1. Karl Ludwig Kahlbaum (1828–1899) – 1874
Katatonik sendromun tarihsel olarak ilk sistematik tanımı Kahlbaum tarafından yapılmıştır. Kahlbaum, 1874 yılında yayımladığı eseri:
“Die Katatonie oder das Spannungsirresein: Eine klinische Form psychischer Krankheit” (Katatoni veya Gerilim Deliliği: Ruhsal Hastalıkların Klinik Bir Formu)
adlı kitabında, katatoniyi başlı başına özgül bir psikiyatrik bozukluk olarak tanımlamıştır. Bu klinik tabloyu; motorik anormallikler, afektif bozukluklar ve psikotik semptomlarla birlikte seyreden ilerleyici bir hastalık süreci olarak ele almıştır.
Kahlbaum’a göre katatoni, belirli bir psikotik bozukluğun parçası olmaktan ziyade, tek başına bir psikiyatrik hastalık formudur. Ancak bu görüş daha sonra değişmiştir.
2. Emil Kraepelin (1856–1926) – 1899
Kahlbaum’un öğrencisi olan Kraepelin, katatoniyi şizofreni spektrumuna dahil ederek bugünkü anlamda katatonik şizofreni kavramının temelini atmıştır. 1899’da yayımladığı sınıflandırmasında “katatoniyi”, “hebefreni” ve “paranoid form” ile birlikte “dementia praecox” başlığı altında bir araya getirmiştir.
Böylece katatoni, artık birincil bir hastalık değil, şizofreni adı verilen geniş bir psikiyatrik bozukluklar spektrumunun alt tipi olarak görülmeye başlanmıştır. Kraepelin’in çalışmaları, günümüz psikiyatrik sınıflandırmalarının temelini oluşturur.
3. Eugen Bleuler (1857–1939) – 1911
Kraepelin’in “dementia praecox” terimine karşılık olarak “şizofreni” kavramını geliştiren İsviçreli psikiyatr Eugen Bleuler, 1911 tarihli klasik eseri “Dementia Praecox oder Gruppe der Schizophrenien” adlı kitabında katatoniyi, şizofreninin temel alt tiplerinden biri olarak yeniden tanımlamıştır.
Bleuler’e göre katatoni, şizofreninin davranışsal, bilişsel ve afektif bölünmelerini (spaltung) yansıtan bir formudur. Bu tanımlama, DSM ve ICD sistemlerindeki sınıflandırmaların temelini oluşturmuştur.
Modern Tanımlama ve Sınıflandırma
- DSM-IV ve DSM-5’te katatonik özellikler, hem şizofreni hem de affektif bozukluklar içinde tanımlanabilen bir semptom kümesi olarak yer almıştır.
- ICD-10 sınıflandırmasında (1992), katatonik şizofreni bağımsız bir tanı kategorisi olarak F20.2 kodu altında yer almaktadır.
- ICD-11 ile birlikte (2022 itibariyle), katatoni artık yalnızca şizofreniyle sınırlı görülmemekte; katatonik bozukluk farklı psikiyatrik ve tıbbi durumlarla ilişkili, ayrı bir tanı olarak yeniden ele alınmaktadır.
