Döllenme gerçekleşirse, korpus uteri gelişmekte olan embriyo ve fetüsün desteklenmesinde çok önemli bir rol oynar. Endometrium kalınlaşır ve implantasyon ve plasental gelişim için ideal bir ortam sağlamak üzere daha vaskülarize hale gelir.
Doğum ve Doğum Eylemi: Doğum sırasında corpus uteri’nin myometriumu, fetüsün serviks ve vajinadan dışarı atılmasını kolaylaştırmak için ritmik kasılmalar geçirir.
Hormon Düzenlemesi: Korpus uteri, özellikle de endometrium, adet döngüsü ve hamilelik için gerekli olan östrojen ve progesteron gibi hormonların üretimi ve düzenlenmesinde rol oynar.
Genel olarak, korpus uteri kadın üreme sisteminde hayati bir yapıdır ve menstrüasyon, gebelik, doğum ve hormon regülasyonunda merkezi bir rol oynar.
Tarih
Rahim olarak da bilinen uterus, çoğu dişi memelinin üreme sisteminde yer alan ve doğuma kadar embriyonik ve fetal gelişimi barındıran organdır. Rahim terimi, memeli olmayan bazı hayvanlardaki benzer yapılara da uygulanır. Rahmin keşfinin tarihi, yüzyıllardır merak ve tartışma konusu olan genel olarak dişi üreme sisteminin tarihi ile iç içe geçmiştir.
Rahimle ilgili en eski tanımlardan biri M.Ö. dördüncü yüzyılda Aristo tarafından yapılmış olup, Aristo rahmin erkek menisini alan ve üreme için gerekli maddeyi sağlayan iki boynuzlu içi boş bir organ olduğunu yazmıştır. Ayrıca rahmin gezgin bir doğaya sahip olduğuna ve vücutta hareket ederek çeşitli hastalıklara neden olabileceğine inanıyordu. Antik çağın iki etkili hekimi olan Hipokrat ve Galen de rahmi, gebe kalmada erkek tohumuyla karışan dişi bir tohum üreten boynuzlu bir organ olarak tanımlamıştır. Galen ayrıca erkek ve kadın cinsel organları arasındaki benzerlik ve farklılıkları açıklamak için bir düşünce deneyi önermiş, kadın organlarının erkek organlarının ters çevrilmiş versiyonları olduğunu hayal etmiştir.
Orta Çağ’da Aristoteles ve Galen tıbbi bilgi için yetkili kaynaklar haline gelmiş ve rahim hakkındaki görüşleri yaygın olarak kabul görmüştür. Bununla birlikte, bazı İslam ve Avrupa bilginleri onların teorilerine meydan okumuş ve diseksiyon ve deneylere dayanan yeni gözlemler yapmışlardır. Örneğin, İranlı bir polymath olan Avicenna, Aristoteles’in uterusun nesil için form değil sadece madde sağladığı fikrini reddetti ve her iki ebeveynin de yavruya eşit katkıda bulunduğunu savundu. Flaman bir anatomist olan Vesalius, rahim boynuzlarını “buzağıların alınlarındaki olgunlaşmamış boynuzlara benzeyen … iki küt açı” olarak tanımlamış ve neden görülmelerinin bu kadar zor olduğunu merak etmiştir.
Bugün bildiğimiz şekliyle uterusun keşfi, anatomi ve fizyolojide yeni teknolojilerin ve yöntemlerin geliştirilmesiyle mümkün olmuştur. 16. ve 17. yüzyıllarda mikroskoplar, enjeksiyonlar ve çizimler bilim insanlarının rahmin yapısını ve işlevini daha ayrıntılı olarak incelemesine olanak sağladı. Örneğin, fallop tüplerine adını veren Fallopius, bunların yumurtalıkları rahme bağladığını keşfetti. Kan dolaşımını gösteren Harvey de çeşitli hayvanların rahmindeki embriyoların gelişimini incelemiştir. 18. ve 19. yüzyıllarda adet döngüsünün hormonal düzenlenmesi, plasenta ve döllenme süreci hakkında daha fazla keşif yapıldı.
Rahim hala araştırma ve yeniliklere ilham vermeye devam eden büyüleyici bir organdır. Son yıllarda bilim insanları bağışıklık, kök hücre tedavisi, organ nakli ve kanser tedavisindeki rolünü anlama konusunda ilerlemeler kaydetmiştir. Rahim sadece doğal bir tarih değil, aynı zamanda insanların zaman içinde kadın bedenini ve üreme yeteneklerini nasıl algıladıklarını ve değer verdiklerini yansıtan kültürel bir tarihtir.
Yorum yazabilmek için oturum açmalısınız.