Pnömotoraks veya “gazlı göğüs”, plevral boşluğa hava girerek akciğerin büzülmesine ve küçülmesine neden olduğunda ortaya çıkar. Bu durum, etkilenen akciğerin kısmen veya tamamen çökmesine yol açarak solunum güçlüklerine ve diğer komplikasyonlara neden olabilir. Ciddi vakalarda, tansiyon pnömotoraks olarak bilinen hayatı tehdit edici bir komplikasyon gelişebilir.(Bkz; Pnöm-o-toraks)
Tarihsel Tedavi Yöntemleri: Modern cerrahi ve drenaj tekniklerinin gelişmesinden önce, pnömotoraks tedavileri genellikle ilkel düzeydeydi ve yatak istirahati, ağrı için afyon ve göğüs duvarına dışarıdan basınç uygulanması gibi yöntemleri içeriyordu.
Havacılık Tıbbına Katkı: Pnömotoraks çalışması, havacılığın gelişiyle birlikte 20. yüzyılın başlarında özel ilgi kazandı; uçuş sırasında atmosferik basınçtaki hızlı değişiklikler nedeniyle pilotların artan risk altında olduğu gözlemlendi ve bu da barotravmanın anlaşılmasında ve yönetilmesinde ilişkili pnömotoraks ilerlemelere yol açtı.
İnsidans Oranları
Pnömotoraksın spesifik insidans oranları coğrafi konuma, sağlık hizmetleri uygulamalarına ve çalışma metodolojilerine bağlı olarak değişiklik gösterse de, cinsiyet ve yaş dağılımındaki genel eğilimler çoğu popülasyonda tutarlı kalmaktadır. PSP ve SSP insidansı aynı zamanda sigara içme durumu ve akciğer hastalıklarının varlığı gibi farklı demografik özelliklerdeki risk faktörlerinin altta yatan prevalansını da yansıtmaktadır.
Pnömotoraksın Nedenleri
Hava plevral boşluğa dışarıdan ya da içeriden girebilir. Dış nedenler arasında kazalarda veya tıbbi prosedürler sırasında meydana gelenler gibi delici yaralanmalar yer alır. İç nedenler ise genellikle kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), astım veya kistik fibrozis gibi altta yatan akciğer hastalıklarına bağlı olarak akciğer dokusunda meydana gelen yırtılmaları içerir. Akciğerlerin üst lob segmentleri 1, 2 ve 3, derin inspirasyon sırasında en büyük gerilimi yaşadıkları için pnömotoraksa özellikle duyarlıdır.
Pnömotoraks belirtileri durumun ciddiyetine bağlı olarak değişebilir. Yaygın belirtiler şunlardır:
Etkilenen tarafta ani, keskin göğüs ağrısı
Nefes darlığı veya nefes almada zorluk
Hızlı kalp atış hızı
Hızlı, sığ nefes alma
Siyanoz (oksijen eksikliğine bağlı olarak cildin mavimsi renk alması)
Etkilenen tarafta nefes seslerinde azalma
Tansiyon pnömotoraks durumunda, ek semptomlar şunları içerebilir:
Şiddetli solunum sıkıntısı
Düşük kan basıncı
Değişen zihinsel durum
Şişmiş boyun damarları
Trakeanın etkilenen taraftan uzağa kayması
Teşhis
Pnömotoraks tanısı tipik olarak hastanın öyküsü, fizik muayene ve görüntüleme çalışmalarının bir kombinasyonunu içerir. İşte bazı tanı yöntemleri:
Hasta geçmişi: Hastanın yakın zamanda geçirdiği travma, ameliyat veya önceden var olan akciğer rahatsızlıklarına ilişkin öyküsünün anlaşılması, pnömotoraksın varlığına ilişkin değerli ipuçları sağlayabilir.
Fiziksel muayene: Fiziksel muayene sırasında sağlık hizmeti sağlayıcısı hastanın nefes alışını gözlemleyebilir, etkilenen tarafta nefes seslerinde azalma olup olmadığını kontrol edebilir ve solunum sıkıntısı belirtilerini değerlendirebilir.
Göğüs Röntgeni: Göğüs röntgeni genellikle pnömotoraks varlığını doğrulamak için yapılan ilk görüntüleme çalışmasıdır. Röntgen, plevral boşlukta hava varlığını ve akciğer çökmesinin derecesini gösterebilir.
Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması: Bazı durumlarda, özellikle göğüs röntgeni bulguları yetersizse veya altta yatan akciğer hastalığı hakkında endişeler varsa, akciğerlerin ve plevral boşluğun daha ayrıntılı bir görünümünü sağlamak için BT taraması gerekli olabilir.
Ultrason: Bakım noktası ultrasonu, plevral boşluğun hızlı bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanıdığı ve pnömotoraks varlığını belirlemeye yardımcı olabileceği için acil durumlarda yararlı bir tanı aracı olabilir.
Sınıflandırmalar:
Pnömotoraks, yani plevral boşlukta hava bulunması, spontan (birincil veya ikincil) veya travmatik olarak sınıflandırılabilir. Pnömotoraksın epidemiyolojisi, türüne göre önemli ölçüde değişiklik gösterir; cinsiyetler ve yaş aralıkları arasında görülme sıklığında farklılıklar gözlenir.
