Latincedeki tria“üç” kelimesinden türemiştir. Kahve çekirdeklerinin 3. kaliteden veya kalitesiz olduğu ifade etmek için kullanılır. Eski Fransızcadaki trier“almak, toplamak”‘dan türeyen triage“toplamak, sıralamak, düzenlemek” kelimesi aracılığıyla dilimize geçmiştir.
Askeri tıpta, Savaş esnasında kaza geçiren ve yaralananların, durumlarının ağırlığına göre gruplandırılması ve acil tedavi gereksinimlerinin bu gruplandırmaya göre yapılması; yaşamı tehdit edici durum gösterenlerin en önce, durumu kritik olmayanların daha sonra tedaviye alınır.
Triyajın kökenleri, günümüz tıbbının militarist kökenlerine dayanmaktadır. 14. yüzyılda Fransızca’da trier (seçmek veya ayırmak) fiilinden türetilen triyaj, İngilizce’de ilk kez 18. yüzyılın başlarında yün kalitesine göre derecelendirilmesini tanımlamak için ortaya çıkmıştır. Terim 19. yüzyılda kahve çekirdeklerinin sınıflandırılmasını da içeriyordu. Triyajın askeri yaralıların tedavisinde aciliyet derecelerinin belirlenmesi bağlamında ilk kullanımı 1930’larda gerçekleşmiş ve terim 1930’ların ortalarından itibaren İngiliz ve Amerikan askeri dilinde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır.
“Triyaj” kelimesinin kökeni olan Fransızca “trier” kelimesi ilk olarak, muhtemelen 1792 civarında, Napolyon’un İmparatorluk Muhafızlarının Baş Cerrahı Baron Dominique Jean Larrey tarafından bir ayıklama işlemine uygulanmıştır. Larrey uçan bir ambulans tasarlayarak tanınmıştır: Ambulans Volante
Triyaj, doktorların kısıtlı kapasite nedeniyle önce kimi tedavi edeceklerine karar vermeleri veya hastaları tedavilerinin aciliyetine göre ayırmaları gerektiği anlamına gelir. Kararlar hayatta kalma olasılığına göre verilir.
Kimin triyaj yapmasına izin verilir?
İlk değerlendirme yalnızca deneyimli acil durum hemşireleri veya doktorları tarafından yapılabilir.
Yatan hasta acil bakımının evrelendirilmesine ilişkin kararı, acil servise gelen hastaların onaylanmış bir sistem kullanılarak 10 dakika içinde triyajının yapılmasını gerektirmektedir.
Triyaj nasıl çalışır?
Triyaj, acil tıpta önemli bir prosedürdür. Birçok hasta için yalnızca sınırlı tıbbi yardımın mevcut olduğu durumlarda gereklidir. Uzmanlar daha sonra kimin özellikle risk altında olduğuna ve aynı zamanda en yüksek hayatta kalma şansına sahip olduğuna göre triyaj yapar. Daha sonra ilk olarak bu hastalarla ilgilenirler.
